Kombinatoryka i prawdopodobieństwo - zadania maturalne z rozwiązaniami krok po kroku

31 zadań z kombinatoryki i rachunku prawdopodobieństwa ułożonych na wzór zadań maturalnych. Zaczynasz od liczenia strojów regułą mnożenia, a kończysz na schemacie Bernoullego z poziomu rozszerzonego.

31 zadań 22 z poziomu podstawowego 9 z rozszerzonego

Rozwiązania krok po kroku: https://tablicematematyczne.pl/zadania/kombinatoryka-i-prawdopodobienstwo

Najpierw spróbuj rozwiązać zadanie samodzielnie. Jeśli utkniesz, otwórz wskazówkę. Pełne rozwiązanie pokazuje każde przekształcenie i wzór, z którego korzysta. Zadania z poziomu rozszerzonego mają przy tytule znak R.

Widoczne zadania: 31 z 31

Co trzeba umieć przed rozwiązywaniem zadań

Większość zadań z kombinatoryki rozwiążesz regułą mnożenia: liczysz możliwości w każdym kroku i mnożysz je przez siebie. Wzory na permutacje, wariacje i kombinacje to skróty dla typowych sytuacji. Prawdopodobieństwo klasyczne to iloraz dwóch takich liczb. Kliknij wzór, żeby zobaczyć jego wyprowadzenie i więcej przykładów.

A. Reguła mnożenia i reguła dodawania

Gdy wybory następują po sobie (najpierw koszulka, potem spodnie), mnożysz liczby możliwości. Gdy wybierasz jedną z kilku osobnych dróg (albo tak, albo inaczej), dodajesz. Zapisz kolejne kroki jako puste miejsca i nad każdym wpisz, ile jest możliwości.

Zadanie 1. Zestawy ubrań

1 pkt #

Ola ma 4 koszulki, 3 pary spodni i 2 pary butów. Zestaw to jedna koszulka, jedne spodnie i jedne buty. Ile różnych zestawów może ułożyć Ola?

  • A. 99
  • B. 1212
  • C. 2424
  • D. 4848

Zadanie 2. Liczby z cyfr nieparzystych

1 pkt #

Ile jest liczb trzycyfrowych, których wszystkie cyfry są nieparzyste?

Zadanie 3. Parzyste liczby czterocyfrowe

2 pkt #

Ile jest liczb czterocyfrowych parzystych?

Zadanie 4. Liczby o różnych cyfrach

2 pkt #

Ile jest liczb trzycyfrowych, w których wszystkie cyfry są różne?

Zadanie 5. Trasy z przesiadką i bez

2 pkt #

Z miasta AA do miasta BB prowadzą 3 drogi bezpośrednie. Można też pojechać przez miasto CC: z AA do CC prowadzą 2 drogi, a z CC do BB 4 drogi. Ile jest wszystkich tras z AA do BB?

Zadanie 6. Cyfra dziesiątek większa od cyfry jedności

2 pkt #

Ile jest liczb dwucyfrowych, w których cyfra dziesiątek jest większa od cyfry jedności?

B. Ustawienia, w których liczy się kolejność

Ustawienie wszystkich elementów w rzędzie to permutacja, a wybór kilku z nich na kolejne miejsca to wariacja. Oba wyniki dostaniesz też z reguły mnożenia: na pierwsze miejsce masz nn kandydatów, na drugie o jednego mniej i tak dalej.

Zadanie 7. Kolejka do kasy

1 pkt #

Na ile sposobów 5 osób może ustawić się w kolejce do kasy?

  • A. 2525
  • B. 6060
  • C. 120120
  • D. 31253125

Zadanie 8. Podium

1 pkt #

W finale biegu startuje 8 zawodników. Na ile sposobów mogą zostać rozdane medale złoty, srebrny i brązowy?

Zadanie 9. Kod PIN

2 pkt #

Kod PIN składa się z czterech cyfr. Ile jest wszystkich kodów PIN? Ile jest kodów, w których żadna cyfra się nie powtarza?

Zadanie 10. Dwie osoby obok siebie

2 pkt #

Sześć osób, w tym Ania i Bartek, siada w jednym rzędzie na sześciu krzesłach. Na ile sposobów mogą usiąść, jeśli Ania i Bartek chcą siedzieć obok siebie?

Zadanie 11. Słowa z liter wyrazu MATEMATYKA R

2 pkt #

Ile różnych ciągów liter, niekoniecznie mających sens, można ułożyć, przestawiając wszystkie litery wyrazu MATEMATYKA?

C. Wybór, w którym kolejność nie ma znaczenia

Gdy wybierasz grupę, a nie ustawienie, ta sama grupa wybrana w innej kolejności nie jest nowym wynikiem. Dla dwóch elementów wystarczy podzielić wynik reguły mnożenia przez 2. Dla większych grup używasz symbolu Newtona (nk)\binom{n}{k}.

Zadanie 12. Powitania

1 pkt #

Na spotkaniu jest 10 osób. Każda wita się z każdą dokładnie raz, podając rękę. Ile było powitań?

  • A. 2020
  • B. 4545
  • C. 9090
  • D. 100100

Zadanie 13. Przekątne ośmiokąta

2 pkt #

Ile przekątnych ma ośmiokąt wypukły?

Zadanie 14. Delegacja trzech osób R

1 pkt #

W klasie jest 12 dziewcząt i 10 chłopców. Na ile sposobów można wybrać trzyosobową delegację?

Zadanie 15. Dwie dziewczyny i dwóch chłopców R

2 pkt #

W klasie jest 12 dziewcząt i 10 chłopców. Na ile sposobów można wybrać czteroosobową drużynę, w której będą dokładnie dwie dziewczyny i dwóch chłopców?

Zadanie 16. Co najmniej jedna dziewczyna R

2 pkt #

Z grupy 5 dziewcząt i 4 chłopców wybieramy trzy osoby. Na ile sposobów można to zrobić tak, żeby w wybranej trójce była co najmniej jedna dziewczyna?

D. Prawdopodobieństwo klasyczne

Każde zadanie rozwiązujesz w trzech krokach. Opisz, co jest pojedynczym wynikiem, i policz wszystkie wyniki ∣Ω∣|\Omega|. Policz wyniki sprzyjające ∣A∣|A|. Podziel jedną liczbę przez drugą. Wynik zawsze leży między 0 a 1.

Zadanie 17. Rzut kostką

1 pkt #

Rzucamy raz symetryczną sześcienną kostką do gry. Prawdopodobieństwo, że wypadnie liczba oczek podzielna przez 3, jest równe:

  • A. 16\frac{1}{6}
  • B. 13\frac{1}{3}
  • C. 12\frac{1}{2}
  • D. 23\frac{2}{3}

Zadanie 18. Suma oczek na dwóch kostkach

2 pkt #

Rzucamy dwa razy symetryczną sześcienną kostką do gry. Oblicz prawdopodobieństwo, że suma wyrzuconych oczek jest równa 8.

Zadanie 19. Dwie kule bez zwracania

2 pkt #

W urnie jest 5 kul białych i 3 czarne. Losujemy kolejno dwie kule bez zwracania. Oblicz prawdopodobieństwo, że obie wylosowane kule są białe.

Zadanie 20. Trzy rzuty monetą

2 pkt #

Rzucamy trzy razy symetryczną monetą. Oblicz prawdopodobieństwo, że orzeł wypadnie dokładnie dwa razy.

Zadanie 21. Liczba dwucyfrowa o sumie cyfr 5

2 pkt #

Ze zbioru wszystkich liczb dwucyfrowych losujemy jedną liczbę. Oblicz prawdopodobieństwo, że suma jej cyfr jest równa 5.

Zadanie 22. Losowa liczba z pięciu cyfr

2 pkt #

Z cyfr 1, 2, 3, 4, 5 tworzymy wszystkie liczby dwucyfrowe o różnych cyfrach i losujemy jedną z nich. Oblicz prawdopodobieństwo, że wylosowana liczba jest parzysta.

E. Zdarzenie przeciwne i suma zdarzeń

Słowa „co najmniej jeden” to sygnał, żeby policzyć zdarzenie przeciwne: „ani jednego”. Gdy zdarzenie składa się z dwóch warunków połączonych słowem „lub”, dodaj ich prawdopodobieństwa i odejmij część wspólną, bo jest wliczona w oba składniki.

Zadanie 23. Co najmniej jedna szóstka

2 pkt #

Rzucamy dwa razy symetryczną sześcienną kostką do gry. Oblicz prawdopodobieństwo, że co najmniej raz wypadnie szóstka.

Zadanie 24. Podzielna przez 3 lub przez 5

2 pkt #

Ze zbioru liczb {1,2,3,…,50}\{1, 2, 3, \ldots, 50\} losujemy jedną liczbę. Oblicz prawdopodobieństwo, że wylosowana liczba jest podzielna przez 3 lub przez 5.

Zadanie 25. Suma zdarzeń ze wzoru

1 pkt #

Zdarzenia losowe AA i BB spełniają warunki P(A)=0,5P(A) = 0{,}5, P(B)=0,4P(B) = 0{,}4 i P(A∩B)=0,2P(A \cap B) = 0{,}2. Prawdopodobieństwo P(A∪B)P(A \cup B) jest równe:

  • A. 0,90{,}9
  • B. 0,70{,}7
  • C. 0,20{,}2
  • D. 0,50{,}5

Zadanie 26. Co najmniej jeden orzeł

1 pkt #

Rzucamy cztery razy symetryczną monetą. Oblicz prawdopodobieństwo, że orzeł wypadnie co najmniej raz.

F. Prawdopodobieństwo warunkowe, całkowite i schemat Bernoullego

Te zadania są na poziomie rozszerzonym. W prawdopodobieństwie warunkowym wiesz już coś o wyniku, więc liczysz tylko wśród wyników zgodnych z tą informacją. Gdy losowanie odbywa się w dwóch etapach, narysuj drzewko i pomnóż prawdopodobieństwa wzdłuż każdej gałęzi.

Zadanie 27. Suma 8, gdy pierwsza kostka jest parzysta R

2 pkt #

Rzucamy dwa razy symetryczną sześcienną kostką do gry. Oblicz prawdopodobieństwo, że suma oczek jest równa 8, jeśli wiadomo, że w pierwszym rzucie wypadła parzysta liczba oczek.

Zadanie 28. Kostka wybiera urnę R

3 pkt #

W pierwszej urnie są 3 kule białe i 2 czarne, a w drugiej 1 kula biała i 4 czarne. Rzucamy kostką. Jeśli wypadnie 1 lub 2 oczka, losujemy kulę z pierwszej urny, a w przeciwnym razie z drugiej. Oblicz prawdopodobieństwo wylosowania kuli białej.

Zadanie 29. Z której urny była biała kula R

2 pkt #

Doświadczenie przebiega tak jak w zadaniu 28. Wylosowana kula jest biała. Oblicz prawdopodobieństwo, że pochodzi z pierwszej urny.

Zadanie 30. Dokładnie dwie szóstki w pięciu rzutach R

3 pkt #

Rzucamy pięć razy symetryczną sześcienną kostką do gry. Oblicz prawdopodobieństwo, że szóstka wypadnie dokładnie dwa razy.

Zadanie 31. Suma zdarzeń niezależnych R

2 pkt #

Zdarzenia losowe AA i BB są niezależne, P(A)=0,3P(A) = 0{,}3 i P(B)=0,5P(B) = 0{,}5. Oblicz P(A∪B)P(A \cup B).

Najczęstsze błędy w zadaniach z kombinatoryki i prawdopodobieństwa

Te pomyłki zdarzają się najczęściej. Każda kosztuje zwykle cały punkt, więc warto je znać przed sprawdzianem.

  • Nie dodawaj kroków, które następują po sobie

    Dodajesz tylko wtedy, gdy wybierasz jedną z osobnych dróg. Kroki wykonywane jeden po drugim mnożysz. Zobacz zadanie 5.

    Źle
    3+2+4=93 + 2 + 4 = 9
    Dobrze
    3+2⋅4=113 + 2 \cdot 4 = 11
  • Nie stawiaj zera na początku liczby

    Liczba czterocyfrowa nie zaczyna się od zera, więc pierwsza cyfra ma 9 możliwości, a nie 10. Tak jest w zadaniu 3.

    Źle
    10⋅10⋅10⋅5=500010 \cdot 10 \cdot 10 \cdot 5 = 5000
    Dobrze
    9⋅10⋅10⋅5=45009 \cdot 10 \cdot 10 \cdot 5 = 4500
  • Nie licz kolejności, gdy jej nie ma

    Powitanie, para czy delegacja nie zależą od kolejności wyboru. Wynik reguły mnożenia trzeba wtedy podzielić, jak w zadaniu 12.

    Źle
    10⋅9=9010 \cdot 9 = 90
    Dobrze
    10⋅92=45\frac{10 \cdot 9}{2} = 45
  • Nie dodawaj prawdopodobieństw z kolejnych rzutów

    Przy „co najmniej raz” suma prawdopodobieństw liczy dwa razy wynik, w którym szóstka wypada w obu rzutach. Policz zdarzenie przeciwne, jak w zadaniu 23.

    Źle
    16+16=1236\frac{1}{6} + \frac{1}{6} = \frac{12}{36}
    Dobrze
    1−2536=11361 - \frac{25}{36} = \frac{11}{36}
  • Nie traktuj par (2, 6) i (6, 2) jako jednego wyniku

    Dwie kostki dają 36 uporządkowanych par. Jeśli wypiszesz tylko pary bez kolejności, zgubisz wyniki sprzyjające, ale w mianowniku zostanie 36. Zobacz zadanie 18.

    Suma 8: pięć wyników, a nie trzy.

Porady do zadań z kombinatoryki i prawdopodobieństwa

Zapisz, czym jest jeden wynik
Para liczb, ciąg liter, trzyosobowa grupa. Gdy wiesz, jak wygląda jeden wynik, łatwiej policzyć wszystkie i nie pomylić liczników.
Zadaj dwa pytania
Czy kolejność ma znaczenie i czy elementy mogą się powtarzać. Odpowiedzi wskazują wzór, a tabela na stronie kombinatoryki zbiera wszystkie cztery przypadki.
Przy „co najmniej” licz od końca
Zdarzenie przeciwne do „co najmniej jeden” ma zwykle jeden prosty przypadek. Policz go i odejmij od 1.
Sprawdź, czy wynik ma sens
Prawdopodobieństwo leży między 0 a 1. Jeśli wyszło więcej niż 1, w liczniku są wyniki policzone dwa razy.

Pytania o kombinatorykę i prawdopodobieństwo

Jak obliczyć prawdopodobieństwo klasyczne?

Policz wszystkie możliwe wyniki doświadczenia, czyli ∣Ω∣|\Omega|, i wyniki sprzyjające zdarzeniu AA. Prawdopodobieństwo to iloraz: P(A)=∣A∣∣Ω∣P(A) = \frac{|A|}{|\Omega|}. Przy rzucie kostką wynik podzielny przez 3 dają 2 ścianki z 6, więc P(A)=13P(A) = \frac{1}{3}. Więcej na stronie prawdopodobieństwo klasyczne.

Kiedy stosować wariacje, a kiedy kombinacje?

Zapytaj, czy kolejność wybranych elementów ma znaczenie. Podium z trzech zawodników to wariacja, bo złoto i srebro to różne miejsca (zadanie 8). Delegacja trzech osób to kombinacja, bo te same trzy osoby wybrane w innej kolejności tworzą tę samą delegację (zadanie 14). Wariacji jest zawsze k!k! razy więcej niż kombinacji.

Jak obliczyć prawdopodobieństwo, że coś zajdzie co najmniej raz?

Najprościej przez zdarzenie przeciwne. Zdarzeniem przeciwnym do „co najmniej raz” jest „ani razu”. Przy dwóch rzutach kostką szóstka nie wypada ani razu w 25 wynikach z 36, więc szukane prawdopodobieństwo to 1−2536=11361 - \frac{25}{36} = \frac{11}{36}. Wzór znajdziesz na stronie prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego.

Czy kombinatoryka i prawdopodobieństwo są na maturze podstawowej?

Tak. Na poziomie podstawowym liczysz wyniki regułą mnożenia i dodawania oraz obliczasz prawdopodobieństwo klasyczne. Wzory na permutacje, wariacje i kombinacje, prawdopodobieństwo warunkowe, wzór na prawdopodobieństwo całkowite i schemat Bernoullego są na poziomie rozszerzonym. Wzory z tego działu są w tablicach CKE. Filtr „Podstawowe” nad zadaniami pokazuje tylko zadania z poziomu podstawowego.

Ile jest wyników przy rzucie dwiema kostkami?

36. Pierwsza kostka daje 6 wyników, druga też 6, a z reguły mnożenia 6⋅6=366 \cdot 6 = 36. Pary (2,6)(2, 6) i (6,2)(6, 2) to dwa różne wyniki, bo kostki są rozróżnialne. Przykład z sumą oczek rozwiązujemy w zadaniu 18.

Wzory potrzebne do tych zadań

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.