Zasada dodawania

Gdy wybierasz jedną możliwość z kilku grup, które nie mają wspólnych elementów, liczby możliwości w grupach dodajesz. W zadaniach maturalnych zasada dodawania najczęściej pomaga podzielić trudne liczenie na rozłączne przypadki.

∣A∪B∣=∣A∣+∣B∣,gdy A∩B=∅|A \cup B| = |A| + |B|, \quad \text{gdy } A \cap B = \varnothing

kilka rozłącznych grup

∣A1∣+∣A2∣+…+∣Ak∣|A_1| + |A_2| + \ldots + |A_k|

grupy z częścią wspólną

∣A∣+∣B∣−∣A∩B∣|A| + |B| - |A \cap B|

przez dopełnienie

∣A∣=∣U∣−∣A′∣|A| = |U| - |A'|
AA i BB to grupy możliwości, a ∣A∣|A| to liczba elementów grupy AA. Warunek A∩B=∅A \cap B = \varnothing znaczy, że żadna możliwość nie należy do obu grup naraz.

Skąd się bierze zasada dodawania?

Ile jest liczb dwucyfrowych podzielnych przez 5? Każda taka liczba kończy się na 0 albo na 5. Liczb z zerem na końcu jest 9 (od 10 do 90), z piątką też 9 (od 15 do 95).

Ω A B 9 9 72
Prostokąt to wszystkie 90 liczb dwucyfrowych. AA to liczby z zerem na końcu, BB z piątką. Koła nie mają części wspólnej.

Żadna liczba nie kończy się naraz na 0 i na 5, więc każdą liczbę podzielną przez 5 liczysz dokładnie raz: w kole AA albo w kole BB. Wystarczy dodać:

  1. ∣A∪B∣=9+9=18|A \cup B| = 9 + 9 = 18

Gdyby koła miały część wspólną, jej elementy policzyłbyś dwa razy. Wtedy trzeba je raz odjąć, co opisuje zasada włączeń i wyłączeń.

Jak stosować zasadę dodawania krok po kroku

Ile jest liczb trzycyfrowych parzystych, w których wszystkie cyfry są różne? Policzymy to w czterech krokach.

Zadanie abc‾ parzysta, cyfry roˊz˙ne\overline{abc} \text{ parzysta, cyfry różne} 7272 256256 72+256=32872 + 256 = 328
  1. Podziel liczby na rozłączne przypadki

    Liczba parzysta kończy się cyfrą 0, 2, 4, 6 albo 8. Zero na końcu zmienia liczenie: gdy stoi w jednościach, na miejscu setek zostaje o jedną cyfrę więcej. Dlatego podziel liczby na dwie grupy: z zerem na końcu i z inną cyfrą parzystą na końcu. Żadna liczba nie należy do obu.

    A∩B=∅A \cap B = \varnothing przypadki rozłączne

    Nasze zadanie: ∣A∣+∣B∣|A| + |B|

    Policz każdy przypadek osobno i dodaj wyniki.

    A∩B≠∅A \cap B \neq \varnothing grupy z częścią wspólną

    ∣A∣+∣B∣−∣A∩B∣|A| + |B| - |A \cap B|

    Część wspólną odejmujesz raz, bo dodając, policzyłeś ją dwa razy.

    Przykład: podzielne przez 2 lub 3

    ∣U∣−∣A′∣|U| - |A'| łatwiej policzyć resztę

    Policz liczby, których nie chcesz, i odejmij je od wszystkich.

    Przykład: niepodzielne przez 5

  2. Policz liczby z zerem na końcu

    Jedności to 0, więc jest tu 1 możliwość. Setki: każda cyfra od 1 do 9. Dziesiątki: 10 cyfr bez zera i bez cyfry setek, czyli 8.

    1. ∣A∣=9⋅8⋅1=72|A| = 9 \cdot 8 \cdot 1 = 72
  3. Policz liczby z inną cyfrą parzystą na końcu

    Jedności: 2, 4, 6 albo 8, czyli 4 możliwości. Setki: bez zera i bez cyfry jedności, czyli 8. Dziesiątki: 10 cyfr bez dwóch już użytych, czyli 8.

    1. ∣B∣=8⋅8⋅4=256|B| = 8 \cdot 8 \cdot 4 = 256
  4. Dodaj wyniki przypadków

    Przypadki są rozłączne i razem obejmują wszystkie liczby parzyste o różnych cyfrach, więc wyniki dodajesz.

    1. ∣A∪B∣=∣A∣+∣B∣=72+256|A \cup B| = |A| + |B| = 72 + 256
    2. ∣A∪B∣=328|A \cup B| = 328

    Odpowiedź: jest 328328 liczb trzycyfrowych parzystych o różnych cyfrach.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Sposób podróży

Z Warszawy do Krakowa możesz pojechać jednym z 5 autobusów, jednym z 3 pociągów albo polecieć jednym z 2 samolotów. Na ile sposobów możesz odbyć tę podróż?

Przykład 2. Jedna książka albo trzy

Na półce stoi 8 powieści, 5 biografii i 3 tomiki wierszy. Na ile sposobów możesz wybrać jedną książkę? A na ile po jednej książce z każdego rodzaju?

Przykład 3. Podzielne przez 2 lub 3

Ile liczb od 1 do 100 jest podzielnych przez 2 lub przez 3?

Przykład 4. Cyfry tylko parzyste albo tylko nieparzyste

Ile jest liczb trzycyfrowych, w których wszystkie cyfry są parzyste albo wszystkie są nieparzyste? Cyfry mogą się powtarzać.

Przykład 5. Niepodzielne przez 5

Ile jest liczb trzycyfrowych niepodzielnych przez 5?

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z podziałem na przypadki.

Przypadki szczególne

Te odmiany zasady przydają się najczęściej.

Więcej niż dwie grupy ∣A1∣+∣A2∣+…+∣Ak∣\displaystyle |A_1| + |A_2| + \ldots + |A_k|
Gdy żadne dwie grupy nie mają wspólnych elementów, dodajesz wszystkie. Tak liczysz sposób podróży.
Grupy z częścią wspólną ∣A∪B∣=∣A∣+∣B∣−∣A∩B∣\displaystyle \begin{aligned} |A \cup B| = {} & |A| + |B| \cr & - |A \cap B| \end{aligned}
Część wspólna jest w sumie dwa razy, więc odejmujesz ją raz. Więcej: zasada włączeń i wyłączeń.
Dopełnienie ∣A∣=∣U∣−∣A′∣\displaystyle |A| = |U| - |A'|
UU to wszystkie możliwości, a A′A' te, których nie chcesz. Działa, bo AA i A′A' są rozłączne i razem dają UU.
Przypadki liczone mnożeniem m1⋅n1+m2⋅n2\displaystyle m_1 \cdot n_1 + m_2 \cdot n_2
Wewnątrz każdego przypadku działa zasada mnożenia, a między przypadkami dodawanie. Tak wygląda zadanie krok po kroku: 9⋅8+8⋅8⋅49 \cdot 8 + 8 \cdot 8 \cdot 4.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.