Zasada mnożenia

Gdy wybór składa się z kilku etapów, wykonywanych jeden po drugim, liczby możliwości na kolejnych etapach mnożysz. Pierwszy etap na mm sposobów i drugi na nn sposobów dają razem m⋅nm \cdot n sposobów. Z tej zasady wynikają wzory na permutacje i wariacje.

∣A1×A2×…×Ak∣=∣A1∣⋅∣A2∣⋅…⋅∣Ak∣|A_1 \times A_2 \times \ldots \times A_k| = |A_1| \cdot |A_2| \cdot \ldots \cdot |A_k|

dwa etapy

∣A×B∣=∣A∣⋅∣B∣|A \times B| = |A| \cdot |B|

k etapów po n możliwości

n⋅n⋅…⋅n=nkn \cdot n \cdot \ldots \cdot n = n^k

każdy wybór zabiera jedną możliwość

n⋅(n−1)⋅(n−2)⋅…n \cdot (n-1) \cdot (n-2) \cdot \ldots
A1,A2,…,AkA_1, A_2, \ldots, A_k to zbiory możliwości na kolejnych etapach, a ∣Ai∣|A_i| to liczba możliwości na etapie ii. Iloczyn A1×A2A_1 \times A_2 to zbiór wszystkich par: jeden wybór z pierwszego etapu i jeden z drugiego.

Skąd się bierze zasada mnożenia?

Szafki w szatni mają numery z jednej litery (A, B, C albo D) i jednej cyfry (1, 2 albo 3), na przykład B2. Ile jest różnych numerów? Ułóż je w tabeli: litera wyznacza wiersz, a cyfra kolumnę.

Tabela numerów szafek: wiersze A, B, C, D, kolumny 1, 2, 3, w komórkach numery od A1 do D3; wyróżniony wiersz A z numerami A1, A2, A3
1 2 3
A A1 A2 A3
B B1 B2 B3
C C1 C2 C3
D D1 D2 D3
Wiersz A to trzy numery: A1, A2 i A3. Każdy z czterech wierszy wygląda tak samo.

Każda litera łączy się z każdą z trzech cyfr, więc każdy wiersz ma 3 numery. Wierszy jest tyle, ile liter, czyli 4. Wszystkich numerów jest więc:

  1. 4⋅3=124 \cdot 3 = 12

Gdyby po cyfrze dochodził jeszcze trzeci znak, każdy z 12 numerów rozgałęziłby się na tyle wersji, ile jest możliwości trzeciego znaku. Dlatego przy kolejnych etapach mnożysz dalej. Warunek jest jeden: każdy wybór na wcześniejszym etapie musi zostawiać tyle samo możliwości na następnym.

Jak stosować zasadę mnożenia krok po kroku

Ile jest liczb trzycyfrowych, w których wszystkie cyfry są różne? Policzymy to w czterech krokach.

Zadanie abc‾, cyfry roˊz˙ne\overline{abc}, \ \text{cyfry różne} 9⋅?⋅?9 \cdot {?} \cdot {?} 9⋅9⋅89 \cdot 9 \cdot 8 648648
  1. Podziel wybór na etapy

    Liczbę trzycyfrową budujesz, wybierając po kolei cyfrę setek, dziesiątek i jedności. To trzy etapy. Na każdym zapisz, ile cyfr możesz w tym miejscu postawić.

    roˊz˙ne\text{różne} cyfry nie mogą się powtarzać

    Nasze zadanie: 9⋅9⋅89 \cdot 9 \cdot 8

    Każda użyta cyfra odpada na kolejnych miejscach.

    dowolne\text{dowolne} cyfry mogą się powtarzać

    Na każdym miejscu masz wszystkie dozwolone cyfry, niezależnie od poprzednich.

    Przykład: kod PIN

    warunek\text{warunek} dodatkowy warunek na jednym miejscu

    Zacznij od miejsca z warunkiem, na przykład od cyfry jedności w liczbie parzystej.

    Przykład: liczby parzyste

  2. Zacznij od miejsca z ograniczeniem

    Cyfra setek nie może być zerem, bo wtedy liczba nie byłaby trzycyfrowa. Zostają cyfry od 1 do 9.

    1. setki: 9\text{setki: } 9
  3. Policz pozostałe miejsca

    Na miejscu dziesiątek wolno już postawić zero, ale nie cyfrę z setek: z 10 cyfr zostaje 9. Na miejscu jedności odpadają dwie użyte cyfry, więc zostaje 8.

    1. dziesiątki: 10−1=9\text{dziesiątki: } 10 - 1 = 9
    2. jednosˊci: 10−2=8\text{jedności: } 10 - 2 = 8
  4. Pomnóż liczby możliwości

    Każda cyfra setek łączy się z każdą dozwoloną cyfrą dziesiątek, a każda taka para z każdą dozwoloną cyfrą jedności.

    1. 9⋅9⋅8=81⋅89 \cdot 9 \cdot 8 = 81 \cdot 8
    2. 9⋅9⋅8=6489 \cdot 9 \cdot 8 = 648

    Odpowiedź: jest 648648 liczb trzycyfrowych o różnych cyfrach.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Zestaw ubrań

Masz 5 koszulek, 4 pary spodni i 3 pary butów. Na ile sposobów możesz wybrać zestaw z jednej koszulki, jednych spodni i jednych butów?

Przykład 2. Kod PIN

Ile jest czterocyfrowych kodów PIN, jeśli cyfry mogą się powtarzać, a kod może zaczynać się od zera?

Przykład 3. Trasa przez trzy miasta

Z miasta A do B prowadzą 3 drogi, z B do C 4 drogi, a z C do D 2 drogi. Na ile sposobów można dojechać z A do D przez B i C?

Przykład 4. Liczby parzyste

Ile jest liczb trzycyfrowych parzystych? Cyfry mogą się powtarzać.

Przykład 5. Kostka i moneta

Rzucasz raz kostką i raz monetą. Ile jest możliwych wyników tego doświadczenia?

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z zasadą mnożenia.

Przypadki szczególne

Te układy etapów powtarzają się w wielu zadaniach.

Dwa etapy ∣A×B∣=m⋅n\displaystyle |A \times B| = m \cdot n
Najprostsza wersja: mm możliwości, a potem nn możliwości. Tak liczysz kostkę i monetę.
Ta sama liczba możliwości na każdym etapie n⋅n⋅…⋅n=nk\displaystyle n \cdot n \cdot \ldots \cdot n = n^k
kk etapów po nn możliwości, jak w kodzie PIN. Więcej: wariacje z powtórzeniami.
Każdy wybór zabiera jedną możliwość n(n−1)⋅…⋅(n−k+1)\displaystyle n(n-1) \cdot \ldots \cdot (n-k+1)
Tak jest, gdy elementy nie mogą się powtarzać. Więcej: wariacje bez powtórzeń.
Etap bez żadnej możliwości m⋅0=0\displaystyle m \cdot 0 = 0
Gdy któregoś etapu nie da się wykonać, całego wyboru też nie. Na przykład trzycyfrowych liczb o różnych cyfrach, zbudowanych tylko z cyfr 1 i 2, nie ma: 2⋅1⋅0=02 \cdot 1 \cdot 0 = 0.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.