Schemat Bernoullego

Powtarzasz to samo doświadczenie nn razy i za każdym razem patrzysz tylko, czy wyszedł sukces. Schemat Bernoullego mówi, z jakim prawdopodobieństwem sukces wypadnie dokładnie kk razy: jeden ciąg wyników ma szansę pk⋅(1−p)n−kp^k \cdot (1-p)^{n-k}, a symbol Newtona liczy, ile jest takich ciągów.

P(X=k)=(nk)⋅pk⋅(1−p)n−kP(X = k) = \binom{n}{k} \cdot p^k \cdot (1-p)^{n-k}

co najmniej jeden sukces

P(X≥1)=1−(1−p)nP(X \geq 1) = 1 - (1-p)^n

symbol Newtona

(nk)=n!k! (n−k)!\displaystyle \binom{n}{k} = \frac{n!}{k!\,(n-k)!}

średnia liczba sukcesów

E(X)=n⋅pE(X) = n \cdot p
nn to liczba prób, kk to liczba sukcesów, od 0 do nn, pp to prawdopodobieństwo sukcesu w jednej próbie, a 1−p1 - p to prawdopodobieństwo porażki. Próby muszą być niezależne, a pp w każdej takie samo.

Skąd się bierze wzór Bernoullego?

Rzucasz kostką 4 razy. Sukces to szóstka, więc p=16p = \frac{1}{6}, a każdy inny wynik ma prawdopodobieństwo 56\frac{5}{6}. Jaka jest szansa, że szóstka wypadnie dokładnie 2 razy? Zapisz każdy rzut jako S (szóstka) albo N (inny wynik) i wypisz wszystkie ciągi z dwiema literami S.

Rzuty są niezależne, więc szansę jednego ciągu liczysz, mnożąc szanse kolejnych rzutów. Każdy ciąg ma dwa czynniki 16\frac{1}{6} i dwa 56\frac{5}{6}, więc wszystkie mają to samo prawdopodobieństwo:

  1. (16)2⋅(56)2=251296\displaystyle \left(\frac{1}{6}\right)^2 \cdot \left(\frac{5}{6}\right)^2 = \frac{25}{1296}

Ciągów jest tyle, na ile sposobów wybierzesz 2 rzuty z 4 na szóstki, czyli (42)=6\binom{4}{2} = 6. Dwa różne ciągi nie mogą zajść naraz, więc ich prawdopodobieństwa dodajesz:

  1. P(X=2)=6⋅251296=25216\displaystyle P(X = 2) = 6 \cdot \frac{25}{1296} = \frac{25}{216}

Wstaw nn zamiast 4, kk zamiast 2 i pp zamiast 16\frac{1}{6}, a dostaniesz wzór Bernoullego. Działa tylko wtedy, gdy wynik jednej próby nie zmienia szans w następnych. Przy losowaniu kul bez zwracania skład urny zmienia się po każdym losowaniu, więc tam liczysz z prawdopodobieństwa klasycznego.

Jak korzystać ze schematu Bernoullego krok po kroku

Test ma 5 pytań zamkniętych. Każde ma 4 odpowiedzi, z których jedna jest poprawna. Uczeń nic nie umie i przy każdym pytaniu zgaduje. Jakie jest prawdopodobieństwo, że odpowie poprawnie na dokładnie 2 pytania? Policzymy to w czterech krokach.

Dane n=5, k=2n = 5, \ k = 2 p=14p = \tfrac{1}{4} (52)=10\tbinom{5}{2} = 10 P(X=2)≈0,264P(X = 2) \approx 0{,}264
  1. Nazwij sukces i wypisz dane

    Jedna próba to jedno pytanie, a sukces to poprawna odpowiedź. Prób jest 5, w każdej szansa trafienia jest taka sama, a zgadywanie w jednym pytaniu nie zmienia szans w innym. To schemat Bernoullego.

    Dane zadania
    nn kk pp 1−p1 - p
    55 22 14\tfrac{1}{4} 34\tfrac{3}{4}

    X=kX = k dokładnie k sukcesów

    Nasze zadanie: X=2X = 2

    Jedna wartość kk, więc jedno użycie wzoru.

    X≥1X \geq 1 co najmniej jeden sukces

    P(X≥1)=1−(1−p)nP(X \geq 1) = 1 - (1-p)^n

    Odejmij od 1 szansę, że nie będzie żadnego sukcesu.

    Przykład: co najmniej jedna szóstka

    X≥kX \geq k co najmniej k sukcesów

    Policz wzorem każdą liczbę sukcesów od kk do nn i dodaj wyniki.

    Przykład: co najmniej 2 trafienia z 3

  2. Policz symbol Newtona

    Symbol (52)\binom{5}{2} mówi, na ile sposobów można wybrać 2 pytania z 5, na które padną poprawne odpowiedzi.

    1. (52)=5!2!⋅3!\displaystyle \binom{5}{2} = \frac{5!}{2! \cdot 3!}
    2. (52)=5⋅42⋅1\displaystyle \binom{5}{2} = \frac{5 \cdot 4}{2 \cdot 1}
    3. (52)=10\displaystyle \binom{5}{2} = 10
  3. Policz potęgi p i 1 − p

    Trafienia są 2, więc pp podnosisz do potęgi 2. Pudeł jest 5−2=35 - 2 = 3, więc 1−p1 - p podnosisz do potęgi 3.

    1. (14)2=116\displaystyle \left(\frac{1}{4}\right)^2 = \frac{1}{16}
    2. (34)3=2764\displaystyle \left(\frac{3}{4}\right)^3 = \frac{27}{64}
  4. Pomnóż wszystkie czynniki

    Pomnóż symbol Newtona przez obie potęgi i skróć ułamek.

    1. P(X=2)=10⋅116⋅2764\displaystyle P(X = 2) = 10 \cdot \frac{1}{16} \cdot \frac{27}{64}
    2. P(X=2)=2701024=135512\displaystyle P(X = 2) = \frac{270}{1024} = \frac{135}{512}
    3. P(X=2)≈0,264P(X = 2) \approx 0{,}264
    Pod słupkiem liczba poprawnych odpowiedzi, nad nim licznik prawdopodobieństwa o mianowniku 1024. Niebieski słupek to nasze 2 trafienia. Najbardziej prawdopodobne jest jedno trafienie.

    Odpowiedź: uczeń odpowie poprawnie na dokładnie 2 pytania z prawdopodobieństwem 135512≈0,264\frac{135}{512} \approx 0{,}264, czyli około 26%.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Orły w rzutach monetą

Rzucasz symetryczną monetą 6 razy. Jakie jest prawdopodobieństwo, że orzeł wypadnie dokładnie 4 razy?

Przykład 2. Co najmniej jedna szóstka

Rzucasz kostką 4 razy. Jakie jest prawdopodobieństwo, że szóstka wypadnie co najmniej raz?

Przykład 3. Co najmniej 2 trafienia z 3

Koszykarz trafia rzut wolny z prawdopodobieństwem 0,8. Wykonuje 3 rzuty. Jakie jest prawdopodobieństwo, że trafi co najmniej 2 razy?

Przykład 4. Wadliwe sztuki w próbce

Wadliwych jest 5% produkowanych żarówek. Z partii losujesz 10 sztuk. Jakie jest prawdopodobieństwo, że dokładnie jedna jest wadliwa?

Przykład 5. Ile rzutów monetą?

Ile co najmniej razy trzeba rzucić monetą, żeby prawdopodobieństwo wyrzucenia co najmniej jednego orła było większe niż 0,9?

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu ze schematem Bernoullego.

Przypadki szczególne

W tych sytuacjach wzór się upraszcza.

Żadnego sukcesu P(X=0)=(1−p)n\displaystyle P(X = 0) = (1-p)^n
Symbol (n0)\binom{n}{0} i potęga p0p^0 są równe 1. Brak szóstki w 4 rzutach kostką: (56)4=6251296≈0,48\left(\frac{5}{6}\right)^4 = \frac{625}{1296} \approx 0{,}48.
Same sukcesy P(X=n)=pn\displaystyle P(X = n) = p^n
Zostaje sama potęga pp. Koszykarz z przykładu 3 trafia 3 z 3 rzutów z prawdopodobieństwem 0,83=0,5120{,}8^3 = 0{,}512.
Moneta, czyli p = 1/2 P(X=k)=(nk)⋅12n\displaystyle P(X = k) = \binom{n}{k} \cdot \frac{1}{2^n}
Każdy ciąg wyników ma tę samą szansę 12n\frac{1}{2^n}, więc wystarczy policzyć ciągi. Dwa orły w 4 rzutach: 616=38\frac{6}{16} = \frac{3}{8}.
Jedna próba P(X=1)=pP(X=0)=1−p\displaystyle \begin{aligned} P(X = 1) &= p \cr P(X = 0) &= 1 - p \end{aligned}
Przy n=1n = 1 wzór daje po prostu szansę sukcesu albo porażki w jednym doświadczeniu.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.