P(A∣B) to szansa zdarzenia A, gdy wiesz już, że zaszło B. Ta wiedza zawęża wyniki do samego B, więc liczysz, jaką jego część zajmuje A.
P(A∣B)=P(B)P(A∩B)
gdy wyniki są jednakowo możliwe
P(A∣B)=∣B∣∣A∩B∣
iloczyn zdarzeń: P(A ∩ B) =
P(B)⋅P(A∣B)
zdarzenia niezależne
P(A∣B)=P(A)
P(A∣B) czytasz „prawdopodobieństwo A pod warunkiem B”. B to warunek, czyli to, co już wiesz, a A to pytanie. Wzór wymaga P(B)>0.
Skąd się bierze ten wzór?
Ktoś rzucił kostką i mówi ci tylko, że wypadła liczba parzysta. Jaka jest szansa, że jest większa od 3? Niech B oznacza „parzysta”, a A „większa od 3”.
Koło B to liczby parzyste 2, 4, 6, koło A to liczby 4, 5, 6. Część wspólna, 4 i 6, jest niebieska.
Skoro wiesz, że zaszło B, wyniki spoza koła B odpadają. Zostają trzy jednakowo możliwe: 2, 4 i 6. Zdarzeniu A sprzyjają z nich dwa, te z części wspólnej:
P(A∣B)=∣B∣∣A∩B∣=32
Podziel licznik i mianownik przez liczbę wszystkich wyników, ∣Ω∣=6. Ułamek się nie zmieni, a w liczniku i mianowniku pojawią się prawdopodobieństwa:
P(A∣B)=6362=P(B)P(A∩B)
Jak policzyć prawdopodobieństwo warunkowe krok po kroku
W klasie jest 30 uczniów: 18 dziewcząt i 12 chłopców. Matematykę lubi 12 dziewcząt i 9 chłopców. Losujesz jedną osobę i wiesz, że to dziewczyna. Jakie jest prawdopodobieństwo, że lubi matematykę? Policzymy to w czterech krokach.
Dane30 ucznioˊw∣B∣=18P(A∣B)=32
Rozpoznaj warunek i pytanie
Warunek to to, co już wiesz: wylosowana osoba jest dziewczyną. Pytanie to to, czego szukasz: czy lubi matematykę.
B:dziewczyna
A:lubi matematykę
szukasz P(A∣B)
P(A∣B)wiesz, że zaszło B
Nasze dane: dziewczyna
Zawęź wyniki do B i policz w nich A.
P(B)⋅P(A∣B)losowanie po kolei
Szukasz szansy, że zajdzie B, a potem A. Mnożysz szansę pierwszego przez warunkową szansę drugiego.
Wpisz dane do tabeli, a brakujące pola uzupełnij odejmowaniem: matematyki nie lubi 18−12=6 dziewcząt i 12−9=3 chłopców.
Tabela: dziewczęta 12 lubią matematykę, 6 nie lubią, razem 18; chłopcy 9 lubią, 3 nie lubią, razem 12; razem 21 lubi, 9 nie lubi, 30 uczniów. Wiersz dziewcząt obramowany, pole 12 wyróżnione
lubią matematykę
nie lubią
razem
dziewczęta
12
6
18
chłopcy
9
3
12
razem
21
9
30
Obramowany wiersz to warunek B: 18 dziewcząt. Niebieskie pole to A∩B: 12 dziewcząt, które lubią matematykę.
∣A∩B∣=12
∣B∣=18
Podziel część wspólną przez warunek
Wszyscy uczniowie mają tę samą szansę, więc możesz dzielić liczby osób. Ze wzoru na prawdopodobieństwa wychodzi to samo, bo 30 się skraca.
P(A∣B)=P(B)P(A∩B)=3012⋅1830
P(A∣B)=1812=32
Sprawdź wynik przez drugi wiersz
Wśród chłopców matematykę lubi 129=43. Złóż oba wiersze z wagami dziewcząt i chłopców. Musi wyjść odsetek wszystkich uczniów lubiących matematykę.
3018⋅32+3012⋅43
3012+309=3021=P(A)
Odpowiedź: prawdopodobieństwo wynosi 32.
Więcej przykładów
Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.
Przykład 1. Szóstka w pierwszym rzucie
Rzucasz dwa razy kostką. Wiesz, że w pierwszym rzucie wypadła szóstka. Jakie jest prawdopodobieństwo, że suma oczek wynosi co najmniej 10?
Zawęź wyniki do par z szóstką na początku: od (6, 1) do (6, 6).
∣B∣=6
Wybierz pary z sumą co najmniej 10.
A∩B={(6,4),(6,5),(6,6)}
Podziel.
P(A∣B)=63=21
Odpowiedź:21.
Przykład 2. Figura w kierach
Z talii 52 kart wylosowano kiera. Jakie jest prawdopodobieństwo, że to figura: walet, dama albo król?
Kierów jest 13.
∣B∣=13
Wśród kierów są trzy figury.
∣A∩B∣=3
Podziel.
P(A∣B)=133
Odpowiedź:133.
Przykład 3. Dwie kule bez zwracania
W urnie są 4 kule czerwone i 6 białych. Losujesz dwie kule po kolei, bez zwracania. Jakie jest prawdopodobieństwo, że obie są czerwone?
Policz szansę czerwonej kuli w pierwszym losowaniu.
P(C1)=104
Gdy pierwsza była czerwona, zostają 3 czerwone z 9 kul.
P(C2∣C1)=93
Pomnóż i skróć.
P(C1∩C2)=104⋅93=9012=152
Odpowiedź:152.
Przykład 4. Dane w postaci prawdopodobieństw
Wiadomo, że P(A∩B)=0,2 i P(B)=0,5. Oblicz P(A∣B).
Podstaw do wzoru.
P(A∣B)=0,50,2=0,4
Odpowiedź:P(A∣B)=0,4.
Przykład 5. Odwrócony warunek
Wiadomo, że P(A)=0,3, P(B)=0,5 i P(B∣A)=0,6. Oblicz P(A∣B).
Policz część wspólną z warunku, który znasz: P(A)⋅P(B∣A).
P(A∩B)=0,3⋅0,6=0,18
Podziel przez P(B).
P(A∣B)=0,50,18=0,36
Odpowiedź:P(A∣B)=0,36.
Najczęstsze błędy
Unikaj ich w każdym zadaniu z prawdopodobieństwem warunkowym.