Wariacje z powtórzeniami

Wariacja z powtórzeniami to ciąg kk elementów wybranych z nn, w którym ten sam element może stać na kilku miejscach: kod PIN, wyniki kolejnych rzutów, odpowiedzi w teście. Na każde miejsce masz nn możliwości, więc wszystkich ciągów jest nkn^k.

Vˉnk=nk\bar{V}_n^k = n^k

potęga rozpisana na czynniki

nk=n⋅n⋅…⋅n⏟k\displaystyle n^k = \underbrace{n \cdot n \cdot \ldots \cdot n}_{k}

bez powtórzeń

Vnk=n!(n−k)!\displaystyle V_n^k = \frac{n!}{(n-k)!}

dwie możliwości, np. orzeł i reszka

Vˉ2k=2k\displaystyle \bar{V}_2^k = 2^k
nn to liczba elementów, z których wybierasz, a kk liczba miejsc w ciągu. Kolejność się liczy, a kk może być większe od nn. Podstawa potęgi to „z ilu wybierasz”, wykładnik to „ile miejsc obsadzasz”.

Skąd się bierze wzór n do potęgi k?

Ułóż dwuliterowe kody z liter A, B, C, D, a litery niech się mogą powtarzać. Na pierwsze miejsce masz cztery litery. Na drugie też cztery, bo żadna litera nie znika z puli. Zgodnie z zasadą mnożenia kodów jest 4⋅4=42=164 \cdot 4 = 4^2 = 16.

Tabela kodów z liter A, B, C, D: wiersz to pierwsza litera, kolumna druga; wszystkie szesnaście pól wypełnione, także przekątna AA, BB, CC, DD
A B C D
A AA AB AC AD
B BA BB BC BD
C CA CB CC CD
D DA DB DC DD
Wiersz to pierwsza litera, kolumna to druga. Wypełnione są wszystkie 16 pól. Przekątna z grubszą ramką (AA, BB, CC, DD) to kody z powtórzoną literą. Bez powtórzeń zniknęłaby i zostałoby 4⋅3=124 \cdot 3 = 12 kodów.

Przy kk miejscach rozumujesz tak samo. Na każde miejsce masz wszystkie nn elementów, niezależnie od tego, co stoi wcześniej. Mnożysz więc nn przez siebie kk razy:

  1. Vˉnk=n⋅n⋅…⋅n⏟k czynnikoˊw=nk\displaystyle \bar{V}_n^k = \underbrace{n \cdot n \cdot \ldots \cdot n}_{k \text{ czynników}} = n^k

W wariacjach bez powtórzeń czynniki maleją, bo każdy użyty element odpada: 4⋅34 \cdot 3. Tu wszystkie czynniki są równe, dlatego wynik jest potęgą, a silnia w ogóle się nie pojawia.

Jak policzyć wariacje z powtórzeniami krok po kroku

Ile jest liczb czterocyfrowych? Cyfry mogą się powtarzać, tak jak w liczbie 1123. Policzymy to w czterech krokach.

Zadanie liczby czterocyfrowe\text{liczby czterocyfrowe} n=10, k=4n = 10, \ k = 4 9⋅103=90009 \cdot 10^3 = 9000
  1. Sprawdź, czy to wariacja z powtórzeniami

    Liczba czterocyfrowa to ciąg czterech cyfr. Kolejność się liczy, bo 1123 i 3211 to różne liczby, a cyfry mogą się powtarzać. Wybierasz z dziesięciu cyfr od 0 do 9.

    1. n=10,k=4n = 10, \quad k = 4

    (A,A,B)(A, A, B) element może się powtórzyć

    Nasze zadanie: 11231123

    Na każde miejsce masz znowu wszystkie nn elementów. Liczysz nkn^k.

    (A,B,C)(A, B, C) każdy element najwyżej raz

    Vnk=n!(n−k)!\displaystyle V_n^k = \frac{n!}{(n-k)!}

    Każdy użyty element odpada, więc czynniki maleją: n⋅(n−1)⋅…n \cdot (n-1) \cdot \ldots

    Przykład: z powtórzeniami i bez

    {A,A,B}\{A, A, B\} kolejność się nie liczy

    Cˉ(n,k)=(n+k−1k)\displaystyle \bar{C}(n,k) = \binom{n+k-1}{k}

    Liczy się tylko, ile razy wziąłeś każdy element, na przykład trzy gałki lodów z pięciu smaków.

    Więcej: kombinacje z powtórzeniami

  2. Policz wybory dla każdej cyfry

    Na miejscu tysięcy nie może stać zero, bo 0123 to liczba trzycyfrowa. Zostaje 9 cyfr. Na pozostałych trzech miejscach może stać każda z 10 cyfr, także zero.

  3. Pomnóż liczby wyborów

    Trzy równe czynniki po 10 zapisz jako potęgę, a potem pomnóż przez 9.

    1. 9⋅10⋅10⋅10=9⋅1039 \cdot 10 \cdot 10 \cdot 10 = 9 \cdot 10^3
    2. 9⋅103=90009 \cdot 10^3 = 9000
  4. Sprawdź wynik, licząc liczby wprost

    Liczby czterocyfrowe to wszystkie liczby od 1000 do 9999. Policz je jak wyrazy z przedziału: odejmij końce i dodaj 1.

    1. 9999−1000+1=90009999 - 1000 + 1 = 9000

    Odpowiedź: jest 90009000 liczb czterocyfrowych.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Kod PIN

Ile jest czterocyfrowych kodów PIN, jeśli cyfry mogą się powtarzać?

Przykład 2. Trzy rzuty kostką

Rzucasz trzy razy kostką do gry i zapisujesz wyniki po kolei. Ile jest różnych ciągów wyników?

Przykład 3. Test z odpowiedziami

Test ma 10 pytań, a w każdym trzeba wybrać jedną z odpowiedzi A, B, C, D. Na ile sposobów można wypełnić test?

Przykład 4. Z powtórzeniami i bez

Z cyfr 1, 2, 3, 4, 5 tworzysz liczby trzycyfrowe. Ile ich jest, gdy (a) cyfry mogą się powtarzać, (b) cyfry nie mogą się powtarzać?

Przykład 5. Co najmniej jedno powtórzenie

Ile jest czterocyfrowych kodów PIN, w których co najmniej jedna cyfra się powtarza?

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z wariacjami z powtórzeniami.

Przypadki szczególne

Te wartości znasz od razu.

Dwie możliwości Vˉ2k=2k\displaystyle \bar{V}_2^k = 2^k
Orzeł albo reszka, 0 albo 1, tak albo nie. Pięć rzutów monetą daje 25=322^5 = 32 ciągi wyników. Tak samo liczysz wszystkie podzbiory zbioru: każdy element bierzesz albo nie.
Więcej miejsc niż elementów k>n\displaystyle k > n
Przy powtórzeniach to dozwolone. Z dwóch cyfr 0 i 1 ułożysz 28=2562^8 = 256 ciągów ośmiocyfrowych.
Jedno miejsce Vˉn1=n\displaystyle \bar{V}_n^1 = n
Wybierasz jeden element z nn, więc masz nn możliwości.
Zero miejsc Vˉn0=n0=1\displaystyle \bar{V}_n^0 = n^0 = 1
Pusty ciąg da się ułożyć na jeden sposób, zgodnie z tym, że n0=1n^0 = 1.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.