Prawdopodobieństwo klasyczne

Gdy wszystkie wyniki doświadczenia są jednakowo możliwe, prawdopodobieństwo zdarzenia to liczba wyników sprzyjających podzielona przez liczbę wszystkich wyników. Cała praca polega na tym, żeby obie liczby dobrze policzyć.

P(A)=∣A∣∣Ω∣P(A) = \frac{|A|}{|\Omega|}

zawsze

0≤P(A)≤1\displaystyle 0 \leq P(A) \leq 1

zdarzenie przeciwne

P(A′)=1−P(A)\displaystyle P(A') = 1 - P(A)

na przykład liczba parzysta na kostce

P(A)=36=12\displaystyle P(A) = \frac{3}{6} = \frac{1}{2}
Ω\Omega (omega) to zbiór wszystkich wyników doświadczenia, AA to zbiór wyników sprzyjających zdarzeniu, a ∣A∣|A| i ∣Ω∣|\Omega| to liczby ich elementów. Wzór działa tylko wtedy, gdy każdy wynik jest tak samo możliwy.

Skąd się bierze ten wzór?

Rzucasz symetryczną kostką. Każda z sześciu ścian ma tę samą szansę, więc każdy wynik dostaje 16\frac{1}{6}. Zdarzenie „wypadnie liczba parzysta” to trzy wyniki: 2, 4 i 6. Jego prawdopodobieństwo to suma trzech takich samych części:

  1. P(A)=16+16+16=36\displaystyle P(A) = \frac{1}{6} + \frac{1}{6} + \frac{1}{6} = \frac{3}{6}

W liczniku stoi liczba wyników sprzyjających, w mianowniku liczba wszystkich wyników. Stąd wzór P(A)=∣A∣∣Ω∣P(A) = \frac{|A|}{|\Omega|}.

Warunek „każdy wynik jest tak samo możliwy” jest ważny. Przy dwóch rzutach kostką sum oczek jest 11, od 2 do 12, ale nie są jednakowo możliwe. Jednakowo możliwe są pary wyników, a tych jest 36:

Tabela 36 wyników dwóch rzutów kostką z sumą oczek w każdym polu; sześć pól z sumą 7 wyróżnionych
1 2 3 4 5 6
1 2 3 4 5 6 7
2 3 4 5 6 7 8
3 4 5 6 7 8 9
4 5 6 7 8 9 10
5 6 7 8 9 10 11
6 7 8 9 10 11 12
Wiersz to pierwszy rzut, kolumna drugi, a w polu stoi suma oczek. Suma 7 zajmuje sześć pól, a suma 2 tylko jedno, dlatego P(7)=636P(7) = \frac{6}{36}, a P(2)=136P(2) = \frac{1}{36}.

Gdyby za Ω\Omega wziąć 11 sum, każda dostałaby 111\frac{1}{11}, a to nieprawda. Zawsze wybieraj takie wyniki, które mają równe szanse.

Jak policzyć prawdopodobieństwo krok po kroku

Rzucasz dwa razy symetryczną kostką. Jakie jest prawdopodobieństwo, że suma oczek wyniesie 8? Policzymy to w czterech krokach.

Zadanie dwa rzuty, suma 8\text{dwa rzuty, suma } 8 ∣Ω∣=36|\Omega| = 36 ∣A∣=5|A| = 5 P(A)=536P(A) = \frac{5}{36}
  1. Opisz i policz wszystkie wyniki

    Wynik doświadczenia to para (a,b)(a, b): aa oczek w pierwszym rzucie, bb w drugim. Każdy rzut ma 6 wyników, więc par jest 6⋅66 \cdot 6, zgodnie z zasadą mnożenia.

    1. ∣Ω∣=6⋅6=36|\Omega| = 6 \cdot 6 = 36

    ∣Ω∣≤36|\Omega| \leq 36 wyniki mieszczą się w tabeli

    Nasze zadanie: 6⋅66 \cdot 6

    Wypisz wyniki albo narysuj tabelę i policz pola sprzyjające.

    (nk)\binom{n}{k} losujesz kilka elementów naraz

    Kolejność się nie liczy, więc ∣Ω∣|\Omega| i ∣A∣|A| liczysz kombinacjami, oba tym samym sposobem.

    Przykład: trzy kule naraz

    1−P(A′)1 - P(A') co najmniej jeden

    Policz zdarzenie przeciwne, „ani jednego”, i odejmij jego prawdopodobieństwo od 1.

    Przykład: co najmniej jedna szóstka

  2. Wypisz wyniki sprzyjające

    Szukasz par, w których a+b=8a + b = 8. Pierwszy rzut musi dać co najmniej 2, bo drugi da najwyżej 6.

    Tabela 36 wyników dwóch rzutów kostką; pięć pól z sumą 8 wyróżnionych: (2, 6), (3, 5), (4, 4), (5, 3), (6, 2)
    1 2 3 4 5 6
    1 2 3 4 5 6 7
    2 3 4 5 6 7 8
    3 4 5 6 7 8 9
    4 5 6 7 8 9 10
    5 6 7 8 9 10 11
    6 7 8 9 10 11 12
    Pola z sumą 8 układają się w ukos. Jest ich pięć.
    1. A={(2,6),(3,5),(4,4),A = \{(2, 6), (3, 5), (4, 4),
    2. A={(5,3),(6,2)}\phantom{A = \{}(5, 3), (6, 2)\}
    3. ∣A∣=5|A| = 5
  3. Podziel liczbę wyników sprzyjających przez wszystkie

    Wstaw obie liczby do wzoru. Ułamka 536\frac{5}{36} nie da się skrócić.

    1. P(A)=∣A∣∣Ω∣=536\displaystyle P(A) = \frac{|A|}{|\Omega|} = \frac{5}{36}
    2. P(A)=536≈0,139\displaystyle P(A) = \frac{5}{36} \approx 0{,}139
  4. Sprawdź wynik

    Wynik musi leżeć między 0 a 1. Sprawdź też zdarzenie przeciwne: suma różna od 8 zajmuje pozostałe pola tabeli.

    1. 0≤536≤1\displaystyle 0 \leq \frac{5}{36} \leq 1
    2. P(A′)=36−536=3136\displaystyle P(A') = \frac{36 - 5}{36} = \frac{31}{36}

    Odpowiedź: prawdopodobieństwo wynosi 536\frac{5}{36}.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Jeden rzut kostką

Jakie jest prawdopodobieństwo, że w rzucie symetryczną kostką wypadnie liczba większa od 4?

Przykład 2. Kula z urny

W urnie jest 5 kul białych i 3 czarne. Losujesz jedną kulę. Jakie jest prawdopodobieństwo, że będzie biała?

Przykład 3. As z talii

Z talii 52 kart losujesz jedną. Jakie jest prawdopodobieństwo, że wylosujesz asa?

Przykład 4. Trzy kule naraz

W urnie jest 6 kul białych i 4 czarne. Losujesz naraz 3 kule. Jakie jest prawdopodobieństwo, że wszystkie będą białe?

Przykład 5. Co najmniej jedna szóstka

Rzucasz dwa razy kostką. Jakie jest prawdopodobieństwo, że co najmniej raz wypadnie szóstka?

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z prawdopodobieństwa klasycznego.

Przypadki szczególne

Te wartości znasz bez liczenia.

Zdarzenie pewne P(Ω)=∣Ω∣∣Ω∣=1\displaystyle P(\Omega) = \frac{|\Omega|}{|\Omega|} = 1
Sprzyja mu każdy wynik. Na przykład w rzucie kostką na pewno wypadnie liczba od 1 do 6.
Zdarzenie niemożliwe P(∅)=0∣Ω∣=0\displaystyle P(\emptyset) = \frac{0}{|\Omega|} = 0
Nie sprzyja mu żaden wynik, na przykład siódemka na zwykłej kostce.
Jeden wynik P({ω})=1∣Ω∣\displaystyle P(\{\omega\}) = \frac{1}{|\Omega|}
Każdy pojedynczy wynik ma tę samą szansę. Na kostce trójka wypada z prawdopodobieństwem 16\frac{1}{6}.
Kilka rzutów monetą P=(12)n\displaystyle P = \left(\frac{1}{2}\right)^n
Rzucając nn razy monetą, masz 2n2^n jednakowo możliwych ciągów. Jeden konkretny ciąg, na przykład trzy orły, ma prawdopodobieństwo 18\frac{1}{8}.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.