Prawdopodobieństwo sumy zdarzeń

Suma zdarzeń A∪BA \cup B to „AA lub BB”: zachodzi co najmniej jedno z nich, a może i oba. Gdy dodajesz P(A)P(A) i P(B)P(B), wyniki wspólne liczysz dwa razy, dlatego część wspólną odejmujesz raz.

P(A∪B)=P(A)+P(B)−P(A∩B)P(A \cup B) = P(A) + P(B) - P(A \cap B)

A∩B=∅A \cap B = \emptyset zdarzenia rozłączne: tylko dodajesz

P(A)+P(B)\displaystyle P(A) + P(B)

część wspólna zdarzeń niezależnych

P(A)⋅P(B)\displaystyle P(A) \cdot P(B)

na przykład parzysta lub większa od 4

36+26−16=46\displaystyle \frac{3}{6} + \frac{2}{6} - \frac{1}{6} = \frac{4}{6}
A∪BA \cup B to „AA lub BB” (co najmniej jedno), A∩BA \cap B to „AA i BB” (oba naraz). Wzór działa dla dowolnych dwóch zdarzeń.

Skąd się bierze ten wzór?

Rzucasz kostką. Niech AA oznacza „wypadnie liczba parzysta”, czyli 2, 4 lub 6, a BB „wypadnie liczba większa od 4”, czyli 5 lub 6. Szóstka należy do obu zdarzeń.

Ω A B 2 4 6 5 1 3
Koło AA obejmuje 2, 4 i 6, koło BB obejmuje 5 i 6. Szóstka leży w części wspólnej, a 1 i 3 poza oboma kołami.

Dodaj P(A)=36P(A) = \frac{3}{6} i P(B)=26P(B) = \frac{2}{6}. Wychodzi 56\frac{5}{6}, a zdarzeniu „parzysta lub większa od 4” sprzyjają tylko cztery wyniki: 2, 4, 5 i 6. Szóstka została policzona dwa razy: raz w AA, raz w BB. Odejmij ją raz:

  1. P(A∪B)=36+26−16=46\displaystyle P(A \cup B) = \frac{3}{6} + \frac{2}{6} - \frac{1}{6} = \frac{4}{6}

Dla dowolnych zdarzeń jest tak samo: suma P(A)+P(B)P(A) + P(B) liczy część wspólną A∩BA \cap B podwójnie, więc jedną kopię trzeba odjąć. To ta sama myśl co w zasadzie włączeń i wyłączeń dla liczby elementów zbiorów.

Jak policzyć prawdopodobieństwo sumy krok po kroku

W klasie jest 30 uczniów. Matematykę lubi 18 z nich, fizykę 15, a oba przedmioty 8. Losujesz jednego ucznia. Jakie jest prawdopodobieństwo, że lubi matematykę lub fizykę? Policzymy to w czterech krokach.

Dane 30, 18, 15, 830, \ 18, \ 15, \ 8 P(A∩B)=830P(A \cap B) = \frac{8}{30} ∣A∪B∣=25|A \cup B| = 25 P(A∪B)=56P(A \cup B) = \frac{5}{6}
  1. Nazwij zdarzenia i zapisz dane

    Niech AA oznacza „lubi matematykę”, a BB „lubi fizykę”. Pytanie o „matematykę lub fizykę” to pytanie o A∪BA \cup B. Uczniowie lubiący oba przedmioty to A∩BA \cap B.

    1. P(A)=1830,P(B)=1530\displaystyle P(A) = \frac{18}{30}, \quad P(B) = \frac{15}{30}
    2. P(A∩B)=830\displaystyle P(A \cap B) = \frac{8}{30}

    A∩B≠∅A \cap B \neq \emptyset zdarzenia mają część wspólną

    Nasze dane: 8 ucznioˊw8 \text{ uczniów}

    Odejmij P(A∩B)P(A \cap B), bo dodawanie liczy ją dwa razy.

    A∩B=∅A \cap B = \emptyset zdarzenia rozłączne

    P(A∪B)=P(A)+P(B)\displaystyle P(A \cup B) = P(A) + P(B)

    Nie mogą zajść razem, więc nie ma czego odejmować.

    Przykład: dwa rozłączne zbiory oczek

    P(A)⋅P(B)P(A) \cdot P(B) zdarzenia niezależne

    P(A∩B)=P(A)⋅P(B)\displaystyle P(A \cap B) = P(A) \cdot P(B)

    Część wspólną dostajesz z iloczynu, gdy zadanie mówi o niezależności.

    Przykład: moneta i kostka

  2. Narysuj diagram Venna

    Zacznij od części wspólnej: 8 uczniów. W samym kole AA zostaje 18−8=1018 - 8 = 10, w samym kole BB zostaje 15−8=715 - 8 = 7. Poza kołami jest 30−25=530 - 25 = 5 uczniów.

    Ω A B 10 8 7 5
    AA to matematyka, BB fizyka. W polach stoją liczby uczniów, razem 10+8+7+5=3010 + 8 + 7 + 5 = 30.
    1. ∣A∪B∣=10+8+7=25|A \cup B| = 10 + 8 + 7 = 25
  3. Podstaw do wzoru

    Wszystkie ułamki mają mianownik 30, więc działasz na licznikach.

    1. P(A∪B)=1830+1530−830\displaystyle P(A \cup B) = \frac{18}{30} + \frac{15}{30} - \frac{8}{30}
    2. P(A∪B)=2530=56\displaystyle P(A \cup B) = \frac{25}{30} = \frac{5}{6}
  4. Sprawdź wynik na diagramie

    Z diagramu: 25 z 30 uczniów lubi co najmniej jeden przedmiot. Wynik nie może też być mniejszy od większego ze składników, 1830\frac{18}{30}.

    1. 1830≤2530≤1\displaystyle \frac{18}{30} \leq \frac{25}{30} \leq 1

    Odpowiedź: prawdopodobieństwo wynosi 56\frac{5}{6}.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Król lub kier

Z talii 52 kart losujesz jedną. Jakie jest prawdopodobieństwo, że wylosujesz króla lub kiera?

Przykład 2. Szukana część wspólna

Wiadomo, że P(A)=0,6P(A) = 0{,}6, P(B)=0,5P(B) = 0{,}5 i P(A∪B)=0,7P(A \cup B) = 0{,}7. Oblicz P(A∩B)P(A \cap B).

Przykład 3. Zdarzenia rozłączne

Rzucasz kostką. Jakie jest prawdopodobieństwo, że wypadnie 1 lub 2 albo 5 lub 6?

Przykład 4. Moneta i kostka

Rzucasz monetą i kostką. Jakie jest prawdopodobieństwo, że wypadnie orzeł lub szóstka?

Przykład 5. Zdarzenia, które muszą się przeciąć

Wiadomo, że P(A)=0,7P(A) = 0{,}7 i P(B)=0,6P(B) = 0{,}6. Wykaż, że P(A∩B)≥0,3P(A \cap B) \geq 0{,}3.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z sumą zdarzeń.

Przypadki szczególne

W tych sytuacjach wzór się upraszcza.

Zdarzenia rozłączne P(A∪B)=P(A)+P(B)\displaystyle P(A \cup B) = P(A) + P(B)
Gdy A∩B=∅A \cap B = \emptyset, nie ma czego odejmować. Na przykład jedynka lub szóstka: 16+16=13\frac{1}{6} + \frac{1}{6} = \frac{1}{3}. Więcej na stronie o zdarzeniach rozłącznych.
Jedno zdarzenie w drugim P(A∪B)=P(A)\displaystyle P(A \cup B) = P(A)
Gdy B⊆AB \subseteq A, to A∩B=BA \cap B = B i P(B)P(B) się skraca. Liczba parzysta lub czwórka to po prostu liczba parzysta.
Zdarzenia niezależne P(A∪B)=P(A)+P(B)−P(A)⋅P(B)\displaystyle \begin{aligned} & P(A \cup B) = \cr & P(A) + P(B) \cr & - P(A) \cdot P(B) \end{aligned}
Część wspólna to iloczyn prawdopodobieństw, jak w przykładzie z monetą i kostką.
Zdarzenie i przeciwne P(A)+P(A′)=1\displaystyle P(A) + P(A') = 1
Są rozłączne i razem obejmują wszystkie wyniki. Stąd wzór na zdarzenie przeciwne.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.