Trójkąt Pascala
Trójkąt liczb, w którym każda liczba jest sumą dwóch stojących nad nią. Wskaż albo stuknij liczbę, a zobaczysz, z czego powstała i jakiemu symbolowi Newtona odpowiada. Liczbę wierszy zmienisz przyciskami nad trójkątem.
Wskaż liczbę myszką albo stuknij ją palcem. Strzałki przesuwają zaznaczenie po trójkącie. Wiersze i pozycje liczymy od zera.
- liczby, z których powstaje
- jej wiersz
- liczby nieparzyste
Jak zbudowany jest trójkąt Pascala?
Do zbudowania trójkąta wystarczy dodawanie. Opisują go cztery reguły poniżej. Pełne omówienie z dowodami i zadaniami znajdziesz na stronie trójkąt Pascala: reguła budowy.
-
Każda liczba to suma dwóch nad nią
Liczbę w środku wiersza zapisujesz jako sumę dwóch sąsiednich liczb z wiersza wyżej. W wierszu 1 4 6 4 1 szóstka powstaje z , a czwórki z i .
-
Na brzegach zawsze stoją jedynki
Pierwsza i ostatnia liczba w każdym wierszu to 1. Wynika to z definicji: jest jeden sposób, żeby nie wybrać żadnego elementu, i jeden, żeby wybrać wszystkie.
Jedynki na obu brzegach -
Trójkąt jest symetryczny
Każdy wiersz czyta się tak samo od lewej i od prawej. Wystarczy policzyć połowę wiersza, a resztę przepisać w odwrotnej kolejności.
Wiersz 6 od obu stron -
Liczby to symbole Newtona
Liczba w wierszu na pozycji (obie liczone od zera) to symbol Newtona . W wierszu 5 na pozycji 2 stoi 10, czyli dwa elementy z pięciu można wybrać na 10 sposobów.
Własności i ciekawe wzory
W trójkącie kryje się sporo znanych ciągów i zależności. Oto te, które najczęściej wracają w szkole i na maturze.
- Trójkąt Sierpińskiego
-
Zaznacz w trójkącie tylko liczby nieparzyste, a pojawi się trójkąt Sierpińskiego, jeden z najbardziej znanych fraktali. Im więcej wierszy, tym wyraźniejszy rysunek. Obok jest pierwsze 16 wierszy, a w trójkącie na górze strony możesz to sprawdzić sam: zaznacz nieparzyste.
Liczby nieparzyste w 16 wierszach - Suma wiersza
-
Liczby w wierszu sumują się do , więc każdy wiersz ma sumę dwa razy większą od poprzedniego.
- Dwumian Newtona
-
Wiersz to współczynniki rozwinięcia . Z wiersza 1 3 3 1 odczytasz od razu:
- Przekątne trójkąta
-
Pierwsza przekątna to same jedynki, druga to kolejne liczby naturalne, a trzecia to liczby trójkątne, czyli sumy kolejnych liczb naturalnych.
- Ciąg Fibonacciego
-
Dodaj liczby wzdłuż płytkich ukośnych linii przez trójkąt, a dostaniesz kolejne wyrazy ciągu Fibonacciego.
- Kombinacje bez silni
-
Symbol Newtona możesz odczytać z trójkąta zamiast liczyć go z silni. Przy małych to najszybszy sposób i trudniej o pomyłkę.
Do czego przydaje się trójkąt Pascala?
Trójkąt skraca obliczenia w kilku działach matematyki, od wzorów skróconego mnożenia po rachunek prawdopodobieństwa.
- Potęgowanie sumy
-
Rozwinięcie do dowolnej potęgi odczytasz z odpowiedniego wiersza trójkąta.
- Kombinatoryka
-
Liczba kombinacji elementów z to gotowa wartość w trójkącie, bez liczenia silni.
- Prawdopodobieństwo
-
W schemacie Bernoulliego współczynniki z trójkąta pojawiają się w każdym obliczeniu.
- Wzory skróconego mnożenia
-
Kwadrat i sześcian sumy oraz różnicy biorą współczynniki z wierszy 1 2 1 i 1 3 3 1.
Najczęściej zadawane pytania
- Czym jest trójkąt Pascala?
- To trójkątny układ liczb. Każdy wiersz zaczyna się i kończy jedynką, a każda inna liczba jest sumą dwóch liczb stojących tuż nad nią. Wiersze to współczynniki dwumianowe, czyli wartości symbolu Newtona, dlatego trójkąt przydaje się w kombinatoryce i przy potęgowaniu sumy.
- Jak zbudować trójkąt Pascala krok po kroku?
- Zacznij od jedynki na szczycie. Każdy następny wiersz zacznij i zakończ jedynką, a środek wypełnij sumami sąsiednich liczb z wiersza wyżej. W wierszu 1 4 6 4 1 szóstka to z wiersza 1 3 3 1. Samym dodawaniem rozbudujesz trójkąt do dowolnej liczby wierszy.
- Jaki jest związek trójkąta Pascala z symbolem Newtona?
- Liczba w wierszu na pozycji (licząc od zera) jest równa symbolowi Newtona , czyli liczbie sposobów wybrania elementów ze zbioru -elementowego. Z trójkąta odczytasz więc współczynniki dwumianowe bez liczenia silni.
- Do czego wykorzystuje się trójkąt Pascala?
- Najczęściej do rozwijania potęgi sumy ze wzoru dwumianowego Newtona, na przykład . Przydaje się też w kombinatoryce przy liczeniu kombinacji, w rachunku prawdopodobieństwa przy schemacie Bernoulliego i przy odczytywaniu współczynników we wzorach skróconego mnożenia.
- Ile wynosi suma liczb w wierszu trójkąta Pascala?
- Suma liczb w wierszu numer wynosi . Wiersz zerowy to 1, pierwszy , drugi , a trzeci . Każdy kolejny wiersz ma sumę dwa razy większą od poprzedniego.
Zobacz również
- Wzór dwumianowy Newtona Wzór, w którym współczynniki rozwinięcia to wiersze trójkąta Pascala.
- Tabliczka mnożenia do 100 Tabela 10 na 10 z iloczynami do 100, z planem nauki i trikami.
- Tabliczka dzielenia do 100 Wszystkie dzielenia do 100 w dziesięciu słupkach, od dzielenia przez 1 do dzielenia przez 10.