Wzór na prawdopodobieństwo całkowite

Gdy zdarzenie AA może zajść na kilka sposobów, rozbij doświadczenie na przypadki. W każdym przypadku policz szansę AA, pomnóż ją przez szansę samego przypadku i dodaj wyniki. Na drzewku to suma gałęzi, które kończą się na AA.

P(A)=∑i=1nP(A∣Bi)⋅P(Bi)P(A) = \sum_{i=1}^{n} P(A|B_i) \cdot P(B_i)

dwa przypadki, B i B′

P(A∣B)⋅P(B)+P(A∣B′)⋅P(B′)\displaystyle \begin{aligned} & P(A|B) \cdot P(B) \\ + {} & P(A|B') \cdot P(B') \end{aligned}

warunek dla przypadków

P(B1)+…+P(Bn)=1\displaystyle P(B_1) + \ldots + P(B_n) = 1

na przykład dwie urny i moneta

12⋅35+12⋅15=25\displaystyle \frac{1}{2} \cdot \frac{3}{5} + \frac{1}{2} \cdot \frac{1}{5} = \frac{2}{5}
B1,B2,…,BnB_1, B_2, \ldots, B_n to przypadki: parami rozłączne, o dodatnich prawdopodobieństwach, razem obejmujące wszystkie wyniki. P(A∣Bi)P(A|B_i) to prawdopodobieństwo warunkowe zdarzenia AA w przypadku BiB_i.

Skąd się bierze ten wzór?

Masz dwie urny. W pierwszej są 3 kule białe i 2 czarne, w drugiej 1 biała i 4 czarne. Rzucasz monetą: orzeł oznacza losowanie z pierwszej urny, reszka z drugiej. Jaka jest szansa, że wylosujesz białą kulę?

1/2 3/5 2/5 B1 A A′ 3/10 1/2 1/5 4/5 B2 A A′ 1/10
B1B_1 i B2B_2 to wybór urny, AA to biała kula, A′A' czarna. Niebieskie ścieżki kończą się białą kulą, a na końcu każdej stoi iloczyn jej gałęzi.

Białą kulę możesz wylosować na dwa rozłączne sposoby: z pierwszej urny albo z drugiej. Szansa każdego sposobu to iloczyn gałęzi na jego ścieżce, czyli P(Bi)⋅P(A∣Bi)P(B_i) \cdot P(A|B_i). Sposoby się wykluczają, więc ich prawdopodobieństwa się dodaje:

  1. P(A)=12⋅35+12⋅15\displaystyle P(A) = \frac{1}{2} \cdot \frac{3}{5} + \frac{1}{2} \cdot \frac{1}{5}
  2. P(A)=310+110=25\displaystyle P(A) = \frac{3}{10} + \frac{1}{10} = \frac{2}{5}

Przy nn przypadkach drzewko ma nn ścieżek do AA, a suma ich iloczynów to wzór z początku strony.

Jak korzystać ze wzoru krok po kroku

Fabryka I produkuje 60% wszystkich żarówek, a fabryka II 40%. W fabryce I wadliwe są 3% żarówek, w fabryce II 5%. Losujesz jedną żarówkę. Jakie jest prawdopodobieństwo, że jest wadliwa? Policzymy to w czterech krokach.

Dane 60%, 40%; 3%, 5%60\%, \ 40\%; \ 3\%, \ 5\% P(A)=0,038P(A) = 0{,}038
  1. Rozbij doświadczenie na przypadki

    Każda żarówka pochodzi z dokładnie jednej fabryki, więc przypadki to: B1B_1, żarówka z fabryki I, i B2B_2, żarówka z fabryki II. Zdarzenie AA to „żarówka wadliwa”.

    1. P(B1)=0,6,P(B2)=0,4P(B_1) = 0{,}6, \quad P(B_2) = 0{,}4
    2. P(B1)+P(B2)=1P(B_1) + P(B_2) = 1

    P(A)P(A) szukasz szansy zdarzenia

    Nasze zadanie: z˙aroˊwka wadliwa\text{żarówka wadliwa}

    Dodaj iloczyny po wszystkich przypadkach.

    P(Bi∣A)P(B_i|A) szukasz przypadku, gdy A zaszło

    P(A∣Bi)⋅P(Bi)P(A)\displaystyle \frac{P(A|B_i) \cdot P(B_i)}{P(A)}

    Najpierw policz P(A)P(A) tym wzorem, potem podziel przez nie jedną gałąź.

    Przykład: skąd pochodzi wadliwa żarówka

    B, B′B, \ B' dwa etapy losowania

    Pierwsze losowanie wyznacza przypadki dla drugiego, na przykład kolor pierwszej kuli przy losowaniu bez zwracania.

    Przykład: druga kula bez zwracania

  2. Narysuj drzewko

    Z korzenia poprowadź gałęzie do fabryk, z każdej fabryki do żarówki wadliwej i dobrej. Na gałęziach zapisz prawdopodobieństwa, a na końcu każdej ścieżki do AA iloczyn jej gałęzi.

    0,6 0,03 0,97 B1 A A′ 0,018 0,4 0,05 0,95 B2 A A′ 0,020
    Niebieskie ścieżki prowadzą do żarówki wadliwej. Iloczyny na końcach to szanse, że żarówka pochodzi z danej fabryki i jest wadliwa.
    1. B1 ⁣: 0,03⋅0,6=0,018B_1 \colon \ 0{,}03 \cdot 0{,}6 = 0{,}018
    2. B2 ⁣: 0,05⋅0,4=0,020B_2 \colon \ 0{,}05 \cdot 0{,}4 = 0{,}020
  3. Dodaj ścieżki prowadzące do A

    Wadliwa żarówka pochodzi z fabryki I albo z fabryki II. Dodaj oba iloczyny.

    1. P(A)=0,018+0,020P(A) = 0{,}018 + 0{,}020
    2. P(A)=0,038P(A) = 0{,}038
  4. Sprawdź wynik

    Wynik to średnia ważona odsetków 3% i 5%, więc musi leżeć między nimi, bliżej 3%, bo fabryka I produkuje więcej.

    1. 0,03<0,038<0,050{,}03 < 0{,}038 < 0{,}05

    Odpowiedź: prawdopodobieństwo wylosowania wadliwej żarówki wynosi 0,0380{,}038.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Trzy grupy uczniów

Do egzaminu 20% uczniów jest przygotowanych bardzo dobrze, 50% średnio, a 30% słabo. Zdają odpowiednio z prawdopodobieństwem 0,95, 0,70 i 0,30. Jakie jest prawdopodobieństwo, że losowo wybrany uczeń zda?

Przykład 2. Druga kula bez zwracania

W urnie jest 5 kul czerwonych i 3 niebieskie. Losujesz dwie kule po kolei, bez zwracania. Jakie jest prawdopodobieństwo, że druga kula będzie czerwona?

Przykład 3. Dokładane kule

W pudełku jest 5 kul czerwonych i 3 niebieskie. Losujesz kulę i odkładasz ją z powrotem. Jeśli była czerwona, dokładasz 2 czerwone, a jeśli niebieska, dokładasz 3 niebieskie. Potem losujesz drugą kulę. Jakie jest prawdopodobieństwo, że będzie czerwona?

Przykład 4. Skąd pochodzi wadliwa żarówka

Dla fabryk z przykładu krok po kroku: wylosowana żarówka okazała się wadliwa. Jakie jest prawdopodobieństwo, że pochodzi z fabryki I?

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z prawdopodobieństwem całkowitym.

Przypadki szczególne

W tych sytuacjach wzór się upraszcza.

Dwa przypadki P(A)=P(A∣B)⋅P(B)+P(A∣B′)⋅P(B′)\displaystyle \begin{aligned} P(A) = {} & P(A|B) \cdot P(B) \cr + {} & P(A|B') \cdot P(B') \end{aligned}
Najczęstsza wersja w zadaniach: przypadek i jego przeciwieństwo, jak orzeł i reszka przy wyborze urny.
Przypadki równie możliwe P(A)=1n∑i=1nP(A∣Bi)\displaystyle P(A) = \frac{1}{n} \sum_{i=1}^{n} P(A|B_i)
Gdy każdy przypadek ma szansę 1n\frac{1}{n}, wynik to zwykła średnia. Dla urn wybieranych monetą: 12(35+15)=25\frac{1}{2}\left(\frac{3}{5} + \frac{1}{5}\right) = \frac{2}{5}.
Ta sama szansa w każdym przypadku P(A)=p\displaystyle P(A) = p
Gdy P(A∣Bi)=pP(A|B_i) = p dla każdego ii, zdarzenie AA nie zależy od przypadków, bo suma wag P(Bi)P(B_i) to 1.
Wzór Bayesa P(A∣Bk)⋅P(Bk)P(A)\displaystyle \frac{P(A|B_k) \cdot P(B_k)}{P(A)}
Tak liczysz P(Bk∣A)P(B_k|A). Mianownik to prawdopodobieństwo całkowite. Licznik to jedna ścieżka drzewka, jak w przykładzie 4.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.