Zasada włączeń i wyłączeń

Gdy dwa zbiory mają część wspólną, suma ich liczebności liczy tę część dwa razy. Zasada włączeń i wyłączeń poprawia to jednym odejmowaniem: najpierw włączasz oba zbiory, potem raz wyłączasz część wspólną.

∣A∪B∣=∣A∣+∣B∣−∣A∩B∣|A \cup B| = |A| + |B| - |A \cap B|

zbiory rozłączne

∣A∪B∣=∣A∣+∣B∣|A \cup B| = |A| + |B|

część wspólna, gdy znasz sumę

∣A∣+∣B∣−∣A∪B∣|A| + |B| - |A \cup B|

ani w A, ani w B

∣U∣−∣A∪B∣|U| - |A \cup B|
∣A∣|A| to liczba elementów zbioru AA. A∪BA \cup B to elementy, które są w AA lub w BB, a A∩BA \cap B to elementy, które są w obu zbiorach naraz. UU to wszystkie elementy, o których mówi zadanie.

Skąd się bierze zasada włączeń i wyłączeń?

W klasie jest 40 uczniów. W piłkę nożną gra 25 z nich, w koszykówkę 18, a 7 gra w oba sporty. Ilu uczniów gra w co najmniej jeden z nich? Rozpisz klasę na diagramie Venna, zaczynając od części wspólnej.

Ω A B 18 7 11 4
AA to piłkarze, BB koszykarze. Niebieska część wspólna to 7 uczniów, którzy grają w oba sporty.

Liczba 25 obejmuje 18 uczniów tylko od piłki i 7 wspólnych. Liczba 18 obejmuje 11 tylko od koszykówki i tych samych 7. W sumie 25+1825 + 18 tych 7 uczniów jest więc dwa razy. Odejmij ich raz:

  1. ∣A∪B∣=25+18−7=36|A \cup B| = 25 + 18 - 7 = 36
  2. 18+7+11=3618 + 7 + 11 = 36

Druga linia to trzy części diagramu dodane osobno. Wynik jest ten sam, bo każdy uczeń z A∪BA \cup B jest teraz policzony dokładnie raz. Gdy zbiory nie mają części wspólnej, odejmujesz zero i zostaje zasada dodawania.

Jak stosować zasadę włączeń i wyłączeń krok po kroku

Ile liczb naturalnych od 1 do 150 jest podzielnych przez 4 lub przez 6? Policzymy to w czterech krokach.

Zadanie 1,2,…,150 ⁣: przez 4 lub przez 61, 2, \ldots, 150\colon \ \text{przez 4 lub przez 6} ∣A∣=37, ∣B∣=25|A| = 37, \ |B| = 25 ∣A∩B∣=12|A \cap B| = 12 ∣A∪B∣=50|A \cup B| = 50
  1. Nazwij zbiory i sprawdź, czy się nakładają

    AA to liczby podzielne przez 4, a BB liczby podzielne przez 6. Liczba 12 jest w obu zbiorach, więc mają część wspólną i samo dodawanie nie wystarczy.

    A∪BA \cup B dwa zbiory

    Nasze zadanie: 4 lub 64 \text{ lub } 6

    Dodaj liczebności obu zbiorów i odejmij część wspólną.

    A∪B∪CA \cup B \cup C trzy zbiory

    Dodaj trzy zbiory, odejmij trzy części wspólne par, a potem dodaj z powrotem część wspólną wszystkich trzech.

    Przykład: trzy języki obce

    ∣U∣−∣A∪B∣|U| - |A \cup B| ani w A, ani w B

    Policz ∣A∪B∣|A \cup B| i odejmij od liczby wszystkich elementów.

    Przykład: ani przez 2, ani przez 3

  2. Policz elementy każdego zbioru

    Podziel 150 przez 4 i przez 6. Liczba wielokrotności to część całkowita wyniku: ostatnia wielokrotność 4 nie większa od 150 to 4⋅37=1484 \cdot 37 = 148.

    1. 150:4=37,5 → ∣A∣=37150 : 4 = 37{,}5 \ \to \ |A| = 37
    2. 150:6=25 → ∣B∣=25150 : 6 = 25 \ \to \ |B| = 25
  3. Znajdź część wspólną

    Liczba podzielna przez 4 i przez 6 to wielokrotność ich najmniejszej wspólnej wielokrotności. NWW(4,6)=12\text{NWW}(4, 6) = 12, więc w części wspólnej są wielokrotności 12.

    1. 150:12=12,5150 : 12 = 12{,}5
    2. ∣A∩B∣=12|A \cap B| = 12
  4. Włącz oba zbiory i wyłącz część wspólną

    Wstaw trzy liczby do wzoru.

    1. ∣A∪B∣=37+25−12|A \cup B| = 37 + 25 - 12
    2. ∣A∪B∣=50|A \cup B| = 50
    Ω A B 25 12 13 100
    AA to podzielne przez 4, BB przez 6. W części wspólnej jest 12 wielokrotności 12, poza kołami 100 pozostałych liczb.

    Odpowiedź: przez 4 lub przez 6 dzieli się 5050 liczb od 1 do 150.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Czerwona karta albo figura

Z talii 52 kart wybierasz jedną. Ile jest kart czerwonych (kiery i kara) lub będących figurą (walet, dama, król)?

Przykład 2. Pies i kot

W klasie jest 30 osób. Psa ma 18 z nich, kota 15, a 5 osób nie ma żadnego z tych zwierząt. Ile osób ma i psa, i kota?

Przykład 3. Trzy języki obce

Wśród 100 studentów angielskiego uczy się 60, niemieckiego 45, francuskiego 30. Angielskiego i niemieckiego uczy się 25 osób, angielskiego i francuskiego 15, niemieckiego i francuskiego 10, a wszystkich trzech 5. Ilu studentów uczy się co najmniej jednego z tych języków?

Przykład 4. Seriale i książki

W grupie 50 osób seriale ogląda 32, książki czyta 27, a 15 osób robi jedno i drugie. Ile osób nie robi żadnej z tych rzeczy?

Przykład 5. Ani przez 2, ani przez 3

Ile liczb od 1 do 100 nie dzieli się ani przez 2, ani przez 3?

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z nakładającymi się zbiorami.

Przypadki szczególne

W tych sytuacjach wzór się upraszcza albo rozrasta.

Zbiory rozłączne ∣A∪B∣=∣A∣+∣B∣\displaystyle |A \cup B| = |A| + |B|
Część wspólna jest pusta, więc odejmujesz zero. To zasada dodawania.
Jeden zbiór w drugim A⊆B  ⟹  ∣A∪B∣=∣B∣\displaystyle A \subseteq B \implies |A \cup B| = |B|
Część wspólna to cały zbiór AA, więc ∣A∣+∣B∣−∣A∣=∣B∣|A| + |B| - |A| = |B|.
Trzy zbiory ∣A∣+∣B∣+∣C∣−∣A∩B∣−∣A∩C∣−∣B∩C∣+∣A∩B∩C∣\displaystyle \begin{aligned} & |A| + |B| + |C| \cr & - |A \cap B| - |A \cap C| \cr & - |B \cap C| + |A \cap B \cap C| \end{aligned}
Tyle wynosi ∣A∪B∪C∣|A \cup B \cup C|. Elementy wspólne dla wszystkich trzech zbiorów dodajesz trzy razy i trzy razy odejmujesz z parami, więc na końcu trzeba je dodać jeszcze raz. Tak liczysz trzy języki.
Ani w A, ani w B ∣U∣−∣A∪B∣\displaystyle |U| - |A \cup B|
Elementy spoza obu zbiorów to dopełnienie sumy. Tak liczysz liczby niepodzielne ani przez 2, ani przez 3.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.