Wzór Bayesa odwraca warunek. Znasz szansę skutku w każdym przypadku, P(A∣Bi), a pytasz, z którego przypadku pochodzi skutek, który już widzisz: P(Bi∣A). Na drzewku to jedna ścieżka do A podzielona przez wszystkie.
P(Bi∣A)=∑j=1nP(A∣Bj)⋅P(Bj)P(A∣Bi)⋅P(Bi)
na drzewku
wszystkie sˊciez˙ki do Asˊciez˙ka przez Bi
mianownik to P(A)
j∑P(A∣Bj)⋅P(Bj)
na przykład fabryka II
0,0380,020=1910
B1,…,Bn to przypadki (przyczyny), parami rozłączne i razem obejmujące wszystkie wyniki. A to skutek, który zaobserwowano. Mianownik to prawdopodobieństwo całkowiteP(A).
Skąd się bierze wzór Bayesa?
Fabryka I produkuje 60% żarówek, fabryka II 40%. Wadliwych jest 3% żarówek z fabryki I i 5% z fabryki II. Wylosowana żarówka okazała się wadliwa. Z której fabryki prędzej pochodzi?
B1 i B2 to fabryki, A to żarówka wadliwa. Niebieskie ścieżki prowadzą do A, a na ich końcach stoją iloczyny gałęzi.
Wiesz, że zaszło A, więc liczą się tylko dwie niebieskie ścieżki: razem 0,018+0,020=0,038. Ścieżka przez fabrykę II to 0,020 z tego. Zgodnie z prawdopodobieństwem warunkowym:
P(B2∣A)=P(A)P(B2∩A)=0,0380,020
Licznik to jedna ścieżka, czyli P(A∣B2)⋅P(B2). Mianownik to suma wszystkich ścieżek do A. Po wstawieniu tych dwóch wyrażeń wychodzi wzór Bayesa. Fabryka II produkuje mniej, ale ma więcej braków, więc to ona jest trochę bardziej prawdopodobnym źródłem: 1910≈0,53.
Jak korzystać ze wzoru Bayesa krok po kroku
Choroba dotyka 1% ludzi. Test wykrywa ją u 95% chorych, ale daje też wynik dodatni u 10% zdrowych. Ktoś dostał wynik dodatni. Jakie jest prawdopodobieństwo, że naprawdę jest chory? Policzymy to w czterech krokach.
Dane1%,95%,10%P(A)=0,1085P(B1∣A)≈0,088
Nazwij przypadki i skutek
Przypadki to stan zdrowia: B1, osoba chora, i B2, osoba zdrowa. Skutek, który widzisz, to A: wynik dodatni. Szukasz P(B1∣A).
P(B1)=0,01,P(B2)=0,99
P(A∣B1)=0,95
P(A∣B2)=0,10
P(Bi∣A)znasz skutek, szukasz przyczyny
Nasze dane: wynik dodatni
Podziel ścieżkę przez Bi przez sumę ścieżek do A.
P(A)szukasz szansy skutku
i∑P(A∣Bi)⋅P(Bi)
To sam mianownik wzoru Bayesa, czyli prawdopodobieństwo całkowite.
Najpierw rozgałęź na chorych i zdrowych, potem na wynik dodatni i ujemny. Na końcu każdej ścieżki do wyniku dodatniego zapisz iloczyn jej gałęzi.
B1 to osoba chora, B2 zdrowa, A wynik dodatni. Ścieżka przez zdrowych jest ponad dziesięć razy większa, bo zdrowych jest dużo więcej.
B1:0,01⋅0,95=0,0095
B2:0,99⋅0,10=0,099
Dodaj wszystkie ścieżki do A
Wynik dodatni dostają chorzy i zdrowi z fałszywym alarmem. Suma obu ścieżek to P(A).
P(A)=0,0095+0,099
P(A)=0,1085
Podziel ścieżkę przez sumę
Podziel ścieżkę przez chorych przez P(A). Pomnóż licznik i mianownik przez 10 000, żeby pozbyć się przecinków.
P(B1∣A)=0,10850,0095=108595
P(B1∣A)=21719
P(B1∣A)≈0,088
Odpowiedź: osoba z wynikiem dodatnim jest chora z prawdopodobieństwem 21719≈0,088, czyli około 9%.
Więcej przykładów
Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.
Przykład 1. Wadliwa żarówka
Fabryka I produkuje 60% żarówek, fabryka II 40%. Wadliwe są 3% żarówek z fabryki I i 5% z fabryki II. Wylosowana żarówka jest wadliwa. Jakie jest prawdopodobieństwo, że pochodzi z fabryki II?
Policz obie ścieżki do żarówki wadliwej.
0,6⋅0,03=0,018,0,4⋅0,05=0,020
Dodaj je.
P(A)=0,018+0,020=0,038
Podziel ścieżkę przez fabrykę II przez sumę.
P(B2∣A)=0,0380,020=1910
Odpowiedź:1910≈0,53.
Przykład 2. Trzy urny
Urna I ma 5 kul białych i 1 czarną, urna II 3 białe i 3 czarne, urna III 1 białą i 5 czarnych. Urnę wybierasz z prawdopodobieństwami 21, 31 i 61, a potem losujesz z niej kulę. Kula jest biała. Jakie jest prawdopodobieństwo, że pochodzi z urny I?
Policz ścieżkę przez urnę I do białej kuli.
21⋅65=3615
Policz ścieżki przez urny II i III.
31⋅63=366,61⋅61=361
Dodaj je.
P(A)=3615+6+1=3622
Podziel ścieżkę przez urnę I przez sumę.
P(B1∣A)=3615:3622=2215
Odpowiedź:2215≈0,68.
Przykład 3. Przyczyna spóźnienia
Uczeń jeździ do szkoły autobusem w 70% dni, a rowerem w 30%. Autobusem spóźnia się z prawdopodobieństwem 0,20, rowerem 0,05. Dziś się spóźnił. Jakie jest prawdopodobieństwo, że jechał autobusem?
Policz obie ścieżki do spóźnienia.
0,7⋅0,20=0,14,0,3⋅0,05=0,015
Dodaj je.
P(A)=0,14+0,015=0,155
Podziel ścieżkę autobusu przez sumę.
P(B1∣A)=0,1550,14=3128
Odpowiedź:3128≈0,90.
Przykład 4. Urny wybierane monetą
W urnie I są 3 kule białe i 2 czarne, w urnie II 1 biała i 4 czarne. Urnę wybierasz rzutem monetą. Wylosowana kula jest biała. Jakie jest prawdopodobieństwo, że pochodzi z urny I?
Urny są równie możliwe, więc wagi się skrócą.
P(B1)=P(B2)=21
Podziel szansę białej w urnie I przez sumę szans białej w obu urnach.
Przypadek i jego przeciwieństwo, jak chory i zdrowy, to najczęstsza wersja w zadaniach. W mianowniku stoją wtedy dwie ścieżki: P(A∣B)⋅P(B) i P(A∣B′)⋅P(B′).