Przykład 1. Książki na półce
Na ile sposobów można ustawić na półce 7 różnych książek?
-
Ustawiasz wszystkie książki, a każda jest inna.
-
Skorzystaj z .
Odpowiedź: na sposobów.
Permutacja to jedno ustawienie wszystkich elementów zbioru w kolejności. Gdy elementów jest i wszystkie są różne, takich ustawień jest , czyli iloczyn liczb od 1 do .
silnia rozpisana na czynniki
na przykład dla 4 elementów
ustawiasz tylko k z n elementów
Ustaw w rzędzie trzy litery A, B i C. Na pierwsze miejsce możesz wziąć każdą z trzech. Na drugie zostają dwie, a na trzecie już tylko jedna. Każdy wybór na pierwszym miejscu łączy się z każdym wyborem na drugim, więc liczby wyborów się mnożą, zgodnie z zasadą mnożenia:
Przy elementach rozumujesz tak samo: wyborów na pierwsze miejsce, na drugie i tak dalej aż do jednego na ostatnie. Iloczyn to właśnie .
Pięć osób staje w kolejce do kasy. Na ile sposobów mogą się ustawić? Policzymy to w czterech krokach.
Ustawiasz wszystkie pięć osób, każda jest kimś innym, a kolejność w kolejce ma znaczenie. To trzy znaki permutacji bez powtórzeń.
Nasze dane:
Wszystkie elementy są różne i każdy dostaje swoje miejsce. Liczysz .
Na przykład podium dla 3 z 8 biegaczy: .
Więcej: wariacje bez powtórzeń
Zamiana dwóch takich samych elementów nie daje nowego ustawienia.
Więcej: przykład 5
Pierwsze miejsce w kolejce może zająć każda z pięciu osób. Gdy ono jest zajęte, na drugie zostają cztery osoby, na trzecie trzy, i tak dalej.
Każdy wybór na jednym miejscu łączy się z każdym wyborem na następnym, więc liczby wyborów mnożysz. Mnóż po kolei, wtedy łatwo o kontrolę.
Tego samego rachunku użyj dla trzech osób i porównaj z listą wszystkich ustawień. Dla trzech osób wzór daje , tyle samo co ustawień liter A, B, C wypisanych wyżej.
Odpowiedź: pięć osób może ustawić się w kolejce na sposobów.
Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.
Na ile sposobów można ustawić na półce 7 różnych książek?
Ustawiasz wszystkie książki, a każda jest inna.
Skorzystaj z .
Odpowiedź: na sposobów.
Sześć osób staje w rzędzie do zdjęcia. Ania i Bartek mają stać na dwóch końcach rzędu. Na ile sposobów można ustawić te osoby?
Ania i Bartek mogą zamienić się końcami.
Pozostałe cztery osoby ustawiasz dowolnie na czterech środkowych miejscach.
Każde ustawienie końców łączy się z każdym ustawieniem środka.
Odpowiedź: na sposobów.
Pięć osób siada na ławce. Na ile sposobów mogą usiąść, jeśli Ania i Bartek chcą siedzieć obok siebie?
Potraktuj Anię i Bartka jak jedną paczkę. Ustawiasz wtedy cztery elementy: paczkę i trzy pozostałe osoby.
W paczce Ania może siedzieć po lewej albo po prawej stronie Bartka.
Pomnóż oba wyniki.
Odpowiedź: na sposobów.
Z cyfr 1, 2, 3 i 4 tworzymy liczby czterocyfrowe, w których każda cyfra występuje dokładnie raz. Ile jest takich liczb? Ile z nich jest parzystych?
Każda liczba to jedno ustawienie czterech cyfr.
Liczba parzysta kończy się cyfrą parzystą: 2 albo 4. Zacznij od ostatniego miejsca, bo to ono ma warunek.
Trzy pozostałe cyfry ustawiasz dowolnie na pierwszych trzech miejscach.
Odpowiedź: wszystkich liczb jest , a parzystych .
Ile różnych ciągów liter można ułożyć ze wszystkich liter wyrazu LAMPY? A ze wszystkich liter wyrazu LAMPA?
W wyrazie LAMPY każda z pięciu liter jest inna.
W wyrazie LAMPA litera A występuje dwa razy. Zamiana obu liter A miejscami daje ten sam ciąg, więc wśród 120 ustawień każdy ciąg jest policzony dwa razy.
Odpowiedź: z liter wyrazu LAMPY ciągów, a z liter wyrazu LAMPA .
Unikaj ich w każdym zadaniu z permutacjami.
Te sytuacje pojawiają się w zadaniach najczęściej.
Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.