Prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego

Zdarzenie przeciwne A′A' zachodzi wtedy, gdy AA nie zachodzi. Razem dają pewność, więc P(A′)=1−P(A)P(A') = 1 - P(A). Ten wzór najczęściej ratuje zadania typu „co najmniej jeden”: zamiast wielu przypadków liczysz jeden, „ani jednego”.

P(A′)=1−P(A)P(A') = 1 - P(A)

zdarzenie i przeciwne razem

P(A)+P(A′)=1\displaystyle P(A) + P(A') = 1

co najmniej jeden sukces w n próbach

P=1−(1−p)n\displaystyle P = 1 - (1 - p)^n

na przykład: nie wypadnie szóstka

1−16=56\displaystyle 1 - \frac{1}{6} = \frac{5}{6}
A′A' to wszystkie wyniki, które nie należą do AA. Zdarzenia AA i A′A' nie mogą zajść razem, a jedno z nich zawsze zachodzi. pp to prawdopodobieństwo sukcesu w jednej próbie.

Skąd się bierze ten wzór?

Rzucasz dwa razy kostką. Niech AA oznacza „co najmniej raz wypadnie szóstka”. Każdy z 36 wyników albo należy do AA, albo do zdarzenia przeciwnego A′A', „ani razu szóstka”. Trzeciej możliwości nie ma.

Tabela 36 wyników dwóch rzutów kostką; 11 pól z co najmniej jedną szóstką wyróżnionych, pozostałe 25 pól bez szóstki
1 2 3 4 5 6
1 2 3 4 5 6 7
2 3 4 5 6 7 8
3 4 5 6 7 8 9
4 5 6 7 8 9 10
5 6 7 8 9 10 11
6 7 8 9 10 11 12
Wiersz to pierwszy rzut, kolumna drugi. Niebieskie pola to zdarzenie AA, jest ich 11. Pozostałe 25 pól to A′A'.

Pola obu zdarzeń razem wypełniają całą tabelę, więc ∣A∣+∣A′∣=∣Ω∣|A| + |A'| = |\Omega|. Podziel obie strony przez ∣Ω∣|\Omega|, zgodnie z prawdopodobieństwem klasycznym:

  1. ∣A∣∣Ω∣+∣A′∣∣Ω∣=1\displaystyle \frac{|A|}{|\Omega|} + \frac{|A'|}{|\Omega|} = 1
  2. P(A)+P(A′)=1\displaystyle P(A) + P(A') = 1

W tabeli łatwiej policzyć pola bez szóstki: to kwadrat 5×55 \times 5, czyli 25 pól. Dlatego P(A)=1−2536=1136P(A) = 1 - \frac{25}{36} = \frac{11}{36}. Tak samo postępujesz w każdym zadaniu, w którym zdarzenie przeciwne jest prostsze.

Jak korzystać ze zdarzenia przeciwnego krok po kroku

Rzucasz trzy razy symetryczną kostką. Jakie jest prawdopodobieństwo, że co najmniej raz wypadnie szóstka? Policzymy to w czterech krokach.

Zadanie 3 rzuty, co najmniej jedna 63 \text{ rzuty, co najmniej jedna } 6 P(A′)=125216P(A') = \frac{125}{216} P(A)=91216P(A) = \frac{91}{216}
  1. Zapisz zdarzenie przeciwne

    „Co najmniej jedna szóstka” to jedna, dwie albo trzy szóstki, czyli trzy przypadki. Zdarzenie przeciwne to jeden przypadek: w żadnym rzucie nie ma szóstki.

    1. A ⁣: co najmniej jedna szoˊstkaA \colon \ \text{co najmniej jedna szóstka}
    2. A′ ⁣: z˙adnej szoˊstkiA' \colon \ \text{żadnej szóstki}

    ≥1\geq 1 co najmniej jeden

    Nasze zadanie: A′=zeroA' = \text{zero}

    Przeciwne to „ani jednego”. Policz je i odejmij od 1.

    ≥2\geq 2 co najmniej dwa

    Przeciwne to „zero albo jeden”. Policz oba przypadki, dodaj je i odejmij od 1.

    Przykład: co najmniej dwie szóstki

    =1= 1 dokładnie jeden

    P=(n1)⋅p⋅(1−p)n−1\displaystyle P = \binom{n}{1} \cdot p \cdot (1-p)^{n-1}

    Przeciwne obejmuje tu wiele przypadków, więc liczysz wprost.

    Więcej: schemat Bernoullego

  2. Policz prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego

    Wszystkich ciągów trzech rzutów jest 63=2166^3 = 216. W ciągu bez szóstki każdy rzut daje jedną z pięciu liczb od 1 do 5.

    1. ∣A′∣=5⋅5⋅5=125|A'| = 5 \cdot 5 \cdot 5 = 125
    2. ∣Ω∣=6⋅6⋅6=216|\Omega| = 6 \cdot 6 \cdot 6 = 216
    3. P(A′)=125216\displaystyle P(A') = \frac{125}{216}
  3. Odejmij od 1

    Zapisz 1 jako 216216\frac{216}{216} i odejmij liczniki.

    1. P(A)=1−125216=216−125216\displaystyle P(A) = 1 - \frac{125}{216} = \frac{216 - 125}{216}
    2. P(A)=91216≈0,421\displaystyle P(A) = \frac{91}{216} \approx 0{,}421
  4. Sprawdź wynik, licząc wprost

    Policz wyniki z jedną, dwiema i trzema szóstkami. Jedną szóstkę możesz postawić na jednym z trzech miejsc, a na dwóch pozostałych stoi po jednej z pięciu liczb.

    1. jedna: 3⋅5⋅5=75\text{jedna: } 3 \cdot 5 \cdot 5 = 75
    2. dwie: 3⋅5=15,trzy: 1\text{dwie: } 3 \cdot 5 = 15, \quad \text{trzy: } 1
    3. ∣A∣=75+15+1=91|A| = 75 + 15 + 1 = 91

    Odpowiedź: prawdopodobieństwo wynosi 91216\frac{91}{216}.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Wygrana i przegrana

Prawdopodobieństwo wygranej w grze wynosi 0,15. Remisów nie ma. Jakie jest prawdopodobieństwo przegranej?

Przykład 2. Co najmniej jedna czerwona kula

W urnie jest 8 kul białych i 2 czerwone. Losujesz naraz 3 kule. Jakie jest prawdopodobieństwo, że co najmniej jedna będzie czerwona?

Przykład 3. Orzeł w pięciu rzutach

Rzucasz pięć razy monetą. Jakie jest prawdopodobieństwo, że co najmniej raz wypadnie orzeł?

Przykład 4. Co najmniej dwie szóstki

Rzucasz trzy razy kostką. Jakie jest prawdopodobieństwo, że szóstka wypadnie co najmniej dwa razy?

Przykład 5. Ile rzutów wystarczy

Ile co najmniej razy trzeba rzucić monetą, żeby prawdopodobieństwo wyrzucenia co najmniej jednego orła było większe niż 0,99?

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu ze zdarzeniem przeciwnym.

Przypadki szczególne

Te wartości znasz od razu.

Przeciwne do pewnego P(Ω′)=1−1=0\displaystyle P(\Omega') = 1 - 1 = 0
Zdarzenie przeciwne do pewnego jest niemożliwe.
Przeciwne do niemożliwego P(∅′)=1−0=1\displaystyle P(\emptyset') = 1 - 0 = 1
Zdarzenie przeciwne do niemożliwego jest pewne.
Połowa szans P(A)=12  ⇒  P(A′)=12\displaystyle P(A) = \frac{1}{2} \;\Rightarrow\; P(A') = \frac{1}{2}
Tylko wtedy zdarzenie i przeciwne są równie prawdopodobne, jak orzeł i reszka.
Co najmniej jeden sukces P=1−(1−p)n\displaystyle P = 1 - (1 - p)^n
W nn niezależnych próbach z sukcesem o prawdopodobieństwie pp. Na przykład co najmniej jeden orzeł w trzech rzutach: 1−18=781 - \frac{1}{8} = \frac{7}{8}.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.