Prawdopodobieństwo iloczynu zdarzeń niezależnych

Zdarzenia są niezależne, gdy zajście jednego nie zmienia szans drugiego, jak w dwóch osobnych rzutach. Wtedy prawdopodobieństwo, że zajdą oba, to iloczyn ich prawdopodobieństw.

P(A∩B)=P(A)⋅P(B)P(A \cap B) = P(A) \cdot P(B)

trzy zdarzenia niezależne

P(A)⋅P(B)⋅P(C)\displaystyle P(A) \cdot P(B) \cdot P(C)

n prób z tą samą szansą p

p⋅p⋅…⋅p=pn\displaystyle p \cdot p \cdot \ldots \cdot p = p^n

na przykład orzeł i szóstka

12⋅16=112\displaystyle \frac{1}{2} \cdot \frac{1}{6} = \frac{1}{12}
A∩BA \cap B to „AA i BB”, czyli oba zdarzenia naraz. Wzór działa tylko dla zdarzeń niezależnych: osobnych rzutów, losowania ze zwracaniem, urządzeń, które nie wpływają na siebie.

Skąd się bierze ten wzór?

Rzucasz dwa razy kostką. Niech AA oznacza „w pierwszym rzucie szóstka”, a BB „w drugim rzucie liczba parzysta”. Pierwszy rzut nie ma wpływu na drugi, więc te zdarzenia są niezależne.

Tabela 36 wyników dwóch rzutów kostką; wyróżnione trzy pola (6,2), (6,4) i (6,6), w których pierwszy rzut daje szóstkę, a drugi liczbę parzystą
1 2 3 4 5 6
1 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6
2 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6
3 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6
4 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6
5 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6
6 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6
Wiersz to pierwszy rzut, kolumna drugi. Zdarzenie AA to ostatni wiersz, 6 pól z 36. W tym wierszu połowa pól ma parzysty drugi rzut: to 3 niebieskie pola A∩BA \cap B.

Szóstka w pierwszym rzucie zajmuje 16\frac{1}{6} tabeli. Z tej części połowa spełnia też BB, bo drugi rzut nic nie wie o pierwszym. Część z części to iloczyn:

  1. P(A∩B)=336=16⋅12\displaystyle P(A \cap B) = \frac{3}{36} = \frac{1}{6} \cdot \frac{1}{2}

Gdy zdarzenia są zależne, szansa drugiego zmienia się po pierwszym i zwykły iloczyn nie działa. Wtedy mnożysz przez prawdopodobieństwo warunkowe.

Jak liczyć iloczyn zdarzeń niezależnych krok po kroku

Strzelec trafia do celu z prawdopodobieństwem 0,8. Oddaje trzy strzały, które nie wpływają na siebie. Jakie jest prawdopodobieństwo, że trafi wszystkimi trzema? Policzymy to w czterech krokach.

Zadanie 3 strzały, p=0,83 \text{ strzały}, \ p = 0{,}8 P(Ti)=0,8P(T_i) = 0{,}8 P=0,512P = 0{,}512
  1. Sprawdź, czy zdarzenia są niezależne

    Niech T1T_1, T2T_2, T3T_3 oznaczają trafienia w kolejnych strzałach. Treść mówi, że strzały nie wpływają na siebie, więc zdarzenia są niezależne. Szukasz P(T1∩T2∩T3)P(T_1 \cap T_2 \cap T_3).

    1. P(T1∩T2∩T3)=P(T_1 \cap T_2 \cap T_3) =
    2. P(T1)⋅P(T2)⋅P(T3)P(T_1) \cdot P(T_2) \cdot P(T_3)

    P(A)⋅P(B)P(A) \cdot P(B) zdarzenia niezależne

    Nasze zadanie: osobne strzały\text{osobne strzały}

    Pomnóż prawdopodobieństwa wszystkich zdarzeń.

    P(A)⋅P(B∣A)P(A) \cdot P(B|A) zdarzenia zależne

    Po pierwszym zdarzeniu szanse drugiego się zmieniają, jak przy losowaniu bez zwracania. Drugi czynnik liczysz już po zmianie.

    Przykład: losowanie bez zwracania

    A∩B=∅A \cap B = \emptyset zdarzenia rozłączne

    P(A∩B)=0\displaystyle P(A \cap B) = 0

    Nie mogą zajść razem, więc nie są niezależne, a część wspólna ma zerową szansę.

    Więcej: zdarzenia rozłączne

  2. Zapisz szansę w każdej próbie

    Każdy strzał trafia z tym samym prawdopodobieństwem, niezależnie od poprzednich.

    1. P(T1)=P(T2)=P(T3)=0,8P(T_1) = P(T_2) = P(T_3) = 0{,}8
  3. Pomnóż prawdopodobieństwa

    Mnóż po kolei i pilnuj miejsc po przecinku: iloczyn dwóch liczb z jednym miejscem ma dwa miejsca.

    1. 0,8⋅0,8=0,640{,}8 \cdot 0{,}8 = 0{,}64
    2. 0,64⋅0,8=0,5120{,}64 \cdot 0{,}8 = 0{,}512
    3. P(T1∩T2∩T3)=0,83=0,512P(T_1 \cap T_2 \cap T_3) = 0{,}8^3 = 0{,}512
  4. Sprawdź wynik

    Iloczyn liczb mniejszych od 1 jest mniejszy od każdego czynnika: trafić trzy razy jest trudniej niż raz.

    1. 0,512<0,80{,}512 < 0{,}8

    Odpowiedź: strzelec trafi wszystkimi trzema strzałami z prawdopodobieństwem 0,5120{,}512.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Dwa rzuty kostką

Rzucasz dwa razy kostką. Jakie jest prawdopodobieństwo, że w pierwszym rzucie wypadnie szóstka, a w drugim liczba parzysta?

Przykład 2. Moneta i kostka

Rzucasz monetą i kostką. Jakie jest prawdopodobieństwo, że wypadnie orzeł i liczba większa od 4?

Przykład 3. Losowanie ze zwracaniem

W urnie są 3 kule czerwone i 7 białych. Losujesz kulę, oddajesz ją i losujesz drugi raz. Jakie jest prawdopodobieństwo, że obie wylosowane kule są czerwone?

Przykład 4. Losowanie bez zwracania

W urnie są 3 kule czerwone i 7 białych. Losujesz dwie kule po kolei, bez zwracania. Jakie jest prawdopodobieństwo, że obie są czerwone?

Przykład 5. Dwa urządzenia

Dwa urządzenia działają niezależnie. Pierwsze działa z prawdopodobieństwem 0,95, drugie 0,90. Oblicz prawdopodobieństwo, że (a) działają oba, (b) działa co najmniej jedno.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu ze zdarzeniami niezależnymi.

Przypadki szczególne

Te sytuacje pojawiają się w zadaniach najczęściej.

Ta sama próba n razy P=pn\displaystyle P = p^n
Gdy każda z nn niezależnych prób kończy się sukcesem z prawdopodobieństwem pp. Na przykład trzy orły pod rząd: (12)3=18\left(\frac{1}{2}\right)^3 = \frac{1}{8}.
Test niezależności P(A∩B)=?P(A)⋅P(B)\displaystyle P(A \cap B) \overset{?}{=} P(A) \cdot P(B)
Równość jest definicją niezależności. W rzucie kostką „parzysta” i „co najwyżej 2” są niezależne: P({2})=16=12⋅13P(\{2\}) = \frac{1}{6} = \frac{1}{2} \cdot \frac{1}{3}.
Jedno zdarzenie pewne P(A∩Ω)=P(A)\displaystyle P(A \cap \Omega) = P(A)
Zdarzenie pewne nie zmienia niczego: mnożysz przez 1.
Jedno zdarzenie niemożliwe P(A∩∅)=0\displaystyle P(A \cap \emptyset) = 0
Mnożysz przez 0, więc oba zdarzenia razem nie zajdą nigdy.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.