Ciągi - zadania maturalne z rozwiązaniami krok po kroku

33 zadania z ciągu arytmetycznego i geometrycznego, ułożone na wzór zadań maturalnych. Zaczynasz od wyrazów ze wzoru ogólnego, a kończysz na szeregach z poziomu rozszerzonego.

33 zadania 27 z poziomu podstawowego 6 z rozszerzonego

Rozwiązania krok po kroku: https://tablicematematyczne.pl/zadania/ciagi

Najpierw spróbuj rozwiązać zadanie samodzielnie. Jeśli utkniesz, otwórz wskazówkę. Pełne rozwiązanie pokazuje każde przekształcenie i wzór, z którego korzysta. Zadania z poziomu rozszerzonego mają przy tytule znak R.

Widoczne zadania: 33 z 33

Co trzeba umieć przed rozwiązywaniem zadań

W ciągu arytmetycznym do każdego wyrazu dodajesz tę samą liczbę rr, a w geometrycznym mnożysz go przez tę samą liczbę qq. Większość zadań poniżej rozwiążesz sześcioma wzorami. Kliknij wzór, żeby zobaczyć jego wyprowadzenie i więcej przykładów.

A. Wyrazy ciągu i wzór ogólny

Numer wyrazu nn jest liczbą naturalną dodatnią, więc w równaniach odrzucaj pozostałe rozwiązania. Każdy wyraz liczysz tu wprost ze wzoru podanego w zadaniu.

Zadanie 1. Wyrazy ze wzoru ogólnego

1 pkt #

Ciąg (an)(a_n) jest określony wzorem an=n2−4na_n = n^2 - 4n dla n≥1n \geq 1. Oblicz a1a_1, a5a_5 oraz a10a_{10}.

Zadanie 2. Który to wyraz ciągu

1 pkt #

Ciąg (an)(a_n) jest określony wzorem an=n2−2na_n = n^2 - 2n dla n≥1n \geq 1. Liczba 15 jest wyrazem:

  • A. a3a_3
  • B. a4a_4
  • C. a5a_5
  • D. a15a_{15}

Zadanie 3. Ile wyrazów jest ujemnych

1 pkt #

Ciąg (an)(a_n) jest określony wzorem an=3n−47a_n = 3n - 47 dla n≥1n \geq 1. Ile wyrazów tego ciągu jest ujemnych?

  • A. 14
  • B. 15
  • C. 16
  • D. 47

Zadanie 4. Ciąg określony rekurencyjnie

1 pkt #

Ciąg (an)(a_n) jest określony wzorami a1=2a_1 = 2 oraz an+1=3an−1a_{n+1} = 3a_n - 1 dla n≥1n \geq 1. Oblicz a4a_4.

Zadanie 5. Czy ciąg jest rosnący

2 pkt #

Ciąg (an)(a_n) jest określony wzorem an=3n+1n+2a_n = \frac{3n + 1}{n + 2} dla n≥1n \geq 1. Zbadaj, czy ten ciąg jest rosnący.

B. Ciąg arytmetyczny - zadania

Zacznij od zapisania danych za pomocą a1a_1 i rr. Gdy znasz te dwie liczby, policzysz każdy wyraz i każdą sumę.

Zadanie 6. Dwudziesty wyraz ciągu

1 pkt #

W ciągu arytmetycznym (an)(a_n) dane są a1=4a_1 = 4 oraz r=3r = 3. Oblicz a20a_{20}.

Zadanie 7. Ciąg wyznaczony przez dwa wyrazy

2 pkt #

W ciągu arytmetycznym (an)(a_n) dane są a3=11a_3 = 11 oraz a8=31a_8 = 31. Oblicz a1a_1, różnicę rr oraz a20a_{20}.

Zadanie 8. Trzy kolejne wyrazy z niewiadomą

2 pkt #

Liczby x−2x - 2, 2x+12x + 1, 4x−64x - 6 są w podanej kolejności trzema kolejnymi wyrazami ciągu arytmetycznego. Oblicz xx.

Zadanie 9. Suma dwudziestu wyrazów

1 pkt #

W ciągu arytmetycznym (an)(a_n) dane są a1=2a_1 = 2 oraz r=3r = 3. Oblicz sumę dwudziestu początkowych wyrazów tego ciągu.

Zadanie 10. Suma, gdy nie znasz liczby wyrazów

2 pkt #

Oblicz sumę 3+7+11+…+953 + 7 + 11 + \ldots + 95, której składniki są kolejnymi wyrazami ciągu arytmetycznego.

Zadanie 11. Suma liczb podzielnych przez 7

2 pkt #

Oblicz sumę wszystkich liczb dwucyfrowych podzielnych przez 7.

Zadanie 12. Wzór ogólny z sumy wyrazów R

3 pkt #

Suma nn początkowych wyrazów ciągu (an)(a_n) wyraża się wzorem Sn=n2+3nS_n = n^2 + 3n dla n≥1n \geq 1. Wyznacz wzór ogólny tego ciągu, wykaż, że jest on arytmetyczny, i oblicz a10a_{10}.

C. Ciąg geometryczny - zadania

Schemat jest ten sam co w ciągu arytmetycznym, tylko niewiadomymi są a1a_1 i qq. Równania zawierają potęgi, więc przy parzystym wykładniku pojawiają się dwa rozwiązania.

Zadanie 13. Szósty wyraz ciągu

1 pkt #

W ciągu geometrycznym (an)(a_n) dane są a1=3a_1 = 3 oraz q=2q = 2. Oblicz a6a_6.

Zadanie 14. Ciąg wyznaczony przez dwa wyrazy

2 pkt #

W ciągu geometrycznym (an)(a_n) dane są a2=6a_2 = 6 oraz a5=162a_5 = 162. Oblicz a1a_1, iloraz qq oraz a7a_7.

Zadanie 15. Dwa możliwe ilorazy

2 pkt #

W ciągu geometrycznym (an)(a_n) dane są a3=12a_3 = 12 oraz a5=48a_5 = 48. Oblicz iloraz tego ciągu oraz wyraz a4a_4. Podaj wszystkie możliwości.

Zadanie 16. Brakujący środkowy wyraz

1 pkt #

Liczby 22, xx, 1818 są w podanej kolejności trzema kolejnymi wyrazami ciągu geometrycznego. Wynika stąd, że:

  • A. x=6x = 6
  • B. x=−6x = -6
  • C. x=6x = 6 lub x=−6x = -6
  • D. x=10x = 10

Zadanie 17. Trzy kolejne wyrazy z niewiadomą

2 pkt #

Liczby x−1x - 1, x+2x + 2, x+8x + 8 są w podanej kolejności trzema kolejnymi wyrazami ciągu geometrycznego. Oblicz xx oraz iloraz tego ciągu.

Zadanie 18. Suma pięciu wyrazów

1 pkt #

W ciągu geometrycznym (an)(a_n) dane są a1=2a_1 = 2 oraz q=3q = 3. Oblicz sumę pięciu początkowych wyrazów tego ciągu.

Zadanie 19. Suma przy ujemnym ilorazie

2 pkt #

W ciągu geometrycznym (an)(a_n) dane są a1=3a_1 = 3 oraz q=−2q = -2. Oblicz sumę sześciu początkowych wyrazów tego ciągu.

D. Oba ciągi, geometria i dowody

Te zadania są dłuższe i łączą ciągi z innymi działami. Trzy kolejne wyrazy ciągu arytmetycznego wygodnie zapisać jako a−ra - r, aa, a+ra + r, bo ich suma to 3a3a.

Zadanie 20. Z ciągu arytmetycznego w geometryczny

4 pkt #

Trzy liczby tworzą rosnący ciąg arytmetyczny, a ich suma jest równa 15. Jeśli do tych liczb dodasz kolejno 1, 3 i 9, otrzymasz ciąg geometryczny. Wyznacz te liczby.

Zadanie 21. Jeden ciąg arytmetyczny, drugi geometryczny

3 pkt #

Ciąg (2,x,y)(2, x, y) jest arytmetyczny, a ciąg (x,y,9)(x, y, 9) jest geometryczny. Oblicz xx oraz yy.

Zadanie 22. Kąty trójkąta

2 pkt #

Miary kątów trójkąta tworzą ciąg arytmetyczny, a najmniejszy kąt ma 20∘20^\circ. Oblicz miary pozostałych kątów.

Zadanie 23. Boki trójkąta prostokątnego

3 pkt #

Długości boków trójkąta prostokątnego tworzą rosnący ciąg arytmetyczny, a obwód trójkąta jest równy 24. Oblicz długości boków.

Zadanie 24. Dowód z ciągiem arytmetycznym

2 pkt #

Liczby aa, bb, cc są w podanej kolejności trzema kolejnymi wyrazami ciągu arytmetycznego. Wykaż, że a2+8bc=(2b+c)2a^2 + 8bc = (2b + c)^2.

E. Zadania tekstowe i procent składany

Gdy wielkość rośnie o stałą liczbę, masz ciąg arytmetyczny. Gdy rośnie o stały procent albo stałą liczbę razy, masz ciąg geometryczny. Zanim zaczniesz liczyć, ustal też, co jest pierwszym wyrazem.

Zadanie 25. Oszczędzanie co tydzień

2 pkt #

Janek w pierwszym tygodniu odłożył 20 zł, a w każdym kolejnym o 5 zł więcej niż w poprzednim. Ile zł odłoży łącznie przez 12 tygodni?

Zadanie 26. Liczba rzędów w sali

3 pkt #

W pierwszym rzędzie sali jest 16 miejsc, a w każdym kolejnym o 2 miejsca więcej niż w poprzednim. W całej sali jest 700 miejsc. Ile rzędów ma ta sala?

Zadanie 27. Rosnąca liczba bakterii

2 pkt #

W kolonii jest 500 bakterii, a ich liczba podwaja się co 20 minut. Ile bakterii będzie w kolonii po 2 godzinach?

Zadanie 28. Lokata z procentem składanym

2 pkt #

Na lokatę wpłacono 10 000 zł. Oprocentowanie wynosi 4% w skali roku, a odsetki są dopisywane raz w roku. Ile zł będzie na lokacie po 3 latach i ile wyniosą odsetki? Pomiń podatek.

F. Granice i szeregi geometryczne

Ta część dotyczy poziomu rozszerzonego. W granicach ułamków dzielisz licznik i mianownik przez najwyższą potęgę nn, a w szeregach zawsze sprawdzasz warunek ∣q∣<1|q| \lt 1.

Zadanie 29. Granica ilorazu R

1 pkt #

Oblicz granicę lim⁡n→∞3n2+n2n2−5\lim_{n \to \infty} \frac{3n^2 + n}{2n^2 - 5}.

Zadanie 30. Granica z pierwiastkiem R

2 pkt #

Oblicz granicę lim⁡n→∞(n2+3n−n)\lim_{n \to \infty} \left(\sqrt{n^2 + 3n} - n\right).

Zadanie 31. Suma szeregu geometrycznego R

1 pkt #

Oblicz sumę szeregu 12+4+43+…12 + 4 + \frac{4}{3} + \ldots.

Zadanie 32. Ułamek okresowy jako szereg R

2 pkt #

Zapisz liczbę 0,(27)0{,}(27) w postaci ułamka nieskracalnego, korzystając ze wzoru na sumę szeregu geometrycznego.

Zadanie 33. Szereg z niewiadomą R

3 pkt #

Dany jest szereg geometryczny 1+(2x−1)+(2x−1)2+…1 + (2x - 1) + (2x - 1)^2 + \ldots. Wyznacz wszystkie wartości xx, dla których ten szereg jest zbieżny, a jego suma jest równa 2.

Najczęstsze błędy w zadaniach z ciągów

Tych pięć pomyłek łatwo popełnić, nawet gdy znasz wzór.

  • Nie mnóż różnicy przez n

    Od pierwszego wyrazu do nn-tego jest n−1n - 1 kroków, bo pierwszy wyraz już masz. Ten sam błąd zdarza się w wykładniku ciągu geometrycznego. Zobacz zadanie 6.

    Źle
    a20=4+20⋅3=64a_{20} = 4 + 20 \cdot 3 = 64
    Dobrze
    a20=4+19⋅3=61a_{20} = 4 + 19 \cdot 3 = 61
  • Nie odrzucaj ujemnego ilorazu

    Równanie q2=4q^2 = 4 ma dwa rozwiązania. Odrzuć jedno z nich dopiero wtedy, gdy treść zadania tego wymaga, na przykład mówi, że wszystkie wyrazy są dodatnie. Tak jest w zadaniach 15 i 16.

    Źle
    q2=4⇒q=2q^2 = 4 \Rightarrow q = 2
    Dobrze
    q2=4⇒q=2 lub q=−2q^2 = 4 \Rightarrow q = 2 \ \text{lub} \ q = -2
  • Nie myl własności obu ciągów

    Środkowy wyraz ciągu arytmetycznego jest średnią arytmetyczną sąsiadów. W ciągu geometrycznym jego kwadrat równa się iloczynowi sąsiadów. Przykład to geometryczny ciąg (2,x,18)(2, x, 18) z zadania 16.

    Źle
    x=2+182=10x = \frac{2 + 18}{2} = 10
    Dobrze
    x2=2⋅18=36x^2 = 2 \cdot 18 = 36
  • Nie licz wyrazów samym dzieleniem

    Dzielenie przez różnicę daje liczbę kroków między wyrazami. Liczba wyrazów jest o jeden większa, co widać w zadaniu 10.

    Źle
    3,7,…,95: n=95−34=233, 7, \ldots, 95: \ n = \frac{95 - 3}{4} = 23
    Dobrze
    3,7,…,95: n=95−34+1=243, 7, \ldots, 95: \ n = \frac{95 - 3}{4} + 1 = 24
  • Nie używaj sumy nieskończonej bez sprawdzenia ilorazu

    Wzór S=a11−qS = \frac{a_1}{1 - q} działa tylko dla ∣q∣<1|q| \lt 1. Bez tego warunku możesz dostać liczbę, która nie ma sensu.

    Szereg 1+2+4+…1 + 2 + 4 + \ldots ma q=2q = 2, więc nie ma sumy, chociaż wzór dałby 11−2=−1\frac{1}{1 - 2} = -1.

Porady do zadań z ciągami

Sprowadź dane do pierwszego wyrazu
Zapisz każdy podany wyraz za pomocą a1a_1 i rr albo qq. Większość zadań zamienia się wtedy w prosty układ równań.
Oznaczaj trzy wyrazy symetrycznie
Zapis a−ra - r, aa, a+ra + r skraca rachunki, gdy znasz sumę wyrazów. Tak rozwiązane są zadania 20 i 23.
Sprawdzaj wynik, wypisując wyrazy
Gdy masz już xx albo rr, wypisz kilka wyrazów ciągu. Od razu zobaczysz, czy różnica lub iloraz jest stały.
Korzystaj z tablic
Wzory na nn-ty wyraz i sumę znajdziesz w dziale o ciągach w tablicach maturalnych.

Pytania o ciągi

Jak sprawdzić, czy ciąg jest arytmetyczny, czy geometryczny?

Odejmij od każdego wyrazu poprzedni. Gdy różnica jest stała, ciąg jest arytmetyczny. Potem podziel każdy wyraz przez poprzedni. Gdy iloraz jest stały, ciąg jest geometryczny. Przykład: w ciągu 3, 7, 11, 15 różnica wynosi 4, a w ciągu 3, 6, 12, 24 iloraz wynosi 2.

Jak obliczyć sumę ciągu arytmetycznego?

Dodaj pierwszy i ostatni wyraz, pomnóż przez liczbę wyrazów i podziel przez 2: Sn=(a1+an)⋅n2S_n = \frac{(a_1 + a_n) \cdot n}{2}. Dla ciągu 2, 5, 8, 11, 14 suma wynosi (2+14)⋅52=40\frac{(2 + 14) \cdot 5}{2} = 40. Gdy nie znasz ostatniego wyrazu, skorzystaj ze wzoru z różnicą.

Jak znaleźć iloraz ciągu geometrycznego z dwóch wyrazów?

Podziel wyraz o większym numerze przez wyraz o mniejszym numerze. Dostaniesz qq w potędze równej różnicy numerów. Przy a2=6a_2 = 6 i a5=162a_5 = 162 wychodzi q3=27q^3 = 27, więc q=3q = 3. Przy parzystym wykładniku są dwa rozwiązania: q2=4q^2 = 4 oznacza q=2q = 2 lub q=−2q = -2. Porównaj zadania 14 i 15.

Czym różni się wzór ogólny od wzoru rekurencyjnego?

Wzór ogólny daje dowolny wyraz od razu, po podstawieniu jego numeru, jak w zadaniu 1. Wzór rekurencyjny podaje pierwszy wyraz i przepis na następny, więc wyrazy trzeba liczyć po kolei, jak w zadaniu 4.

Czy ciągi są na maturze podstawowej?

Tak. Na poziomie podstawowym trzeba umieć liczyć wyrazy ciągu, stosować wzory na nn-ty wyraz i sumę ciągu arytmetycznego i geometrycznego oraz procent składany. Granice ciągów i szeregi geometryczne należą do poziomu rozszerzonego. Filtr „Podstawowe” nad zadaniami pokazuje tylko zadania z poziomu podstawowego.

Jak zapisać zadania z ciągów w PDF?

Nad zadaniami są dwa przyciski. „Drukuj zadania” daje kartę pracy bez rozwiązań, a „PDF z rozwiązaniami” dodaje pełne rozwiązania. W oknie drukowania wybierz zapis do pliku PDF.

Wzory potrzebne do tych zadań

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.