Przykład 1. Przeciwprostokątna z dwóch przyprostokątnych
Trójkąt prostokątny ma przyprostokątne długości 6 cm i 8 cm. Oblicz długość przeciwprostokątnej.
-
Dodaj kwadraty przyprostokątnych.
-
Wyciągnij pierwiastek.
Odpowiedź: .
W trójkącie prostokątnym suma kwadratów przyprostokątnych jest równa kwadratowi przeciwprostokątnej. Dzięki temu z dwóch boków obliczysz trzeci, a z trzech sprawdzisz, czy trójkąt ma kąt prosty.
przeciwprostokątna, gdy znasz obie przyprostokątne
przyprostokątna, gdy znasz przeciwprostokątną
trójkąt równoramienny prostokątny
Kwadrat długości boku to pole kwadratu zbudowanego na tym boku. Twierdzenie mówi więc, że kwadraty na obu przyprostokątnych mają razem tyle samo pola co kwadrat na przeciwprostokątnej. Na rysunku widać to dla trójkąta o bokach 3, 4 i 5: wystarczy policzyć kratki.
Dla dowolnego trójkąta prostokątnego rozumowanie wygląda tak. Ułóż cztery takie trójkąty w kwadrat o boku , przeciwprostokątnymi do środka. W środku zostaje kwadrat o boku . Pole dużego kwadratu policz na dwa sposoby:
Twierdzenie nosi imię Pitagorasa z Samos, greckiego matematyka z VI wieku p.n.e., choć tę zależność znano już wcześniej w Babilonie.
W trójkącie prostokątnym przeciwprostokątna ma 13 cm, a jedna z przyprostokątnych 5 cm. Obliczymy drugą przyprostokątną. To trudniejsza wersja zadania, bo trzeba odejmować, a nie dodawać.
Najpierw ustal, który bok jest przeciwprostokątną. Leży naprzeciw kąta prostego i jest najdłuższy, więc tutaj to bok 13. Przyprostokątne to 5 i szukany bok.
Ten sam wzór prowadzi do trzech różnych rachunków. Zależy to od tego, co znasz.
Znasz obie przyprostokątne. Dodajesz ich kwadraty i wyciągasz pierwiastek.
Rozwiązanie krok po kroku: przykład 1
Nasze zadanie:
Znasz przeciwprostokątną i jedną przyprostokątną. Od kwadratu przeciwprostokątnej odejmujesz kwadrat znanego boku.
Rozwiązanie krok po kroku: krok 3
Porównujesz sumę kwadratów dwóch krótszych boków z kwadratem najdłuższego. Równość oznacza kąt prosty.
Rozwiązanie krok po kroku: przykład 3
Wpisz boki do wzoru i przenieś znany kwadrat na drugą stronę. Odejmujesz kwadraty, a nie same długości.
Masz kwadrat szukanego boku, a nie sam bok. Długość jest dodatnia, więc bierzesz tylko dodatni pierwiastek.
Wstaw wszystkie trzy boki do twierdzenia. Suma kwadratów przyprostokątnych musi dać kwadrat przeciwprostokątnej.
Równość się zgadza, a przeciwprostokątna 13 jest najdłuższym bokiem, więc wynik jest dobry.
Odpowiedź: druga przyprostokątna ma .
Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.
Trójkąt prostokątny ma przyprostokątne długości 6 cm i 8 cm. Oblicz długość przeciwprostokątnej.
Dodaj kwadraty przyprostokątnych.
Wyciągnij pierwiastek.
Odpowiedź: .
Przyprostokątne trójkąta mają 2 cm i 4 cm. Oblicz przeciwprostokątną i podaj ją w najprostszej postaci.
Dodaj kwadraty przyprostokątnych.
Wyciągnij pierwiastek i wyłącz kwadrat przed pierwiastek.
Odpowiedź: , czyli około 4,47 cm.
Czy trójkąt o bokach 9 cm, 12 cm i 15 cm jest prostokątny? A trójkąt o bokach 4 cm, 5 cm i 6 cm?
Porównaj sumę kwadratów dwóch krótszych boków z kwadratem najdłuższego.
Zrób to samo dla drugiego trójkąta.
Odpowiedź: pierwszy trójkąt jest prostokątny, drugi nie jest.
Oblicz odległość punktów i .
Różnice współrzędnych to przyprostokątne trójkąta, którego przeciwprostokątną jest odcinek .
Policz przeciwprostokątną.
Odpowiedź: .
Unikaj ich w każdym zadaniu z twierdzeniem Pitagorasa.
Kilka sytuacji wraca w zadaniach tak często, że warto znać je na pamięć.
Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.