N-ty wyraz ciągu geometrycznego jako średnia geometryczna

Wyraz, który stoi w ciągu geometrycznym dokładnie pośrodku między dwoma innymi, jest ich średnią geometryczną. Mnożysz te dwa wyrazy, wyciągasz pierwiastek i nie musisz liczyć ilorazu ani pierwszego wyrazu.

an=ak⋅ama_n = \sqrt{a_k \cdot a_m}

warunek: numery równo oddalone

k+m=2nk + m = 2n

postać bez pierwiastka

an2=ak⋅ama_n^2 = a_k \cdot a_m

trzy kolejne wyrazy a, b, c

b2=a⋅cb^2 = a \cdot c
aka_k i ama_m to dwa wyrazy ciągu geometrycznego, a ana_n to wyraz stojący dokładnie między nimi, czyli k+m=2nk + m = 2n. Wzór z pierwiastkiem podaje wynik dla ciągu o wyrazach dodatnich. Zawsze prawdziwa jest postać an2=ak⋅ama_n^2 = a_k \cdot a_m, a znak wyrazu ustalasz osobno.

Dlaczego wyraz środkowy jest średnią geometryczną?

W ciągu geometrycznym każdy krok to mnożenie przez ten sam iloraz qq. Jeśli od aka_k do ana_n jest dd kroków, to od ana_n do ama_m też jest ich dd:

  1. ak=anqd,am=an⋅qd\displaystyle a_k = \frac{a_n}{q^d}, \qquad a_m = a_n \cdot q^d
  2. ak⋅am=an2a_k \cdot a_m = a_n^2

Po pomnożeniu potęgi ilorazu się skracają i zostaje kwadrat wyrazu środkowego. W ciągu arytmetycznym podobny rachunek z dodawaniem daje średnią arytmetyczną, a tutaj mnożenie daje średnią geometryczną.

Średnią geometryczną dwóch liczb widać jako bok kwadratu. Prostokąt o bokach 2 i 8 ma pole 16, tak samo jak kwadrat o boku 4. W ciągu 1, 2, 4, 8, 16 wyraz 4 stoi właśnie między 2 i 8.

Jak obliczyć wyraz jako średnią geometryczną krok po kroku

W ciągu geometrycznym a2=2a_2 = 2 i a6=32a_6 = 32. Obliczymy czwarty wyraz bez wyznaczania ilorazu, a na końcu sprawdzimy wynik drugim sposobem.

Dane a2=2,a6=32a4= ?a_2 = 2,\quad a_6 = 32 \qquad a_4 = \,? n=4n = 4 a2⋅a6=64a_2 \cdot a_6 = 64 a4=8a_4 = 8
  1. Sprawdź, czy szukany wyraz stoi pośrodku

    Policz średnią numerów obu wyrazów. Jeśli wyjdzie numer wyrazu, którego szukasz, możesz użyć wzoru.

    1. n=2+62=4\displaystyle n = \frac{2 + 6}{2} = 4

    Od a2a_2 do a4a_4 są 2 kroki i od a4a_4 do a6a_6 też 2. Warunek k+m=2nk + m = 2n jest spełniony, bo 2+6=2⋅42 + 6 = 2 \cdot 4.

  2. Pomnóż oba wyrazy

    Iloczyn dwóch wyrazów równo oddalonych od środka to kwadrat wyrazu środkowego.

    1. a2⋅a6=2⋅32=64a_2 \cdot a_6 = 2 \cdot 32 = 64
  3. Wyciągnij pierwiastek i ustal znak

    Z postaci a42=64a_4^2 = 64 wynikałyby dwie liczby, 8 i −8. Znak rozstrzyga odległość: a4=a2⋅q2a_4 = a_2 \cdot q^2, a kwadrat ilorazu jest dodatni, więc a4a_4 ma ten sam znak co a2a_2.

    1. a4=64a_4 = \sqrt{64}
    2. a4=8a_4 = 8
  4. Sprawdź wynik ilorazem ciągu

    Między a2a_2 i a6a_6 są 4 kroki, więc iloraz wyrazów to q4q^4. Czwarta potęga daje dwa ilorazy, ale oba prowadzą do tego samego czwartego wyrazu.

    1. q4=322=16\displaystyle q^4 = \frac{32}{2} = 16
    2. q=2  lub  q=−2q = 2 \;\text{lub}\; q = -2
    3. a4=a2⋅q2=2⋅4=8a_4 = a_2 \cdot q^2 = 2 \cdot 4 = 8

    Odpowiedź: czwarty wyraz ciągu to a4=8a_4 = 8.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Trzy kolejne wyrazy z niewiadomą

Liczby x−1x - 1, 4 i x+5x + 5 są w podanej kolejności trzema kolejnymi wyrazami ciągu geometrycznego. Oblicz xx.

Przykład 2. Dwa możliwe wyrazy środkowe

W ciągu geometrycznym a1=3a_1 = 3 i a3=12a_3 = 12. Oblicz a2a_2.

Przykład 3. Czy trzy liczby tworzą ciąg geometryczny

Sprawdź, czy liczby 4, 6, 9 oraz liczby 2, 6, 12 są w podanej kolejności trzema kolejnymi wyrazami ciągu geometrycznego.

Przykład 4. Wyraz dalszy z dwóch bliższych

W ciągu geometrycznym a3=12a_3 = 12 i a5=48a_5 = 48. Oblicz a7a_7.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu, w którym liczysz wyraz jako średnią geometryczną.

Przypadki szczególne

Te postacie wzoru spotkasz w zadaniach najczęściej.

Dwaj sąsiedzi an2=an−1⋅an+1\displaystyle a_n^2 = a_{n-1} \cdot a_{n+1}
Kwadrat każdego wyrazu poza pierwszym jest iloczynem wyrazu przed nim i wyrazu po nim. W ciągu 2, 4, 8 jest 42=2⋅84^2 = 2 \cdot 8.
Trzy kolejne wyrazy a, b, c b2=a⋅c\displaystyle b^2 = a \cdot c
Ta postać nie ma pierwiastka, więc wygodniej z niej korzystać w równaniach z niewiadomą, jak w przykładzie 1. Działa też w drugą stronę: jeśli b2=a⋅cb^2 = a \cdot c i liczby są różne od zera, to a,b,ca, b, c w tej kolejności tworzą ciąg geometryczny.
Znak wyrazu środkowego an=±ak⋅am\displaystyle a_n = \pm\sqrt{a_k \cdot a_m}
Gdy od aka_k do ana_n jest parzysta liczba kroków, wyraz środkowy ma ten sam znak co oba dane wyrazy. Gdy liczba kroków jest nieparzysta, na przykład u sąsiadów, oba znaki są możliwe, jak w przykładzie 2.
Wyrazy o różnych znakach ak⋅am<0\displaystyle a_k \cdot a_m < 0
Iloczyn wyrazów równo oddalonych od środka jest kwadratem, więc nie może być ujemny. Jeśli wyszedł ujemny, te liczby nie mogą być takimi wyrazami jednego ciągu geometrycznego.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.