Suma ciągu arytmetycznego (alternatywny wzór)

Ten wzór liczy sumę nn pierwszych wyrazów ciągu arytmetycznego z pierwszego wyrazu i różnicy. Ostatniego wyrazu nie musisz znać ani liczyć osobno, bo jest już schowany w liczniku.

Sn=2a1+(n−1)⋅r2⋅n\displaystyle S_n = \frac{2a_1 + (n - 1) \cdot r}{2} \cdot n

wzór podstawowy

Sn=(a1+an)⋅n2\displaystyle S_n = \frac{(a_1 + a_n) \cdot n}{2}

skąd licznik

a1+an=2a1+(n−1)ra_1 + a_n = 2a_1 + (n - 1)r

postać rozwinięta

Sn=n⋅a1+n(n−1)2⋅r\displaystyle S_n = n \cdot a_1 + \frac{n(n - 1)}{2} \cdot r
a1a_1 to pierwszy wyraz, rr to różnica ciągu, a nn to liczba dodawanych wyrazów. Licznik 2a1+(n−1)⋅r2a_1 + (n - 1) \cdot r to suma pierwszego i ostatniego wyrazu zapisana bez ana_n, więc oba wzory na sumę zawsze dają ten sam wynik.

Skąd się bierze ten wzór?

To wzór podstawowy na sumę, w którym ostatni wyraz zastąpiono jego wzorem ogólnym an=a1+(n−1)⋅ra_n = a_1 + (n - 1) \cdot r. Pierwszy wyraz pojawia się w liczniku dwa razy, stąd 2a12a_1:

  1. Sn=a1+a1+(n−1)⋅r2⋅n\displaystyle S_n = \frac{a_1 + a_1 + (n - 1) \cdot r}{2} \cdot n
  2. Sn=2a1+(n−1)⋅r2⋅n\displaystyle S_n = \frac{2a_1 + (n - 1) \cdot r}{2} \cdot n

Ten sam wynik widać na kratkach. Każdy słupek to jeden wyraz: na dole pierwszy wyraz, a nad nim po jednym bloku rr na każdy krok. Gdy policzysz osobno podstawy i bloki, dostaniesz rozwiniętą postać wzoru.

Podstawy: 5⋅2=105 \cdot 2 = 10 kratek. Bloków rr jest 0+1+2+3+4=100 + 1 + 2 + 3 + 4 = 10, po 3 kratki, czyli 30. Razem S5=40S_5 = 40.
  1. Sn=n⋅a1+n(n−1)2⋅r\displaystyle S_n = n \cdot a_1 + \frac{n(n - 1)}{2} \cdot r

Liczba bloków to suma 0+1+…+(n−1)0 + 1 + \ldots + (n - 1), czyli n(n−1):2n(n - 1) : 2. Dla pięciu wyrazów: 5⋅2+10⋅3=405 \cdot 2 + 10 \cdot 3 = 40.

Jak obliczyć sumę z różnicy krok po kroku

Ciąg arytmetyczny zaczyna się od wyrazów 2, 5, 8, 11. Obliczymy sumę jego dwunastu pierwszych wyrazów, nie licząc osobno dwunastego wyrazu.

Ciąg 2, 5, 8, 11, …S12= ?2,\ 5,\ 8,\ 11,\ \ldots \qquad S_{12} = \,? 2a1+11r=372a_1 + 11r = 37 S12=222S_{12} = 222
  1. Wypisz pierwszy wyraz, różnicę i liczbę wyrazów

    Różnicę odczytasz z dwóch pierwszych wyrazów: r=5−2=3r = 5 - 2 = 3. Liczba wyrazów jest w poleceniu.

    Dane zadania
    a1a_1 rr nn
    22 33 1212
  2. Wybierz wzór do tego, co znasz

    Oba wzory na sumę dają ten sam wynik, ale potrzebują innych danych. My znamy pierwszy wyraz, różnicę i liczbę wyrazów, a ostatniego wyrazu nie znamy. Dlatego wybieramy wzór z różnicą.

    a1, an, na_1,\ a_n,\ n Znasz ostatni wyraz

    Sn=(a1+an)⋅n2\displaystyle S_n = \frac{(a_1 + a_n) \cdot n}{2}

    Użyj wzoru podstawowego. Ostatni wyraz masz gotowy, więc rachunek jest krótszy.

    Wzór podstawowy: suma ciągu

    a1, r, na_1,\ r,\ n Znasz różnicę

    Nasze dane: r=3r = 3

    Użyj wzoru z tej strony. Ostatni wyraz jest schowany w liczniku, więc nie liczysz go osobno.

    Obliczenie sumy: krok 4

    a1, r, Sna_1,\ r,\ S_n Szukasz liczby wyrazów

    2a1+(n−1)⋅r2⋅n=Sn\displaystyle \frac{2a_1 + (n - 1) \cdot r}{2} \cdot n = S_n

    Podstaw dane do wzoru z różnicą. Wyjdzie równanie kwadratowe, w którym niewiadomą jest nn.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 3

  3. Policz licznik

    Licznik to dwa razy pierwszy wyraz plus różnica pomnożona przez n−1n - 1. Przy n=12n = 12 mnożysz różnicę przez 11.

    1. 2a1+(n−1)⋅r=2⋅2+11⋅32a_1 + (n - 1) \cdot r = 2 \cdot 2 + 11 \cdot 3
    2. 2a1+11r=4+33=372a_1 + 11r = 4 + 33 = 37
  4. Podziel przez 2 i pomnóż przez liczbę wyrazów

    Liczba 37 jest nieparzysta, więc wygodniej najpierw podzielić 12 przez 2. Wynik się nie zmieni.

    1. S12=372⋅12=37⋅6\displaystyle S_{12} = \frac{37}{2} \cdot 12 = 37 \cdot 6
    2. S12=222S_{12} = 222
  5. Sprawdź wynik wzorem podstawowym

    Policz dwunasty wyraz i podstaw go do wzoru podstawowego. Oba wzory muszą dać tę samą liczbę.

    1. a12=2+11⋅3=35a_{12} = 2 + 11 \cdot 3 = 35
    2. S12=(2+35)⋅122=37⋅6=222\displaystyle S_{12} = \frac{(2 + 35) \cdot 12}{2} = 37 \cdot 6 = 222

    Odpowiedź: suma dwunastu pierwszych wyrazów ciągu 2, 5, 8, 11, … wynosi S12=222S_{12} = 222.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Ciąg malejący

Ciąg arytmetyczny ma pierwszy wyraz a1=20a_1 = 20 i różnicę r=−2r = -2. Oblicz sumę jego ośmiu pierwszych wyrazów.

Przykład 2. Różnica z sumy

Ciąg arytmetyczny ma pierwszy wyraz a1=4a_1 = 4, a suma jego dziesięciu pierwszych wyrazów wynosi 175. Oblicz różnicę ciągu.

Przykład 3. Ile wyrazów daje daną sumę

Ciąg arytmetyczny ma a1=2a_1 = 2 i r=3r = 3. Ile jego początkowych wyrazów trzeba dodać, żeby suma wyniosła 222?

Przykład 4. Wzór na sumę zależny od n

Zapisz sumę nn pierwszych wyrazów ciągu 2, 5, 8, 11, … jako wyrażenie zależne od nn. Oblicz S100S_{100}.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu, w którym liczysz sumę z różnicy.

Przypadki szczególne

Dla tych danych wzór upraszcza się do krótkiej postaci, którą warto znać na pamięć.

Ciąg stały r=0  ⇒  Sn=n⋅a1\displaystyle r = 0 \;\Rightarrow\; S_n = n \cdot a_1
Gdy różnica jest zerem, licznik to 2a12a_1, a suma to pierwszy wyraz razy liczba wyrazów: 5+5+5+5=4⋅5=205 + 5 + 5 + 5 = 4 \cdot 5 = 20.
Liczby od 1 do n a1=1, r=1  ⇒  Sn=n(n+1)2\displaystyle a_1 = 1,\ r = 1 \;\Rightarrow\; S_n = \frac{n(n + 1)}{2}
Licznik to 2+(n−1)=n+12 + (n - 1) = n + 1. Na przykład 1+2+3+4+5=151 + 2 + 3 + 4 + 5 = 15. Więcej na stronie o sumie liczb naturalnych.
Liczby nieparzyste a1=1, r=2  ⇒  Sn=n2\displaystyle a_1 = 1,\ r = 2 \;\Rightarrow\; S_n = n^2
Licznik to 2+2(n−1)=2n2 + 2(n - 1) = 2n, a jego połowa to nn, więc Sn=n⋅n=n2S_n = n \cdot n = n^2. Pierwsze pięć liczb nieparzystych daje 25.
Suma jako funkcja kwadratowa Sn=r2n2+(a1−r2)n\displaystyle S_n = \frac{r}{2} n^2 + \left(a_1 - \frac{r}{2}\right) n
Po wymnożeniu widać, że suma zależy od nn jak funkcja kwadratowa bez wyrazu wolnego. Dlatego pytanie o liczbę wyrazów prowadzi do równania kwadratowego, jak w przykładzie 3.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.