Suma n pierwszych wyrazów ciągu arytmetycznego

Żeby dodać wiele wyrazów ciągu arytmetycznego, nie musisz ich wypisywać. Wystarczą pierwszy wyraz, ostatni wyraz i liczba wyrazów: dodajesz skrajne wyrazy, mnożysz przez liczbę wyrazów i dzielisz przez 2.

Sn=(a1+an)⋅n2\displaystyle S_n = \frac{(a_1 + a_n) \cdot n}{2}

gdy nie znasz ostatniego wyrazu

Sn=2a1+(n−1)r2⋅n\displaystyle S_n = \frac{2a_1 + (n - 1)r}{2} \cdot n

ostatni wyraz

an=a1+(n−1)⋅ra_n = a_1 + (n - 1) \cdot r

suma liczb od 1 do n

Sn=n(n+1)2\displaystyle S_n = \frac{n(n + 1)}{2}
SnS_n to suma wyrazów od pierwszego do nn-tego, a1a_1 to pierwszy wyraz, ana_n to ostatni dodawany wyraz, a nn to liczba dodawanych wyrazów. Nie myl ana_n z nn: pierwsze to wartość wyrazu, drugie to jego numer.

Skąd się bierze wzór na sumę?

Według znanej anegdoty Carl Friedrich Gauss jako uczeń miał dodać liczby od 1 do 100. Zauważył, że pierwsza i ostatnia liczba dają razem 101, druga i przedostatnia też 101, i tak dalej. Takich par jest 50, więc suma wynosi 50⋅101=505050 \cdot 101 = 5050.

Ten sam pomysł działa w każdym ciągu arytmetycznym. Gdy idziesz od początku o jeden wyraz w prawo, wyraz rośnie o rr. Gdy idziesz od końca o jeden w lewo, maleje o rr. Suma takiej pary się więc nie zmienia i zawsze wynosi a1+ana_1 + a_n. Wszystkich nn wyrazów tworzy n:2n : 2 par:

  1. Sn=(a1+an)⋅n2\displaystyle S_n = (a_1 + a_n) \cdot \frac{n}{2}

Przy nieparzystej liczbie wyrazów środkowy zostaje bez pary, ale jest równy połowie sumy pary, więc wzór nadal działa. Można go też czytać tak: średnia skrajnych wyrazów razy liczba wyrazów.

Jak obliczyć sumę ciągu arytmetycznego krok po kroku

Ciąg arytmetyczny zaczyna się od wyrazów 2, 5, 8, 11. Obliczymy sumę jego dwudziestu pierwszych wyrazów. Tak brzmi większość zadań z sumą ciągu.

Ciąg 2, 5, 8, 11, …S20= ?2,\ 5,\ 8,\ 11,\ \ldots \qquad S_{20} = \,? a20=59a_{20} = 59 a1+a20=61a_1 + a_{20} = 61 S20=610S_{20} = 610
  1. Wypisz pierwszy wyraz, różnicę i liczbę wyrazów

    Pierwszy wyraz i różnicę odczytujesz z początku ciągu: r=5−2=3r = 5 - 2 = 3. Liczba wyrazów nn jest w poleceniu.

    Dane zadania
    a1a_1 rr nn
    22 33 2020
  2. Oblicz ostatni dodawany wyraz

    Wzór na sumę potrzebuje wyrazu a20a_{20}, którego nie ma w zadaniu. Policz go z wzoru ogólnego: do pierwszego wyrazu dodajesz różnicę 19 razy.

    1. a20=a1+19r=2+19⋅3a_{20} = a_1 + 19r = 2 + 19 \cdot 3
    2. a20=59a_{20} = 59
  3. Dodaj pierwszy i ostatni wyraz

    To suma jednej pary. Każda inna para wyrazów równo oddalonych od końców daje to samo, na przykład a2+a19=5+56=61a_2 + a_{19} = 5 + 56 = 61.

    1. a1+a20=2+59=61a_1 + a_{20} = 2 + 59 = 61
  4. Pomnóż przez liczbę wyrazów i podziel przez 2

    Dwadzieścia wyrazów tworzy 10 par, a każda para daje 61. Wygodniej jest najpierw podzielić 20 przez 2, a potem mnożyć.

    1. S20=(a1+a20)⋅202=61⋅202\displaystyle S_{20} = \frac{(a_1 + a_{20}) \cdot 20}{2} = \frac{61 \cdot 20}{2}
    2. S20=61⋅10S_{20} = 61 \cdot 10
    3. S20=610S_{20} = 610
  5. Sprawdź wynik drugim wzorem

    Wzór z różnicą nie potrzebuje ostatniego wyrazu. Jeśli oba wzory dają to samo, wynik jest dobry.

    1. S20=2⋅2+19⋅32⋅20\displaystyle S_{20} = \frac{2 \cdot 2 + 19 \cdot 3}{2} \cdot 20
    2. S20=612⋅20=610\displaystyle S_{20} = \frac{61}{2} \cdot 20 = 610

    Odpowiedź: suma dwudziestu pierwszych wyrazów ciągu 2, 5, 8, 11, … wynosi S20=610S_{20} = 610.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Suma liczb od 1 do 100

Oblicz sumę wszystkich liczb naturalnych od 1 do 100.

Przykład 2. Suma liczb parzystych do 50

Oblicz sumę wszystkich liczb parzystych od 2 do 50.

Przykład 3. Ile wyrazów trzeba dodać

Ciąg arytmetyczny ma pierwszy wyraz a1=5a_1 = 5 i różnicę r=3r = 3. Ile jego początkowych wyrazów trzeba dodać, żeby suma wyniosła 220?

Przykład 4. Oszczędzanie co tydzień

Ania w pierwszym tygodniu odkłada 10 zł, a w każdym następnym o 5 zł więcej niż w poprzednim. Ile odłoży w ciągu 12 tygodni?

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z sumą ciągu arytmetycznego.

Przypadki szczególne

Te sumy pojawiają się w zadaniach tak często, że warto znać ich gotowe wzory.

Liczby od 1 do n 1+2+…+n=n(n+1)2\displaystyle 1 + 2 + \ldots + n = \frac{n(n + 1)}{2}
To suma ciągu o a1=1a_1 = 1 i an=na_n = n. Na przykład 1+2+…+10=551 + 2 + \ldots + 10 = 55. Więcej na stronie o sumie liczb naturalnych.
Liczby nieparzyste 1+3+…+(2n−1)=n2\displaystyle 1 + 3 + \ldots + (2n - 1) = n^2
Suma pierwszych nn liczb nieparzystych jest zawsze kwadratem: 1+3+5+7+9=251 + 3 + 5 + 7 + 9 = 25. Więcej na stronie o sumie liczb nieparzystych.
Ciąg stały r=0  ⇒  Sn=n⋅a1\displaystyle r = 0 \;\Rightarrow\; S_n = n \cdot a_1
Gdy wszystkie wyrazy są równe, suma to wyraz razy ich liczba: 5+5+5+5+5=5⋅5=255 + 5 + 5 + 5 + 5 = 5 \cdot 5 = 25.
Wyrazy ujemne S7=(10+(−8))⋅72=7\displaystyle S_7 = \frac{(10 + (-8)) \cdot 7}{2} = 7
Wzór działa tak samo dla ciągu malejącego, który schodzi poniżej zera. Ciąg 10, 7, 4, 1, −2, −5, −8 ma sumę 7, bo ujemne wyrazy prawie znoszą dodatnie.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.