Procent składany

Przy procencie składanym odsetki dopisuje się do kapitału, a w następnym okresie liczy się je już od większej kwoty. Każdy okres mnoży kapitał przez tę samą liczbę, więc kolejne kwoty tworzą ciąg geometryczny.

Kn=K0⋅(1+p100)nK_n = K_0 \cdot \left(1 + \frac{p}{100}\right)^n

kapitalizacja m razy w roku

K0(1+p100m)mt\displaystyle K_0 \left(1 + \frac{p}{100m}\right)^{mt}

spadek o p% na okres

K0(1−p100)n\displaystyle K_0 \left(1 - \frac{p}{100}\right)^n

procent prosty

K0(1+np100)\displaystyle K_0 \left(1 + \frac{np}{100}\right)
K0K_0 to kapitał początkowy, pp to oprocentowanie za jeden okres w procentach, a nn to liczba okresów, po których dopisano odsetki. Przy kapitalizacji częstszej niż roczna pp to stopa roczna, mm to liczba kapitalizacji w roku, a tt to liczba lat.

Czym jest procent składany?

Wpłać 1000 zł na lokatę oprocentowaną na 10% w skali roku, z odsetkami dopisywanymi raz w roku. Po pierwszym roku bank dopisze 100 zł. W drugim roku liczy już 10% od 1100 zł, czyli 110 zł. Te dodatkowe 10 zł to odsetki od odsetek. Co roku kapitał mnoży się przez 1,11{,}1:

  1. K1=1000⋅1,1=1100K_1 = 1000 \cdot 1{,}1 = 1100
  2. K2=1100⋅1,1=1210K_2 = 1100 \cdot 1{,}1 = 1210
  3. Kn=1000⋅1,1nK_n = 1000 \cdot 1{,}1^n
  • kapitał początkowy
  • odsetki od kapitału początkowego
  • odsetki od odsetek
Procent prosty dałby po 6 latach 1600 zł, czyli tylko jasną część paska. Ciemna część to odsetki od odsetek, które dokłada procent składany: po 6 latach 171,56 zł, i z każdym rokiem więcej.

Ogólnie każdy okres mnoży kapitał przez q=1+p100q = 1 + \tfrac{p}{100}, więc kwoty K0,K1,K2,…K_0, K_1, K_2, \ldots tworzą ciąg geometryczny o ilorazie qq:

  1. Kn=K0⋅qn=K0⋅(1+p100)n\displaystyle K_n = K_0 \cdot q^n = K_0 \cdot \left(1 + \frac{p}{100}\right)^n

Przy procencie prostym odsetki liczy się zawsze od kapitału początkowego. Kapitał rośnie wtedy o tyle samo co okres, jak w ciągu arytmetycznym.

Jak obliczyć kapitał na lokacie z kapitalizacją kwartalną krok po kroku

Pani Anna wpłaciła 8000 zł na lokatę oprocentowaną na 6% w skali roku. Bank dopisuje odsetki co kwartał. Ile pieniędzy będzie na lokacie po 2 latach?

Dane K0=8000,  p=6%,  m=4,  t=2K_0 = 8000, \; p = 6\%, \; m = 4, \; t = 2 q=1,015,  n=8q = 1{,}015, \; n = 8 K8≈9011,94K_8 \approx 9011{,}94
  1. Wypisz dane

    Kapitał początkowy to 8000 zł, a oprocentowanie roczne 6%. Kwartał to ćwierć roku, więc odsetki dopisuje się 4 razy w roku przez 2 lata:

    Dane lokaty
    K0K_0 pp mm tt
    80008000 66 44 22

    Bank podaje stopę roczną, a odsetki dopisuje co kwartał. Zanim użyjesz wzoru, przelicz stopę i czas na kwartały.

  2. Przelicz stopę i liczbę okresów na kwartały

    W jednym kwartale bank dopisuje czwartą część rocznych odsetek. Kwartałów w 2 latach jest 8:

    1. 6%:4=1,5%6\% : 4 = 1{,}5\%
    2. q=1+1,5100=1,015\displaystyle q = 1 + \frac{1{,}5}{100} = 1{,}015
    3. n=4⋅2=8n = 4 \cdot 2 = 8
  3. Podstaw do wzoru

    Kapitał mnożysz przez qq tyle razy, ile było okresów:

    1. K8=8000⋅1,0158K_8 = 8000 \cdot 1{,}015^8
    2. 1,0158≈1,1264931{,}015^8 \approx 1{,}126493
    3. K8≈8000⋅1,126493≈9011,94K_8 \approx 8000 \cdot 1{,}126493 \approx 9011{,}94

    m=1m = 1 Kapitalizacja roczna

    K0(1+p100)tK_0 \left(1 + \tfrac{p}{100}\right)^t

    Okres to rok, więc stopy nie dzielisz, a nn to liczba lat.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 1

    m>1m > 1 Kapitalizacja częstsza

    Nasza lokata: m=4m = 4

    K0(1+p100m)mtK_0 \left(1 + \tfrac{p}{100m}\right)^{mt}

    Stopę roczną dzielisz przez mm, a liczbę lat mnożysz przez mm.

    q<1q \lt 1 Spadek wartości

    K0(1−p100)nK_0 \left(1 - \tfrac{p}{100}\right)^n

    Gdy wartość co okres maleje o p%p\%, mnożysz ją przez liczbę mniejszą od 1.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 4

  4. Zaokrąglij do groszy i sprawdź

    Kwoty pieniędzy podaje się z dokładnością do grosza. Odsetki to różnica kapitału końcowego i początkowego:

    1. 9011,94−8000=1011,949011{,}94 - 8000 = 1011{,}94

    Odpowiedź: po 2 latach na lokacie będzie 9011,94 zł, w tym 1011,94 zł odsetek.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Lokata z kapitalizacją roczną

Wpłacono 5000 zł na lokatę oprocentowaną na 4% w skali roku, z kapitalizacją roczną. Ile będzie na lokacie po 3 latach?

Przykład 2. Po ilu latach kapitał się podwoi?

Lokata jest oprocentowana na 8% w skali roku, z kapitalizacją roczną. Po ilu pełnych latach kapitał będzie co najmniej dwa razy większy?

Przykład 3. Jakie było oprocentowanie?

Kapitał 10 000 zł po 2 latach na lokacie z kapitalizacją roczną wzrósł do 12 100 zł. Jakie było oprocentowanie?

Przykład 4. Samochód traci na wartości

Samochód kupiony za 80 000 zł traci co roku 15% wartości. Ile będzie wart po 5 latach?

Przykład 5. Procent prosty kontra składany

O ile więcej odsetek da przez 10 lat kapitał 1000 zł oprocentowany na 10% rocznie, gdy odsetki są kapitalizowane co roku, niż przy procencie prostym?

Przykład 6. Rzeczywiste oprocentowanie roczne

Bank oferuje 12% w skali roku z kapitalizacją miesięczną. O ile procent naprawdę wzrośnie kapitał w ciągu roku?

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z procentem składanym.

Przypadki szczególne

Ten sam wzór, z innym ilorazem albo inną liczbą okresów, opisuje kilka sytuacji, które często pojawiają się w zadaniach.

Kapitalizacja m razy w roku K=K0(1+p100m)mt\displaystyle K = K_0 \left(1 + \frac{p}{100m}\right)^{mt}
m=2m = 2 co pół roku, m=4m = 4 co kwartał, m=12m = 12 co miesiąc. Im częściej bank dopisuje odsetki, tym więcej zarobisz przy tej samej stopie rocznej.
Kapitalizacja ciągła K=K0⋅ep100t\displaystyle K = K_0 \cdot e^{\frac{p}{100} t}
Granica dla m→∞m \to \infty, z liczbą e. Dla 1000 zł na 10% przez 5 lat daje 1648,72 zł, a kapitalizacja roczna 1610,51 zł.
Spadek wartości Kn=K0(1−p100)n\displaystyle K_n = K_0 \left(1 - \frac{p}{100}\right)^n
Utrata wartości samochodu albo spadek siły nabywczej przy inflacji. Iloraz ciągu jest mniejszy od 1, więc kwoty maleją.
Procent prosty Kn=K0(1+np100)\displaystyle K_n = K_0 \left(1 + \frac{np}{100}\right)
Odsetki zawsze od kapitału początkowego, więc kwoty tworzą ciąg arytmetyczny. Dla n=1n = 1 wynik jest taki sam jak przy procencie składanym, a dla n>1n > 1 zawsze mniejszy.
Reguła 72 n≈72p\displaystyle n \approx \frac{72}{p}
Przybliżona liczba lat, po której kapitał się podwoi. Dla 8% wychodzi 9 lat, a dokładny rachunek z przykładu 2 daje niewiele ponad 9 lat.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.