Trygonometria - zadania maturalne z rozwiązaniami krok po kroku

29 zadań z trygonometrii ułożonych na wzór zadań maturalnych. Zaczynasz od sinusa w trójkącie prostokątnym, a kończysz na równaniach trygonometrycznych z poziomu rozszerzonego.

29 zadań 21 z poziomu podstawowego 8 z rozszerzonego

Rozwiązania krok po kroku: https://tablicematematyczne.pl/zadania/trygonometria

Najpierw spróbuj rozwiązać zadanie samodzielnie. Jeśli utkniesz, otwórz wskazówkę. Pełne rozwiązanie pokazuje każde przekształcenie i wzór, z którego korzysta. Zadania z poziomu rozszerzonego mają przy tytule znak R.

Widoczne zadania: 29 z 29

Co trzeba umieć przed rozwiązywaniem zadań

W trójkącie prostokątnym sinus, cosinus i tangens kąta ostrego to stosunki długości boków. Dla kątów rozwartych korzystasz ze wzorów redukcyjnych, a w dowolnym trójkącie z twierdzenia sinusów i cosinusów. Większość zadań poniżej opiera się na sześciu wzorach. Kliknij wzór, żeby zobaczyć jego wyprowadzenie i więcej przykładów.

A. Trygonometria w trójkącie prostokątnym

Zanim zaczniesz liczyć, zaznacz na rysunku kąt α\alpha i podpisz boki: przyprostokątną naprzeciw kąta, przyprostokątną przy kącie i przeciwprostokątną. Wtedy od razu widać, który stosunek boków daje sinus, a który cosinus.

Zadanie 1. Sinus, cosinus i tangens z rysunku

1 pkt #

Trójkąt ABCABC jest prostokątny, a kąt prosty leży przy wierzchołku CC. Przyprostokątne mają długości ∣AC∣=12|AC| = 12 i ∣BC∣=5|BC| = 5, a przeciwprostokątna ∣AB∣=13|AB| = 13. Oblicz sinus, cosinus i tangens kąta α\alpha przy wierzchołku AA.

α A B C 12 5 13

Zadanie 2. Brakujący bok i trzy funkcje

2 pkt #

W trójkącie prostokątnym przeciwprostokątna ma długość 10, a przyprostokątna leżąca naprzeciw kąta ostrego α\alpha ma długość 6. Oblicz sin⁡α\sin \alpha, cos⁡α\cos \alpha i tg⁡α\operatorname{tg} \alpha.

Zadanie 3. Pole trójkąta z kątem 30°

2 pkt #

Przeciwprostokątna trójkąta prostokątnego ma długość 10, a jeden z jego kątów ostrych ma miarę 30∘30^\circ. Oblicz pole tego trójkąta.

Zadanie 4. Wysokość wieży

2 pkt #

Z punktu leżącego 20 m od podstawy wieży widać jej szczyt pod kątem 60∘60^\circ do poziomu. Oblicz wysokość wieży. Wynik podaj dokładnie i w przybliżeniu do 0,1 m.

60° 20 m h

Zadanie 5. Kąt odczytany z tabeli

1 pkt #

Przyprostokątne trójkąta prostokątnego mają długości 7 i 24. Wyznacz z dokładnością do 1∘1^\circ miarę kąta α\alpha leżącego naprzeciw krótszej przyprostokątnej.

Zadanie 6. Sinus, gdy znasz tangens

1 pkt #

Kąt α\alpha jest ostry i tg⁡α=34\operatorname{tg} \alpha = \frac{3}{4}. Wtedy sin⁡α\sin \alpha jest równy:

  • A. 34\frac{3}{4}
  • B. 35\frac{3}{5}
  • C. 45\frac{4}{5}
  • D. 43\frac{4}{3}

B. Wartości funkcji i tożsamości trygonometryczne

Gdy znasz jedną funkcję kąta ostrego, pozostałe policzysz z jedynki trygonometrycznej i ze wzoru tg⁡α=sin⁡αcos⁡α\operatorname{tg} \alpha = \frac{\sin \alpha}{\cos \alpha}. Wartości dla kątów 30∘30^\circ, 45∘45^\circ i 60∘60^\circ warto znać na pamięć.

Zadanie 7. Cosinus z jedynki trygonometrycznej

2 pkt #

Kąt α\alpha jest ostry i sin⁡α=23\sin \alpha = \frac{2}{3}. Oblicz cos⁡α\cos \alpha i tg⁡α\operatorname{tg} \alpha.

Zadanie 8. Sinus i cosinus z tangensa

2 pkt #

Kąt α\alpha jest ostry i tg⁡α=2\operatorname{tg} \alpha = 2. Oblicz sin⁡α\sin \alpha i cos⁡α\cos \alpha.

Zadanie 9. Wartość wyrażenia z kątami szczególnymi

1 pkt #

Oblicz wartość wyrażenia 2sin⁡60∘⋅cos⁡30∘−tg⁡245∘2\sin 60^\circ \cdot \cos 30^\circ - \operatorname{tg}^2 45^\circ.

Zadanie 10. Suma sinusa i cosinusa

2 pkt #

Kąt α\alpha jest ostry i sin⁡α⋅cos⁡α=13\sin \alpha \cdot \cos \alpha = \frac{1}{3}. Oblicz sin⁡α+cos⁡α\sin \alpha + \cos \alpha.

Zadanie 11. Dowód tożsamości

2 pkt #

Wykaż, że dla każdego kąta ostrego α\alpha prawdziwa jest równość tg⁡α+1tg⁡α=1sin⁡αcos⁡α\operatorname{tg} \alpha + \frac{1}{\operatorname{tg} \alpha} = \frac{1}{\sin \alpha \cos \alpha}.

C. Funkcje trygonometryczne kątów od 0° do 180°

Kąt rozwarty zapisujesz jako 180∘−α180^\circ - \alpha, gdzie α\alpha jest ostry. Sinus się nie zmienia, a cosinus i tangens zmieniają znak na ujemny.

Zadanie 12. Trzy wartości ze wzorów redukcyjnych

1 pkt #

Oblicz sin⁡150∘\sin 150^\circ, cos⁡120∘\cos 120^\circ i tg⁡135∘\operatorname{tg} 135^\circ.

Zadanie 13. Cosinus kąta rozwartego

2 pkt #

Kąt α\alpha jest rozwarty i sin⁡α=45\sin \alpha = \frac{4}{5}. Oblicz cos⁡α\cos \alpha i tg⁡α\operatorname{tg} \alpha.

Zadanie 14. Iloczyn sinusa i cosinusa kątów rozwartych

1 pkt #

Wartość wyrażenia sin⁡120∘⋅cos⁡150∘\sin 120^\circ \cdot \cos 150^\circ jest równa:

  • A. −34-\frac{3}{4}
  • B. 34\frac{3}{4}
  • C. −14-\frac{1}{4}
  • D. 00

Zadanie 15. Dwa kąty o tym samym sinusie

1 pkt #

Wyznacz wszystkie kąty α∈(0∘,180∘)\alpha \in \left(0^\circ, 180^\circ\right), dla których sin⁡α=22\sin \alpha = \frac{\sqrt{2}}{2}.

Zadanie 16. Wyrażenie, które nie zależy od kąta

2 pkt #

Wykaż, że dla każdego kąta ostrego α\alpha wyrażenie sin⁡2(180∘−α)+sin⁡2(90∘−α)\sin^2 \left(180^\circ - \alpha\right) + \sin^2 \left(90^\circ - \alpha\right) ma tę samą wartość. Podaj tę wartość.

D. Twierdzenie sinusów i cosinusów - zadania

W trójkącie, który nie jest prostokątny, wybierz wzór według danych. Dwa boki i kąt między nimi prowadzą do twierdzenia cosinusów albo do wzoru na pole. Bok i kąt naprzeciw niego prowadzą do twierdzenia sinusów.

Zadanie 17. Pole trójkąta z kątem rozwartym

1 pkt #

Dwa boki trójkąta mają długości 6 i 8, a kąt między nimi ma miarę 150∘150^\circ. Oblicz pole tego trójkąta.

Zadanie 18. Trzeci bok z twierdzenia cosinusów

2 pkt #

W trójkącie ABCABC boki ABAB i ACAC mają długości 8 i 5, a kąt BACBAC ma miarę 60∘60^\circ. Oblicz długość boku BCBC.

60° A B C 8 5 x

Zadanie 19. Największy kąt trójkąta

2 pkt #

Boki trójkąta mają długości 3, 5 i 7. Oblicz miarę największego kąta tego trójkąta.

Zadanie 20. Promień okręgu opisanego i drugi bok

2 pkt #

W trójkącie bok a=6a = 6 leży naprzeciw kąta α=30∘\alpha = 30^\circ, a kąt β\beta ma miarę 45∘45^\circ. Oblicz promień RR okręgu opisanego na tym trójkącie oraz długość boku bb leżącego naprzeciw kąta β\beta.

Zadanie 21. Pole i wysokość równoległoboku

2 pkt #

Boki równoległoboku mają długości 4 i 6, a jego kąt rozwarty ma miarę 150∘150^\circ. Oblicz pole równoległoboku i długość wysokości opuszczonej na dłuższy bok.

E. Równania i nierówności trygonometryczne - zadania

Na poziomie rozszerzonym kąty zapisujesz w radianach: 180∘=π180^\circ = \pi. Każde równanie sprowadzasz do postaci sin⁡x=a\sin x = a, cos⁡x=a\cos x = a albo tg⁡x=a\operatorname{tg} x = a. W jednym okresie sinus i cosinus przyjmują zwykle każdą wartość dwa razy, więc szukaj dwóch rozwiązań.

Zadanie 22. Dwa rozwiązania w przedziale R

2 pkt #

Rozwiąż równanie sin⁡x=32\sin x = \frac{\sqrt{3}}{2} w przedziale ⟨0,2π⟩\langle 0, 2\pi \rangle.

Zadanie 23. Rozwiązanie ogólne z cosinusem R

2 pkt #

Rozwiąż równanie cos⁡2x=12\cos 2x = \frac{1}{2}.

Zadanie 24. Równanie kwadratowe z cosinusem R

3 pkt #

Rozwiąż równanie 2cos⁡2x−cos⁡x−1=02\cos^2 x - \cos x - 1 = 0 w przedziale ⟨0,2π⟩\langle 0, 2\pi \rangle.

Zadanie 25. Wspólny czynnik zamiast dzielenia R

3 pkt #

Rozwiąż równanie sin⁡2x=sin⁡x\sin 2x = \sin x w przedziale ⟨0,π⟩\langle 0, \pi \rangle.

Zadanie 26. Nierówność z sinusem R

2 pkt #

Rozwiąż nierówność sin⁡x≥12\sin x \geq \frac{1}{2} w przedziale ⟨0,2π⟩\langle 0, 2\pi \rangle.

F. Funkcje trygonometryczne i wzory na sumę kątów

Wzory na sinus, cosinus i tangens sumy kątów są w tablicach CKE. Pozwalają policzyć dokładne wartości dla kątów takich jak 75∘75^\circ albo 15∘15^\circ, których nie ma w tabeli kątów szczególnych.

Zadanie 27. Okres i zbiór wartości R

2 pkt #

Wyznacz okres podstawowy i zbiór wartości funkcji f(x)=3sin⁡2x−1f(x) = 3\sin 2x - 1.

Zadanie 28. Cosinus 75° bez kalkulatora R

2 pkt #

Oblicz dokładną wartość cos⁡75∘\cos 75^\circ.

Zadanie 29. Tangens sumy dwóch kątów R

2 pkt #

Kąty α\alpha i β\beta są ostre, tg⁡α=2\operatorname{tg} \alpha = 2 i tg⁡β=3\operatorname{tg} \beta = 3. Oblicz tg⁡(α+β)\operatorname{tg} \left(\alpha + \beta\right) i miarę kąta α+β\alpha + \beta.

Najczęstsze błędy w zadaniach z trygonometrii

Te pomyłki zdarzają się najczęściej. Każda kosztuje zwykle cały punkt, więc warto je znać przed sprawdzianem.

  • Nie myl przyprostokątnych

    Sinus to przyprostokątna leżąca naprzeciw kąta, a cosinus to przyprostokątna leżąca przy nim. Gdy kąt α\alpha leży przy innym wierzchołku niż zwykle, łatwo je zamienić. Tak jest w zadaniu 1.

    Źle
    sin⁡α=1213\sin \alpha = \frac{12}{13}
    Dobrze
    sin⁡α=513\sin \alpha = \frac{5}{13}
  • Nie zostawiaj dodatniego cosinusa kąta rozwartego

    Z jedynki trygonometrycznej dostajesz cos⁡2α\cos^2 \alpha, a znak cosinusa zależy od kąta. Dla kąta rozwartego cosinus i tangens są ujemne. Zobacz zadanie 13.

    Źle
    α∈(90∘,180∘): cos⁡α=35\alpha \in \left(90^\circ, 180^\circ\right):\ \cos \alpha = \frac{3}{5}
    Dobrze
    α∈(90∘,180∘): cos⁡α=−35\alpha \in \left(90^\circ, 180^\circ\right):\ \cos \alpha = -\frac{3}{5}
  • Nie kończ równania na jednym kącie

    Sinus i cosinus przyjmują tę samą wartość dla dwóch kątów w jednym okresie. Kąt z tabeli to dopiero pierwsze rozwiązanie, jak w zadaniu 22.

    sin⁡x=32\sin x = \frac{\sqrt{3}}{2} w ⟨0,2π⟩\langle 0, 2\pi \rangle ma rozwiązania π3\frac{\pi}{3} i 2π3\frac{2\pi}{3}.

  • Nie dziel równania przez funkcję trygonometryczną

    Gdy po obu stronach jest sin⁡x\sin x, wyłącz go przed nawias. Dzielenie gubi rozwiązania, dla których sin⁡x=0\sin x = 0. Zobacz zadanie 25.

    Źle
    2sin⁡xcos⁡x=sin⁡x  ⇒  2cos⁡x=12\sin x \cos x = \sin x \;\Rightarrow\; 2\cos x = 1
    Dobrze
    sin⁡x(2cos⁡x−1)=0\sin x \left(2\cos x - 1\right) = 0
  • Nie dziel okresu tylko w jednej serii

    W równaniu cos⁡2x=a\cos 2x = a dzielisz przez 2 cały zapis, razem z okresem. Wtedy 2kπ2k\pi zmienia się w kπk\pi, jak w zadaniu 23.

    Źle
    x=π6+2kπx = \frac{\pi}{6} + 2k\pi
    Dobrze
    x=π6+kπx = \frac{\pi}{6} + k\pi

Porady do zadań z trygonometrii

Zacznij od rysunku
Nawet jeśli zadanie go nie ma, naszkicuj trójkąt i zaznacz kąt. Podpisane boki od razu pokazują, który wzór pasuje.
Naucz się wartości dla 30°, 45° i 60°
Większość zadań maturalnych korzysta właśnie z nich. Pozostałe kąty znajdziesz w tabeli wartości trygonometrycznych.
Po pierwiastku sprawdź znak
Kąt ostry ma wszystkie funkcje dodatnie. Kąt rozwarty ma dodatni tylko sinus.
Sprawdzaj wynik jedynką
Gdy policzysz sinus i cosinus, dodaj ich kwadraty. Jeśli nie wyjdzie 1, gdzieś jest błąd.

Pytania o trygonometrię

Jak obliczyć sinus, cosinus i tangens w trójkącie prostokątnym?

Sinus kąta ostrego to stosunek przyprostokątnej leżącej naprzeciw kąta do przeciwprostokątnej. Cosinus to stosunek przyprostokątnej leżącej przy kącie do przeciwprostokątnej. Tangens to stosunek przyprostokątnej naprzeciw kąta do przyprostokątnej przy kącie. W trójkącie o bokach 5, 12 i 13 dla kąta naprzeciw boku 5: sin⁡α=513\sin \alpha = \frac{5}{13}, cos⁡α=1213\cos \alpha = \frac{12}{13}, tg⁡α=512\operatorname{tg} \alpha = \frac{5}{12}. Więcej na stronie definicje funkcji trygonometrycznych.

Jak obliczyć cosinus, gdy znam sinus?

Skorzystaj z jedynki trygonometrycznej: cos⁡2α=1−sin⁡2α\cos^2 \alpha = 1 - \sin^2 \alpha. Po wyciągnięciu pierwiastka wybierz znak. Dla kąta ostrego cosinus jest dodatni, a dla kąta rozwartego ujemny. Przykład: sin⁡α=45\sin \alpha = \frac{4}{5} i α\alpha rozwarty, więc cos⁡2α=925\cos^2 \alpha = \frac{9}{25} i cos⁡α=−35\cos \alpha = -\frac{3}{5}.

Kiedy cosinus jest ujemny?

Dla kątów od 0∘0^\circ do 180∘180^\circ cosinus jest ujemny, gdy kąt jest rozwarty, czyli większy od 90∘90^\circ. Tangens kąta rozwartego też jest ujemny, a sinus pozostaje dodatni. Dlatego cos⁡120∘=−12\cos 120^\circ = -\frac{1}{2}, a sin⁡120∘=32\sin 120^\circ = \frac{\sqrt{3}}{2}.

Jak rozwiązywać równania trygonometryczne?

Doprowadź równanie do postaci sin⁡x=a\sin x = a, cos⁡x=a\cos x = a albo tg⁡x=a\operatorname{tg} x = a. Odczytaj kąt z tabeli wartości, a potem znajdź drugi kąt o tej samej wartości funkcji w przedziale jednego okresu. Na koniec dopisz okres albo wybierz rozwiązania z przedziału podanego w treści. Jeśli równanie ma kwadrat funkcji, podstaw t=sin⁡xt = \sin x lub t=cos⁡xt = \cos x i rozwiąż równanie kwadratowe. Cały schemat widać w zadaniach 22-25.

Czy trygonometria jest na maturze podstawowej?

Tak. Na poziomie podstawowym trzeba umieć funkcje trygonometryczne kąta ostrego, jedynkę trygonometryczną, wartości dla kątów od 0∘0^\circ do 180∘180^\circ, twierdzenie sinusów i cosinusów oraz wzór na pole trójkąta z sinusem. Wzory są w tablicach CKE. Równania trygonometryczne, radiany, wykresy funkcji i wzory na sumę kątów są na poziomie rozszerzonym. Filtr „Podstawowe” nad zadaniami pokazuje tylko zadania z poziomu podstawowego.

Ile wynosi sin 30°, cos 30° i tg 30°?

sin⁡30∘=12\sin 30^\circ = \frac{1}{2}, cos⁡30∘=32\cos 30^\circ = \frac{\sqrt{3}}{2}, tg⁡30∘=33\operatorname{tg} 30^\circ = \frac{\sqrt{3}}{3}. Te wartości warto znać na pamięć razem z wartościami dla 45∘45^\circ i 60∘60^\circ, bo pojawiają się w większości zadań maturalnych z trygonometrii. Wszystkie zebraliśmy na stronie wartości funkcji trygonometrycznych.

Wzory potrzebne do tych zadań

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.