Tangens sumy kątów

Tangens sumy liczysz z samych tangensów obu kątów, bez sinusów i cosinusów. Wzór przydaje się szczególnie wtedy, gdy kąty są dane tylko przez tangensy, a pytanie dotyczy ich sumy.

tg⁡(α+β)=tg⁡α+tg⁡β1−tg⁡αtg⁡β\operatorname{tg}(\alpha + \beta) = \frac{\operatorname{tg} \alpha + \operatorname{tg} \beta}{1 - \operatorname{tg} \alpha \operatorname{tg} \beta}

tangens różnicy

tg⁡(α−β)=tg⁡α−tg⁡β1+tg⁡αtg⁡β\displaystyle \operatorname{tg}(\alpha - \beta) = \frac{\operatorname{tg} \alpha - \operatorname{tg} \beta}{1 + \operatorname{tg} \alpha \operatorname{tg} \beta}

kąt podwojony, gdy β = α

tg⁡2α=2tg⁡α1−tg⁡2α\displaystyle \operatorname{tg} 2\alpha = \frac{2 \operatorname{tg} \alpha}{1 - \operatorname{tg}^2 \alpha}
Wzór działa, gdy istnieją tangensy kątów α\alpha, β\beta i α+β\alpha + \beta, czyli żaden z nich nie jest równy 90∘+k⋅180∘90^\circ + k \cdot 180^\circ. W zbiorze wzorów CKE ten warunek zapisano w radianach.

Skąd się bierze ten wzór?

Tangens to sinus przez cosinus. Weź więc wzory na sinus sumy i cosinus sumy i podziel jeden przez drugi:

  1. tg⁡(α+β)=sin⁡αcos⁡β+cos⁡αsin⁡βcos⁡αcos⁡β−sin⁡αsin⁡β\displaystyle \operatorname{tg}(\alpha + \beta) = \frac{\sin \alpha \cos \beta + \cos \alpha \sin \beta}{\cos \alpha \cos \beta - \sin \alpha \sin \beta}

Teraz podziel licznik i mianownik przez cos⁡αcos⁡β\cos \alpha \cos \beta. W liczniku każdy iloczyn zamienia się w tangens, a w mianowniku pierwszy iloczyn daje 1, a drugi iloczyn tangensów:

  1. tg⁡(α+β)=sin⁡αcos⁡α+sin⁡βcos⁡β1−sin⁡αcos⁡α⋅sin⁡βcos⁡β\displaystyle \operatorname{tg}(\alpha + \beta) = \frac{\frac{\sin \alpha}{\cos \alpha} + \frac{\sin \beta}{\cos \beta}}{1 - \frac{\sin \alpha}{\cos \alpha} \cdot \frac{\sin \beta}{\cos \beta}}
  2. tg⁡(α+β)=tg⁡α+tg⁡β1−tg⁡αtg⁡β\displaystyle \operatorname{tg}(\alpha + \beta) = \frac{\operatorname{tg} \alpha + \operatorname{tg} \beta}{1 - \operatorname{tg} \alpha \operatorname{tg} \beta}

Dzielić wolno tylko przez liczbę różną od zera, stąd warunek, że cosinusy kątów α\alpha i β\beta nie są zerami. Mianownik wzoru nie może być zerem, bo wtedy α+β\alpha + \beta to kąt, dla którego tangens nie istnieje.

Jak obliczyć sumę dwóch kątów z ich tangensów krok po kroku

Kąty α\alpha i β\beta są ostre, tg⁡α=12\operatorname{tg} \alpha = \tfrac{1}{2} i tg⁡β=13\operatorname{tg} \beta = \tfrac{1}{3}. Oblicz miarę kąta α+β\alpha + \beta. Żadnego z tych kątów nie ma w tablicy kątów szczególnych, ale ich suma tam jest.

Dane tg⁡α=12, tg⁡β=13\operatorname{tg} \alpha = \tfrac{1}{2},\ \operatorname{tg} \beta = \tfrac{1}{3} 56:56\tfrac{5}{6} : \tfrac{5}{6} tg⁡(α+β)=1\operatorname{tg}(\alpha + \beta) = 1 α+β=45∘\alpha + \beta = 45^\circ
  1. Podstaw tangensy do wzoru

    Wzór potrzebuje tylko dwóch liczb, które masz w danych.

    1. tg⁡(α+β)=12+131−12⋅13\displaystyle \operatorname{tg}(\alpha + \beta) = \frac{\frac{1}{2} + \frac{1}{3}}{1 - \frac{1}{2} \cdot \frac{1}{3}}
  2. Policz osobno licznik i mianownik

    Piętrowy ułamek łatwiej uprościć, gdy najpierw policzysz jego górę i dół.

    1. 12+13=36+26=56\displaystyle \frac{1}{2} + \frac{1}{3} = \frac{3}{6} + \frac{2}{6} = \frac{5}{6}
    2. 1−12⋅13=1−16=56\displaystyle 1 - \frac{1}{2} \cdot \frac{1}{3} = 1 - \frac{1}{6} = \frac{5}{6}
  3. Podziel licznik przez mianownik

    Licznik i mianownik wyszły równe, więc iloraz to 1.

    1. tg⁡(α+β)=56:56=1\displaystyle \operatorname{tg}(\alpha + \beta) = \frac{5}{6} : \frac{5}{6} = 1
  4. Odczytaj kąt i sprawdź go na kratkach

    Znak mianownika mówi, czy suma kątów ostrych jest kątem ostrym, prostym, czy rozwartym:

    1−tg⁡αtg⁡β>01 - \operatorname{tg} \alpha \operatorname{tg} \beta > 0 Suma ostra

    Nasz mianownik: 56>0\tfrac{5}{6} > 0

    0∘<α+β<90∘0^\circ < \alpha + \beta < 90^\circ

    Tangens sumy ma ten sam znak co licznik, czyli jest dodatni.

    Rozwiązanie krok po kroku: od kroku 1

    1−tg⁡αtg⁡β=01 - \operatorname{tg} \alpha \operatorname{tg} \beta = 0 Suma prosta

    α+β=90∘\alpha + \beta = 90^\circ

    Wzoru nie da się użyć, bo tangens kąta 90° nie istnieje.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 3

    1−tg⁡αtg⁡β<01 - \operatorname{tg} \alpha \operatorname{tg} \beta < 0 Suma rozwarta

    90∘<α+β<180∘90^\circ < \alpha + \beta < 180^\circ

    Tangens sumy wychodzi ujemny, bo licznik jest dodatni.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 2

    Mianownik jest dodatni, więc suma jest kątem ostrym. Tangens 1 ma kąt ostry 45∘45^\circ.

    1. tg⁡(α+β)=1 ⇒ α+β=45∘\operatorname{tg}(\alpha + \beta) = 1 \ \Rightarrow \ \alpha + \beta = 45^\circ
    Trójkąt pod OAOA ma przyprostokątne 3 i 6, więc tg⁡α=12\operatorname{tg} \alpha = \tfrac{1}{2}. Odcinek OAOA to trzy kroki o jedną kratkę w górę i dwie w prawo, a APAP to jeden taki krok obrócony o kąt prosty, więc tg⁡β=13\operatorname{tg} \beta = \tfrac{1}{3}. Punkt PP leży na prostej y=xy = x, czyli pod kątem 45∘45^\circ.

    Odpowiedź: α+β=45∘\alpha + \beta = 45^\circ.

Więcej przykładów

Spróbuj najpierw rozwiązać każde zadanie samodzielnie, a potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Tangens kąta 75°

Oblicz tg⁡75∘\operatorname{tg} 75^\circ.

Przykład 2. Suma kątów rozwarta

Kąty α\alpha i β\beta są ostre, tg⁡α=2\operatorname{tg} \alpha = 2 i tg⁡β=3\operatorname{tg} \beta = 3. Oblicz α+β\alpha + \beta.

Przykład 3. Mianownik równy zero

Kąty α\alpha i β\beta są ostre, tg⁡α=2\operatorname{tg} \alpha = 2 i tg⁡β=12\operatorname{tg} \beta = \tfrac{1}{2}. Oblicz α+β\alpha + \beta.

Przykład 4. Tangens podwojonego kąta

Wiadomo, że tg⁡α=13\operatorname{tg} \alpha = \tfrac{1}{3}. Oblicz tg⁡2α\operatorname{tg} 2\alpha.

Przykład 5. Zwijanie wzoru

Oblicz tg⁡20∘+tg⁡25∘1−tg⁡20∘tg⁡25∘\dfrac{\operatorname{tg} 20^\circ + \operatorname{tg} 25^\circ}{1 - \operatorname{tg} 20^\circ \operatorname{tg} 25^\circ} bez kalkulatora.

Przykład 6. Dodanie kąta 45°

Zapisz tg⁡(α+45∘)\operatorname{tg}(\alpha + 45^\circ) przez tg⁡α\operatorname{tg} \alpha.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z tangensem sumy.

Przypadki szczególne

Wartości tangensa dla typowych kątów znajdziesz w tabeli wartości dla kątów 30°, 45° i 60°.

Tangensy odwrotne tg⁡α⋅tg⁡β=1\displaystyle \operatorname{tg} \alpha \cdot \operatorname{tg} \beta = 1
Mianownik jest zerem, a kąty dają razem 90∘90^\circ. Tangensy kątów uzupełniających są liczbami odwrotnymi, jak w przykładzie 3.
Ujemny tangens sumy tg⁡α⋅tg⁡β>1\displaystyle \operatorname{tg} \alpha \cdot \operatorname{tg} \beta > 1
Dla kątów ostrych mianownik jest wtedy ujemny, a suma jest kątem rozwartym. Wynik ujemny jest poprawny, jak w przykładzie 2.
Kąt podwojony tg⁡2α=2tg⁡α1−tg⁡2α\displaystyle \operatorname{tg} 2\alpha = \frac{2 \operatorname{tg} \alpha}{1 - \operatorname{tg}^2 \alpha}
Dla β=α\beta = \alpha licznik to podwojony tangens, a w mianowniku stoi kwadrat.
Dodanie 180° tg⁡(α+180∘)=tg⁡α\displaystyle \operatorname{tg}(\alpha + 180^\circ) = \operatorname{tg} \alpha
Tangens kąta półpełnego to 0, więc wzór zostawia tangens bez zmian. Okres tangensa to 180°.
Kąty przeciwne tg⁡(α+(−α))=tg⁡0∘=0\displaystyle \operatorname{tg}(\alpha + (-\alpha)) = \operatorname{tg} 0^\circ = 0
Tangensy kątów przeciwnych są liczbami przeciwnymi, więc licznik się zeruje.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.