Cosinus sumy kątów

Cosinus sumy to iloczyn cosinusów minus iloczyn sinusów. Minus bierze się stąd, że punkt kąta α+β\alpha + \beta leży bliżej osi yy niż punkt samego kąta α\alpha, więc jego szerokość trzeba pomniejszyć.

cos⁡(α+β)=cos⁡αcos⁡β−sin⁡αsin⁡β\cos(\alpha + \beta) = \cos \alpha \cos \beta - \sin \alpha \sin \beta

cosinus różnicy

cos⁡(α−β)=cos⁡αcos⁡β+sin⁡αsin⁡β\cos(\alpha - \beta) = \cos \alpha \cos \beta + \sin \alpha \sin \beta

kąt podwojony, gdy β = α

cos⁡2α=cos⁡2α−sin⁡2α\cos 2\alpha = \cos^2 \alpha - \sin^2 \alpha
Wzór działa dla dowolnych kątów α\alpha i β\beta. W pierwszym iloczynie stoją dwa cosinusy, w drugim dwa sinusy, a znak między nimi jest przeciwny do znaku w nawiasie.

Skąd się bierze ten wzór?

Weź ten sam rysunek co przy sinusie sumy: odcinek OPOP długości 1 pod kątem α+β\alpha + \beta i trójkąt prostokątny OAPOAP z przyprostokątnymi cos⁡β\cos \beta i sin⁡β\sin \beta. Tym razem patrz na szerokości, czyli na odległości punktów od osi yy.

Niebieski odcinek na osi to szerokość punktu AA. Przerywany kawałek to poziomy bok małego trójkąta, o który PP leży bliżej osi yy. Po odjęciu zostaje szerokość punktu PP, czyli cos⁡(α+β)\cos(\alpha + \beta).

Punkt AA leży na ramieniu kąta α\alpha w odległości cos⁡β\cos \beta od OO, więc jego szerokość to cos⁡αcos⁡β\cos \alpha \cos \beta. Mały trójkąt przy PP ma przeciwprostokątną sin⁡β\sin \beta i kąt α\alpha przy wierzchołku PP. Jego poziomy bok leży naprzeciw tego kąta, więc ma długość sin⁡αsin⁡β\sin \alpha \sin \beta.

  1. cos⁡(α+β)=cos⁡αcos⁡β−sin⁡αsin⁡β\cos(\alpha + \beta) = \cos \alpha \cos \beta - \sin \alpha \sin \beta

Rysunek pokazuje kąty ostre, ale wzór jest prawdziwy dla wszystkich kątów. Znajdziesz go w zbiorze wzorów CKE.

Jak obliczyć cos 105° krok po kroku

Oblicz dokładną wartość cos⁡105∘\cos 105^\circ bez kalkulatora. Kąt jest rozwarty, więc wynik powinien wyjść ujemny.

Zadanie cos⁡105∘\cos 105^\circ cos⁡(60∘+45∘)\cos(60^\circ + 45^\circ) 24−64\tfrac{\sqrt{2}}{4} - \tfrac{\sqrt{6}}{4} 2−64\tfrac{\sqrt{2} - \sqrt{6}}{4}
  1. Rozłóż kąt na kąty znane z tablicy

    Kąt 105∘105^\circ możesz złożyć z kątów, których wartości znasz, na kilka sposobów:

    105∘=60∘+45∘105^\circ = 60^\circ + 45^\circ Suma: cosinus sumy

    Nasz rozkład: cos⁡(60∘+45∘)\cos(60^\circ + 45^\circ)

    cos⁡(α+β)\cos(\alpha + \beta)

    Wzór z tej strony, z minusem między iloczynami.

    Rozwiązanie krok po kroku: krok 4

    105∘=135∘−30∘105^\circ = 135^\circ - 30^\circ Różnica: cosinus różnicy

    cos⁡(α−β)\cos(\alpha - \beta)

    Też działa, ale wymaga najpierw wartości dla kąta 135°.

    Więcej: cosinus różnicy

    105∘=180∘−75∘105^\circ = 180^\circ - 75^\circ Kąt przyległy

    cos⁡(180∘−α)=−cos⁡α\cos(180^\circ - \alpha) = -\cos \alpha

    Sprowadza zadanie do cos⁡75∘\cos 75^\circ, który i tak trzeba policzyć ze wzoru na sumę.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 1

    1. cos⁡105∘=cos⁡(60∘+45∘)\cos 105^\circ = \cos(60^\circ + 45^\circ)
  2. Wypisz sinusy i cosinusy obu kątów

    Wzór potrzebuje czterech liczb. Znajdziesz je wśród wartości funkcji dla kątów 30°, 45° i 60°.

    Cosinusy i sinusy kątów 60° i 45°
    cos⁡60∘\cos 60^\circ cos⁡45∘\cos 45^\circ sin⁡60∘\sin 60^\circ sin⁡45∘\sin 45^\circ
    12\dfrac{1}{2} 22\dfrac{\sqrt{2}}{2} 32\dfrac{\sqrt{3}}{2} 22\dfrac{\sqrt{2}}{2}
  3. Podstaw do wzoru

    Za α\alpha weź 60∘60^\circ, a za β\beta kąt 45∘45^\circ. Najpierw iloczyn cosinusów, potem minus i iloczyn sinusów.

    1. cos⁡105∘=cos⁡60∘cos⁡45∘−sin⁡60∘sin⁡45∘\cos 105^\circ = \cos 60^\circ \cos 45^\circ - \sin 60^\circ \sin 45^\circ
    2. =12⋅22−32⋅22\displaystyle = \frac{1}{2} \cdot \frac{\sqrt{2}}{2} - \frac{\sqrt{3}}{2} \cdot \frac{\sqrt{2}}{2}
    3. =24−64\displaystyle = \frac{\sqrt{2}}{4} - \frac{\sqrt{6}}{4}
  4. Zapisz wynik jednym ułamkiem i sprawdź znak

    Oba ułamki mają mianownik 4. W liczniku zostaw kolejność z poprzedniego kroku, bo to od niej zależy znak.

    1. cos⁡105∘=2−64\displaystyle \cos 105^\circ = \frac{\sqrt{2} - \sqrt{6}}{4}

    Odpowiedź: cos⁡105∘=2−64\cos 105^\circ = \tfrac{\sqrt{2} - \sqrt{6}}{4}.

Więcej przykładów

Spróbuj najpierw rozwiązać każde zadanie samodzielnie, a potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Cosinus kąta ostrego

Oblicz cos⁡75∘\cos 75^\circ.

Przykład 2. Zwijanie wzoru

Oblicz cos⁡50∘cos⁡10∘−sin⁡50∘sin⁡10∘\cos 50^\circ \cos 10^\circ - \sin 50^\circ \sin 10^\circ bez kalkulatora.

Przykład 3. Kąty dane przez sinusy

Kąty α\alpha i β\beta są ostre, sin⁡α=35\sin \alpha = \tfrac{3}{5} i sin⁡β=513\sin \beta = \tfrac{5}{13}. Oblicz cos⁡(α+β)\cos(\alpha + \beta).

Przykład 4. Cosinus podwojonego kąta

Wyprowadź wzór na cos⁡2α\cos 2\alpha.

Przykład 5. Wzór redukcyjny z cosinusa sumy

Wykaż, że cos⁡(90∘+α)=−sin⁡α\cos(90^\circ + \alpha) = -\sin \alpha.

Przykład 6. Suma cosinusa sumy i cosinusa różnicy

Wykaż, że cos⁡(α+β)+cos⁡(α−β)=2cos⁡αcos⁡β\cos(\alpha + \beta) + \cos(\alpha - \beta) = 2 \cos \alpha \cos \beta.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z cosinusem sumy.

Przypadki szczególne

Wartości dla typowych kątów znajdziesz w tabeli wartości dla kątów 30°, 45° i 60°.

Kąt podwojony cos⁡2α=cos⁡2α−sin⁡2α\displaystyle \cos 2\alpha = \cos^2 \alpha - \sin^2 \alpha
Dla β=α\beta = \alpha iloczyny stają się kwadratami, jak w przykładzie 4.
Sinus sumy sin⁡(α+β)=sin⁡αcos⁡β+cos⁡αsin⁡β\displaystyle \sin(\alpha + \beta) = \sin \alpha \cos \beta + \cos \alpha \sin \beta
Tam w każdym iloczynie stoi jeden sinus i jeden cosinus, a znak jest taki sam jak w nawiasie. Tu jest odwrotnie pod oboma względami.
Dodanie 90° lub 180° cos⁡(180∘+α)=−cos⁡α\displaystyle \cos(180^\circ + \alpha) = -\cos \alpha
Wynika z cos⁡180∘=−1\cos 180^\circ = -1 i sin⁡180∘=0\sin 180^\circ = 0. Dla 90° wychodzi −sin⁡α-\sin \alpha, jak w przykładzie 5.
Kąty przeciwne cos⁡(α+(−α))=cos⁡2α+sin⁡2α=1\displaystyle \cos(\alpha + (-\alpha)) = \cos^2 \alpha + \sin^2 \alpha = 1
Dla β=−α\beta = -\alpha sinus drugiego kąta zmienia znak, więc minus przechodzi w plus i wychodzi jedynka trygonometryczna.
Sprawdzenie wyniku −1≤cos⁡(α+β)≤1\displaystyle -1 \leq \cos(\alpha + \beta) \leq 1
Wynik spoza tego przedziału oznacza błąd w rachunkach. Dla sumy kątów rozwartej wynik musi być ujemny.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.