Cosinus kąta przesuniętego o 180°

Cosinus kąta 180∘−α180^\circ - \alpha to cosinus kąta α\alpha ze zmienionym znakiem. Stąd bierze się minus przy cosinusie każdego kąta rozwartego, na przykład cos⁡120∘=−cos⁡60∘\cos 120^\circ = -\cos 60^\circ.

cos⁡(180∘−α)=−cos⁡α\cos(180^\circ - \alpha) = -\cos \alpha

w radianach

cos⁡(π−α)=−cos⁡α\cos(\pi - \alpha) = -\cos \alpha

sinus tego kąta

sin⁡(180∘−α)=sin⁡α\sin(180^\circ - \alpha) = \sin \alpha

kąt rozwarty

cos⁡120∘=−cos⁡60∘\cos 120^\circ = -\cos 60^\circ
α\alpha to dowolny kąt. Kąty α\alpha i 180∘−α180^\circ - \alpha dają razem kąt półpełny, czyli są kątami przyległymi.

Skąd się bierze ten wzór?

Ramię kąta 180∘−α180^\circ - \alpha tworzy kąt α\alpha z ujemną półosią xx. Na okręgu jednostkowym jego punkt jest więc odbiciem punktu kąta α\alpha względem osi yy.

Punkt P′P' to odbicie punktu PP względem osi yy. Niebieskie odcinki cosinusa mają tę samą długość, ale lewy leży po ujemnej stronie osi xx.

Cosinus kąta to pierwsza współrzędna jego punktu na okręgu jednostkowym. Odbicie względem osi yy zmienia jej znak, a drugiej współrzędnej nie rusza:

  1. P=(cos⁡α, sin⁡α),P′=(−cos⁡α, sin⁡α)P = (\cos \alpha,\ \sin \alpha), \quad P' = (-\cos \alpha,\ \sin \alpha)
  2. cos⁡(180∘−α)=−cos⁡α,sin⁡(180∘−α)=sin⁡α\cos(180^\circ - \alpha) = -\cos \alpha, \quad \sin(180^\circ - \alpha) = \sin \alpha

Dla kąta ostrego α\alpha cosinus jest dodatni, więc cosinus kąta rozwartego 180∘−α180^\circ - \alpha wychodzi ujemny. Para do tego wzoru to sinus kąta przesuniętego o 180°, który znaku nie zmienia.

Jak obliczyć bok trójkąta z kątem rozwartym krok po kroku

Trójkąt ma boki długości 3 i 5, a kąt między nimi ma 120∘120^\circ. Oblicz długość trzeciego boku cc.

Dane a=3, b=5, γ=120∘a = 3,\ b = 5,\ \gamma = 120^\circ c2=34−30cos⁡120∘c^2 = 34 - 30 \cos 120^\circ cos⁡120∘=−12\cos 120^\circ = -\tfrac{1}{2} c2=49c^2 = 49 c=7c = 7
  1. Zapisz twierdzenie cosinusów

    Znasz dwa boki i kąt między nimi, a szukasz boku naprzeciw tego kąta. Do tego służy twierdzenie cosinusów:

    1. c2=a2+b2−2abcos⁡γc^2 = a^2 + b^2 - 2ab \cos \gamma
    2. c2=32+52−2⋅3⋅5⋅cos⁡120∘=34−30cos⁡120∘c^2 = 3^2 + 5^2 - 2 \cdot 3 \cdot 5 \cdot \cos 120^\circ = 34 - 30 \cos 120^\circ
  2. Zamień cosinus kąta rozwartego

    Znak cosinusa zależy od rodzaju kąta między bokami:

    0∘<γ<90∘0^\circ < \gamma < 90^\circ Kąt ostry: cosinus dodatni

    Trójkąt ostrokątny

    Odejmujesz 2abcos⁡γ2ab \cos \gamma, więc trzeci bok wychodzi krótszy niż w trójkącie prostokątnym.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 2

    90∘<γ<180∘90^\circ < \gamma < 180^\circ Kąt rozwarty: cosinus ujemny

    Nasz kąt: γ=120∘\gamma = 120^\circ

    Trójkąt rozwartokątny

    Minus razy minus daje plus, więc trzeci bok wychodzi dłuższy niż w trójkącie prostokątnym.

    Rozwiązanie krok po kroku: krok 4

    γ=90∘\gamma = 90^\circ Kąt prosty: cosinus równy 0

    Trójkąt prostokątny

    Ostatni wyraz znika i zostaje twierdzenie Pitagorasa.

    Więcej: przypadki szczególne

    Nasz kąt jest rozwarty. Do kąta półpełnego brakuje mu 60∘60^\circ:

    1. cos⁡120∘=cos⁡(180∘−60∘)=−cos⁡60∘=−12\displaystyle \cos 120^\circ = \cos(180^\circ - 60^\circ) = -\cos 60^\circ = -\frac{1}{2}
  3. Podstaw i policz c²

    We wzorze stoi już jeden minus, a cosinus przynosi drugi. Razem dają plus.

    1. c2=34−30⋅(−12)\displaystyle c^2 = 34 - 30 \cdot \left(-\frac{1}{2}\right)
    2. c2=34+15=49c^2 = 34 + 15 = 49
  4. Wyciągnij pierwiastek i sprawdź wynik

    Długość boku jest dodatnia, więc bierzesz tylko dodatni pierwiastek.

    1. c=49=7c = \sqrt{49} = 7
    Kąt 120∘120^\circ leży w lewym dolnym wierzchołku, między bokami 3 i 5. Najdłuższy bok leży naprzeciw niego.

    Odpowiedź: trzeci bok ma długość c=7c = 7.

Więcej przykładów

Spróbuj najpierw rozwiązać każde zadanie samodzielnie, a potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Cosinus kąta rozwartego

Oblicz cos⁡135∘\cos 135^\circ.

Przykład 2. Trzeci bok przy kącie ostrym

Trójkąt ma boki 3 i 8, a kąt między nimi ma 60∘60^\circ. Oblicz trzeci bok.

Przykład 3. Suma cosinusów kątów przyległych

Oblicz cos⁡150∘+cos⁡30∘\cos 150^\circ + \cos 30^\circ.

Przykład 4. Jeden kąt z danym cosinusem

Rozwiąż równanie cos⁡x=−12\cos x = -\tfrac{1}{2} dla x∈(0∘,180∘)x \in (0^\circ, 180^\circ).

Przykład 5. Czy trójkąt jest rozwartokątny

Trójkąt ma boki 4, 5 i 7. Sprawdź, czy kąt naprzeciw boku 7 jest rozwarty.

Przykład 6. Suma dwóch kątów trójkąta

W trójkącie o kątach α\alpha, β\beta i γ\gamma wykaż, że cos⁡(α+β)=−cos⁡γ\cos(\alpha + \beta) = -\cos \gamma.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z kątem rozwartym.

Przypadki szczególne

Wartości dla typowych kątów znajdziesz w tablicy wartości trygonometrycznych.

Sinus kąta 180° − α sin⁡(180∘−α)=sin⁡α\displaystyle \sin(180^\circ - \alpha) = \sin \alpha
Punkty PP i P′P' leżą na tej samej wysokości, więc sinus nie zmienia znaku. Zmienia go tylko cosinus.
Jeden kąt z danym cosinusem cos⁡120∘=−12\displaystyle \cos 120^\circ = -\frac{1}{2}
Kąt ostry ma cosinus dodatni, a rozwarty ujemny, więc cosinus jednoznacznie wskazuje kąt trójkąta. Z sinusem tak nie jest: sin⁡30∘=sin⁡150∘\sin 30^\circ = \sin 150^\circ.
Kąt 90° cos⁡90∘=−cos⁡90∘=0\displaystyle \cos 90^\circ = -\cos 90^\circ = 0
Kąt prosty jest swoim własnym kątem przyległym. Jego cosinus to zero, więc w twierdzeniu cosinusów zostaje twierdzenie Pitagorasa.
Kąty 0° i 180° cos⁡180∘=−cos⁡0∘=−1\displaystyle \cos 180^\circ = -\cos 0^\circ = -1
Punkt kąta półpełnego leży w (−1,0)(-1, 0), po przeciwnej stronie okręgu niż punkt kąta 0∘0^\circ.
Kąt 180° + α cos⁡(180∘+α)=−cos⁡α\displaystyle \cos(180^\circ + \alpha) = -\cos \alpha
Tu wynik jest taki sam jak dla 180∘−α180^\circ - \alpha, bo oba punkty leżą po lewej stronie osi yy. Różnią się dopiero sinusem: sin⁡(180∘+α)=−sin⁡α\sin(180^\circ + \alpha) = -\sin \alpha.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.