Wartości funkcji trygonometrycznych

Dokładne wartości sinusa, cosinusa, tangensa i cotangensa dla kątów 0°, 30°, 45°, 60° i 90°. Wszystkie odczytasz z dwóch trójkątów, które łatwo narysować z pamięci.

Wartości funkcji trygonometrycznych dla kątów 0°, 30°, 45°, 60° i 90°
α\alpha 0∘0^\circ 00 30∘30^\circ π6\dfrac{\pi}{6} 45∘45^\circ π4\dfrac{\pi}{4} 60∘60^\circ π3\dfrac{\pi}{3} 90∘90^\circ π2\dfrac{\pi}{2}
sin⁡α\sin \alpha 00 12\dfrac{1}{2} 22\dfrac{\sqrt{2}}{2} 32\dfrac{\sqrt{3}}{2} 11
cos⁡α\cos \alpha 11 32\dfrac{\sqrt{3}}{2} 22\dfrac{\sqrt{2}}{2} 12\dfrac{1}{2} 00
tg⁡α\operatorname{tg} \alpha 00 33\dfrac{\sqrt{3}}{3} 11 3\sqrt{3} nie istnieje
ctg⁡α\operatorname{ctg} \alpha nie istnieje 3\sqrt{3} 11 33\dfrac{\sqrt{3}}{3} 00

sinus od 0° do 90°

02, 12, 22, 32, 42\displaystyle \frac{\sqrt{0}}{2},\ \frac{\sqrt{1}}{2},\ \frac{\sqrt{2}}{2},\ \frac{\sqrt{3}}{2},\ \frac{\sqrt{4}}{2}

cosinus to sinus od końca

cos⁡α=sin⁡(90∘−α)\cos \alpha = \sin(90^\circ - \alpha)

tangens z sinusa i cosinusa

tg⁡α=sin⁡αcos⁡α\displaystyle \operatorname{tg} \alpha = \frac{\sin \alpha}{\cos \alpha}
Kreska oznacza, że wartość nie istnieje: tg⁡90∘\operatorname{tg} 90^\circ i ctg⁡0∘\operatorname{ctg} 0^\circ wymagałyby dzielenia przez zero. Pod każdym kątem podana jest jego miara w radianach.

Skąd się biorą wartości z tabeli?

Nie musisz uczyć się tabeli na pamięć liczba po liczbie. Wartości dla 30° i 60° pochodzą z połowy trójkąta równobocznego, wartości dla 45° z połowy kwadratu, a resztę daje definicja funkcji w trójkącie prostokątnym.

Weź trójkąt równoboczny o boku 2 i przetnij go wysokością. Powstaje trójkąt prostokątny o kątach 30°, 60° i 90°. Przeciwprostokątna ma 2, krótsza przyprostokątna to połowa boku, czyli 1, a dłuższa wychodzi z twierdzenia Pitagorasa: 22−12=3\sqrt{2^2 - 1^2} = \sqrt{3}.

Krótsza przyprostokątna leży naprzeciw mniejszego kąta, 30°. Dla kąta 60° przyprostokątne zamieniają się rolami.

Podziel boki zgodnie z definicjami:

  1. sin⁡30∘=12,cos⁡30∘=32\displaystyle \sin 30^\circ = \frac{1}{2}, \quad \cos 30^\circ = \frac{\sqrt{3}}{2}
  2. sin⁡60∘=32,cos⁡60∘=12\displaystyle \sin 60^\circ = \frac{\sqrt{3}}{2}, \quad \cos 60^\circ = \frac{1}{2}

Dla 45° weź kwadrat o boku 1 i przetnij go przekątną. Dostajesz trójkąt prostokątny równoramienny: obie przyprostokątne mają 1, a przeciwprostokątna 12+12=2\sqrt{1^2 + 1^2} = \sqrt{2}.

Oba kąty ostre mają po 45°, więc sinus i cosinus są tu równe.
  1. sin⁡45∘=cos⁡45∘=12=22\displaystyle \sin 45^\circ = \cos 45^\circ = \frac{1}{\sqrt{2}} = \frac{\sqrt{2}}{2}

Tangens i cotangens to ilorazy tych samych boków, na przykład tg⁡30∘=13=33\operatorname{tg} 30^\circ = \tfrac{1}{\sqrt{3}} = \tfrac{\sqrt{3}}{3}. Kątów 0° i 90° nie ma w żadnym trójkącie prostokątnym, więc ich wartości odczytuje się z okręgu jednostkowego: punkt kąta ma współrzędne (cos⁡α,sin⁡α)(\cos \alpha, \sin \alpha).

Dla 30° punkt leży na wysokości 12\tfrac{1}{2}, w odległości 32\tfrac{\sqrt{3}}{2} od osi yy. Dla 0° punkt to (1,0)(1, 0), a dla 90° to (0,1)(0, 1).

Jak obliczyć wyrażenie z wartościami funkcji krok po kroku

Oblicz wartość wyrażenia W=2sin⁡60∘cos⁡30∘−tg⁡230∘W = 2\sin 60^\circ \cos 30^\circ - \operatorname{tg}^2 30^\circ. Takie zadania pojawiają się na maturze bez kalkulatora, więc potrzebne są dokładne wartości, a nie przybliżenia.

Zadanie W=2sin⁡60∘cos⁡30∘−tg⁡230∘W = 2\sin 60^\circ \cos 30^\circ - \operatorname{tg}^2 30^\circ sin⁡60∘=cos⁡30∘=32\sin 60^\circ = \cos 30^\circ = \tfrac{\sqrt{3}}{2} W=32−13W = \tfrac{3}{2} - \tfrac{1}{3} W=76W = \tfrac{7}{6}
  1. Odczytaj wartości z tabeli

    W wyrażeniu są trzy wartości. Znajdź je w tabeli: wiersz to funkcja, kolumna to kąt.

    Tabela wartości z zaznaczonymi wartościami sinus 60 stopni, cosinus 30 stopni i tangens 30 stopni
    α\alpha 30∘30^\circ 45∘45^\circ 60∘60^\circ
    sin⁡α\sin \alpha 12\dfrac{1}{2} 22\dfrac{\sqrt{2}}{2} 32\dfrac{\sqrt{3}}{2}
    cos⁡α\cos \alpha 32\dfrac{\sqrt{3}}{2} 22\dfrac{\sqrt{2}}{2} 12\dfrac{1}{2}
    tg⁡α\operatorname{tg} \alpha 33\dfrac{\sqrt{3}}{3} 11 3\sqrt{3}
    1. sin⁡60∘=32\displaystyle \sin 60^\circ = \frac{\sqrt{3}}{2}
    2. cos⁡30∘=32\displaystyle \cos 30^\circ = \frac{\sqrt{3}}{2}
    3. tg⁡30∘=33\displaystyle \operatorname{tg} 30^\circ = \frac{\sqrt{3}}{3}
  2. Podstaw wartości do wyrażenia

    Zapis tg⁡230∘\operatorname{tg}^2 30^\circ oznacza kwadrat tangensa, czyli (tg⁡30∘)2(\operatorname{tg} 30^\circ)^2. Wstaw wartość w nawias.

    1. W=2⋅32⋅32−(33)2\displaystyle W = 2 \cdot \frac{\sqrt{3}}{2} \cdot \frac{\sqrt{3}}{2} - \left(\frac{\sqrt{3}}{3}\right)^2
  3. Oblicz oba składniki

    Iloczyn pierwiastków daje liczbę wymierną: 3⋅3=3\sqrt{3} \cdot \sqrt{3} = 3.

    1. 2⋅32⋅32=2⋅34=32\displaystyle 2 \cdot \frac{\sqrt{3}}{2} \cdot \frac{\sqrt{3}}{2} = 2 \cdot \frac{3}{4} = \frac{3}{2}
    2. (33)2=39=13\displaystyle \left(\frac{\sqrt{3}}{3}\right)^2 = \frac{3}{9} = \frac{1}{3}
  4. Odejmij ułamki

    Sprowadź oba ułamki do wspólnego mianownika 6.

    1. W=32−13=96−26=76\displaystyle W = \frac{3}{2} - \frac{1}{3} = \frac{9}{6} - \frac{2}{6} = \frac{7}{6}
  5. Sprawdź wynik przybliżeniem

    Wstaw przybliżenia 32≈0,866\tfrac{\sqrt{3}}{2} \approx 0{,}866 i 33≈0,577\tfrac{\sqrt{3}}{3} \approx 0{,}577.

    Odpowiedź: W=76W = \tfrac{7}{6}.

Więcej przykładów

Spróbuj najpierw rozwiązać każde zadanie samodzielnie, a potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Suma sinusa i cosinusa

Oblicz sin⁡30∘+cos⁡60∘\sin 30^\circ + \cos 60^\circ.

Przykład 2. Jedynka trygonometryczna dla 45°

Oblicz sin⁡245∘+cos⁡245∘\sin^2 45^\circ + \cos^2 45^\circ.

Przykład 3. Tangens razy cotangens

Oblicz tg⁡60∘⋅ctg⁡60∘\operatorname{tg} 60^\circ \cdot \operatorname{ctg} 60^\circ.

Przykład 4. Sinus podwojonego kąta

Oblicz 2sin⁡30∘cos⁡30∘2\sin 30^\circ \cos 30^\circ i porównaj wynik z sin⁡60∘\sin 60^\circ.

Przykład 5. Kąt z wartości funkcji

Kąt α\alpha jest ostry i cos⁡α=22\cos \alpha = \tfrac{\sqrt{2}}{2}. Wyznacz α\alpha oraz tg⁡α\operatorname{tg} \alpha.

Przykład 6. Bok trójkąta prostokątnego

Przeciwprostokątna trójkąta prostokątnego ma długość 10, a jeden z jego kątów ostrych ma 60°. Oblicz przyprostokątną leżącą naprzeciw tego kąta.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z wartościami funkcji trygonometrycznych.

Przypadki szczególne

Kąty 0° i 90° tg⁡90∘=10,ctg⁡0∘=10\displaystyle \operatorname{tg} 90^\circ = \frac{1}{0}, \quad \operatorname{ctg} 0^\circ = \frac{1}{0}
Punkt kąta 0° to (1,0)(1, 0), a kąta 90° to (0,1)(0, 1). Tangens 90° i cotangens 0° wymagałyby dzielenia przez zero, więc nie istnieją. W tabeli stoi przy nich kreska. Gdy kąt zbliża się do 90°, tangens rośnie bez ograniczenia.
Sinus i cosinus kąta 45° sin⁡45∘=cos⁡45∘\displaystyle \sin 45^\circ = \cos 45^\circ
To jedyny kąt ostry, dla którego sinus i cosinus są równe. Dlatego tangens i cotangens 45° wynoszą 1.
Kąty dopełniające się do 90° sin⁡30∘=cos⁡60∘\displaystyle \sin 30^\circ = \cos 60^\circ
Wiersz cosinusa to wiersz sinusa czytany od końca, a wiersz cotangensa to wiersz tangensa od końca, na przykład tg⁡30∘=ctg⁡60∘\operatorname{tg} 30^\circ = \operatorname{ctg} 60^\circ. Wynika to ze wzorów dla kąta 90° − α.
Pierwiastek w mianowniku 12=22,13=33\displaystyle \frac{1}{\sqrt{2}} = \frac{\sqrt{2}}{2}, \quad \frac{1}{\sqrt{3}} = \frac{\sqrt{3}}{3}
Z trójkątów wychodzą najpierw ułamki z pierwiastkiem w mianowniku. Pomnóż licznik i mianownik przez ten pierwiastek, a dostaniesz postać z tabeli.
Kąty w radianach 180∘=π\displaystyle 180^\circ = \pi
30° to szósta część 180°, więc 30∘=π630^\circ = \tfrac{\pi}{6}. Tak samo 45∘=π445^\circ = \tfrac{\pi}{4}, 60∘=π360^\circ = \tfrac{\pi}{3} i 90∘=π290^\circ = \tfrac{\pi}{2}. Wartości funkcji się nie zmieniają: sin⁡π6=sin⁡30∘=12\sin \tfrac{\pi}{6} = \sin 30^\circ = \tfrac{1}{2}.
Kąty większe od 90° sin⁡120∘=sin⁡60∘\displaystyle \sin 120^\circ = \sin 60^\circ
Tabela obejmuje kąty od 0° do 90°. Dla kąta rozwartego bierzesz wartość dla kąta ostrego, który dopełnia go do 180°, a znak ustalasz osobno: cos⁡120∘=−cos⁡60∘=−12\cos 120^\circ = -\cos 60^\circ = -\tfrac{1}{2}. Pomaga w tym wzór dla kąta 180° − α.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.