Przykład 1. Miejsca zerowe sinusa
Wyznacz miejsca zerowe funkcji w przedziale .
-
Sinusoida przecina oś co , zaczynając od zera.
-
Wybierz wartości z przedziału: .
Odpowiedź: , i . Oba końce należą do przedziału, bo nawiasy są kwadratowe.
Sinusoida, cosinusoida i tangensoida. Z wykresu odczytasz okres, zbiór wartości i miejsca zerowe funkcji, a także policzysz rozwiązania równania bez żadnych wzorów.
sinus
cosinus
tangens
Wyobraź sobie punkt, który obiega okrąg jednostkowy. Jego wysokość to sinus kąta, a odległość od osi to cosinus. Gdy kąt rośnie, wysokość punktu na przemian rośnie i maleje, więc wykres sinusa jest falą. Po pełnym obrocie, czyli po , wszystko zaczyna się od nowa.
Cosinusoida ma dokładnie ten sam kształt, tylko zaczyna się od 1, a nie od 0. To sinusoida przesunięta o w lewo, bo .
Tangens to iloraz , więc nie istnieje tam, gdzie cosinus jest zerem: w , i co dalej. Wykres rozpada się na osobne gałęzie, a między nimi stoją asymptoty pionowe. Każda gałąź rośnie od minus do plus nieskończoności.
Wszystko w tej tabeli widać na rysunkach powyżej. Liczba to dowolna liczba całkowita.
| Własność | |||
|---|---|---|---|
| Dziedzina | |||
| Zbiór wartości | |||
| Okres | |||
| Miejsca zerowe | |||
| Wartość 1 dla | |||
| Wartość −1 dla | |||
| Symetria |
Ile rozwiązań ma równanie w przedziale ? Wyznacz je. Wykres pokaże, ile rozwiązań szukać, a wartości funkcji podadzą je dokładnie.
Zaznacz na osi punkty , , i . Sinus ma w nich kolejno wartości 1, 0, −1 i 0, a w zerze 0. Połącz te punkty łagodną falą.
Rozwiązania równania to miejsca, w których sinusoida przecina poziomą prostą . Ile ich jest, zależy od wysokości prostej:
Prosta leży nad wykresem albo pod nim, bo sinus nie wychodzi poza .
Rozwiązanie krok po kroku: przykład 5
Prosta dotyka fali tylko w szczycie albo tylko w dołku.
Rozwiązanie krok po kroku: przykład 2
Nasza prosta:
Prosta przecina falę dwa razy w każdym okresie: raz na zboczu w górę i raz w dół.
Rozwiązanie krok po kroku: od kroku 1
Prosta leży między −1 a 1, więc są dwa rozwiązania.
Z wykresu widać tylko, gdzie mniej więcej leży punkt. Dokładną wartość daje tabela wartości: sinus ma wartość dla kąta 30°, czyli .
Pierwszy łuk sinusoidy jest symetryczny względem prostej . Drugi punkt leży więc tak samo daleko od jak pierwszy od zera.
Oba punkty muszą leżeć w przedziale , a sinus ma w nich mieć wartość .
Odpowiedź: równanie ma dwa rozwiązania: i .
Spróbuj najpierw rozwiązać każde zadanie samodzielnie, a potem porównaj wynik z rozwiązaniem.
Wyznacz miejsca zerowe funkcji w przedziale .
Sinusoida przecina oś co , zaczynając od zera.
Wybierz wartości z przedziału: .
Odpowiedź: , i . Oba końce należą do przedziału, bo nawiasy są kwadratowe.
Dla jakiego argumentu z przedziału funkcja ma najmniejszą wartość? Ile ona wynosi?
Najmniejsza wartość cosinusa to −1.
Na cosinusoidzie dołek między 0 a leży dokładnie w połowie, w .
Odpowiedź: najmniejsza wartość to dla . Prosta ma z wykresem tylko ten jeden punkt wspólny.
Podaj równania dwóch asymptot wykresu najbliższych osi .
Asymptoty stoją tam, gdzie zeruje się mianownik tangensa, czyli cosinus.
Weź dwie wartości najbliżej zera.
Odpowiedź: i .
Dla jakich funkcja przyjmuje wartości dodatnie?
Sinusoida leży nad osią na pierwszej połowie każdego okresu.
Wybierz okresy, które mieszczą się w przedziale.
Odpowiedź: . Końce przedziałów odpadają, bo sinus jest w nich równy zero.
Ile rozwiązań ma równanie ?
Porównaj prawą stronę ze zbiorem wartości cosinusa.
Odpowiedź: żadnego. Prosta leży w całości nad cosinusoidą.
Podaj zbiór wartości funkcji .
Zacznij od zbioru wartości sinusa.
Dodaj 1 do każdej strony. Wykres przesuwa się o 1 w górę.
Odpowiedź: . Okres się nie zmienia i dalej wynosi .
Unikaj ich przy każdym szkicowaniu i odczytywaniu wykresu.
Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.