Sinus kąta uzupełniającego

Sinus kąta 90∘−α90^\circ - \alpha jest równy cosinusowi kąta α\alpha. W trójkącie prostokątnym to ta sama przyprostokątna oglądana z dwóch kątów ostrych, więc sinus jednego z nich zamieniasz na cosinus drugiego bez żadnych rachunków.

sin⁡(90∘−α)=cos⁡α\sin(90^\circ - \alpha) = \cos \alpha

w radianach

sin⁡(π2−α)=cos⁡α\displaystyle \sin\left(\frac{\pi}{2} - \alpha\right) = \cos \alpha

cosinus kąta uzupełniającego

cos⁡(90∘−α)=sin⁡α\cos(90^\circ - \alpha) = \sin \alpha

tangens kąta uzupełniającego

tg⁡(90∘−α)=ctg⁡α\operatorname{tg}(90^\circ - \alpha) = \operatorname{ctg} \alpha
α\alpha to dowolny kąt. Kąty α\alpha i 90∘−α90^\circ - \alpha dają razem 90∘90^\circ, dlatego nazywa się je kątami uzupełniającymi lub dopełniającymi.

Skąd się bierze ten wzór?

Dwa kąty uzupełniające znajdziesz w każdym trójkącie prostokątnym. Kąty trójkąta dają razem 180∘180^\circ, kąt prosty zajmuje z tego 90∘90^\circ, więc na oba kąty ostre zostaje 90∘90^\circ. Jeśli jeden z nich to α\alpha, drugi ma miarę β=90∘−α\beta = 90^\circ - \alpha.

Przyprostokątna bb leży przy kącie α\alpha, ale naprzeciw kąta β\beta. Z aa jest odwrotnie.

Według definicji cosinus kąta α\alpha to przyprostokątna przy nim podzielona przez przeciwprostokątną, czyli bc\tfrac{b}{c}. Sinus kąta β\beta to przyprostokątna naprzeciw niego przez przeciwprostokątną. Naprzeciw β\beta leży właśnie bb, więc wychodzi ten sam iloraz.

cos⁡α=bc\displaystyle \cos \alpha = \frac{b}{c} przy α\alpha przez przeciwprostokątną
sin⁡β=bc\displaystyle \sin \beta = \frac{b}{c} naprzeciw β\beta przez przeciwprostokątną

Po wstawieniu β=90∘−α\beta = 90^\circ - \alpha dostajesz wzór:

  1. sin⁡(90∘−α)=bc=cos⁡α\displaystyle \sin(90^\circ - \alpha) = \frac{b}{c} = \cos \alpha

Trójkąt pokazuje to tylko dla kątów ostrych, ale wzór działa dla każdego kąta. Na okręgu jednostkowym punkty kątów α\alpha i 90∘−α90^\circ - \alpha leżą symetrycznie względem prostej y=xy = x, więc ich współrzędne zamieniają się miejscami. Kąt rozwarty liczysz tak samo jak ostry, co widać w przykładzie 2.

Jak obliczyć sinus kąta uzupełniającego ze znanego sinusa krok po kroku

Kąt α\alpha jest ostry i sin⁡α=0,6\sin \alpha = 0{,}6. Oblicz sin⁡(90∘−α)\sin(90^\circ - \alpha).

Dane sin⁡α=0,6, α ostry\sin \alpha = 0{,}6,\ \alpha\ \text{ostry} sin⁡(90∘−α)=cos⁡α\sin(90^\circ - \alpha) = \cos \alpha cos⁡2α=0,64\cos^2 \alpha = 0{,}64 cos⁡α=0,8\cos \alpha = 0{,}8
  1. Zamień sinus kąta uzupełniającego na cosinus

    Szukana liczba to cosinus kąta α\alpha. Zadanie sprowadza się więc do obliczenia cos⁡α\cos \alpha, gdy znasz sin⁡α\sin \alpha.

    1. sin⁡(90∘−α)=cos⁡α\sin(90^\circ - \alpha) = \cos \alpha
  2. Oblicz kwadrat cosinusa z jedynki trygonometrycznej

    Sinus i cosinus tego samego kąta łączy jedynka trygonometryczna. Przenieś kwadrat sinusa na prawą stronę i podstaw sin⁡α=0,6\sin \alpha = 0{,}6.

    1. sin⁡2α+cos⁡2α=1\sin^2 \alpha + \cos^2 \alpha = 1
    2. cos⁡2α=1−0,62=1−0,36=0,64\cos^2 \alpha = 1 - 0{,}6^2 = 1 - 0{,}36 = 0{,}64
  3. Wybierz znak cosinusa

    Równanie cos⁡2α=0,64\cos^2 \alpha = 0{,}64 ma dwa rozwiązania: 0,80{,}8 i −0,8-0{,}8. Znak zależy od tego, w której ćwiartce leży kąt:

    0∘<α<90∘0^\circ < \alpha < 90^\circ Cosinus dodatni

    Nasz kąt: α ostry\alpha\ \text{ostry}

    Punkt PP leży na prawo od osi yy, więc odcinek cosinusa biegnie w prawo.

    Rozwiązanie krok po kroku: krok 4

    90∘<α<180∘90^\circ < \alpha < 180^\circ Cosinus ujemny

    Punkt PP przechodzi na lewo od osi yy. Przy tym samym sinusie 0,60{,}6 cosinus wynosi −0,8-0{,}8.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 2

    α=90∘\alpha = 90^\circ Cosinus równy zero

    Punkt PP leży na osi yy, więc sin⁡(90∘−90∘)=cos⁡90∘=0\sin(90^\circ - 90^\circ) = \cos 90^\circ = 0.

    Więcej: przypadki szczególne

    Nasz kąt jest ostry, więc zostaje pierwiastek dodatni.

    1. cos⁡α=0,64=0,8\cos \alpha = \sqrt{0{,}64} = 0{,}8
  4. Zapisz wynik i sprawdź go w trójkącie

    Sinus kąta uzupełniającego jest równy cosinusowi, który właśnie wyszedł.

    1. sin⁡(90∘−α)=cos⁡α=0,8\sin(90^\circ - \alpha) = \cos \alpha = 0{,}8
    Trójkąt o bokach 3, 4 i 5. Niebieski bok 4 leży przy kącie α\alpha i naprzeciw kąta β=90∘−α\beta = 90^\circ - \alpha.

    Odpowiedź: sin⁡(90∘−α)=0,8\sin(90^\circ - \alpha) = 0{,}8.

Więcej przykładów

Spróbuj najpierw rozwiązać każde zadanie samodzielnie, a potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Iloraz bez kalkulatora

Oblicz sin⁡50∘:cos⁡40∘\sin 50^\circ : \cos 40^\circ bez kalkulatora.

Przykład 2. Kąt rozwarty

Kąt α\alpha jest rozwarty i sin⁡α=0,6\sin \alpha = 0{,}6. Oblicz sin⁡(90∘−α)\sin(90^\circ - \alpha).

Przykład 3. Suma kwadratów sinusów

Oblicz sin⁡220∘+sin⁡270∘\sin^2 20^\circ + \sin^2 70^\circ.

Przykład 4. Drugi kąt ostry w trójkącie

W trójkącie prostokątnym kąty ostre mają miary α\alpha i β\beta, a cos⁡α=513\cos \alpha = \tfrac{5}{13}. Oblicz sin⁡β\sin \beta.

Przykład 5. Równanie z kątem uzupełniającym

Rozwiąż równanie sin⁡(90∘−α)=12\sin(90^\circ - \alpha) = \tfrac{1}{2} dla kąta ostrego α\alpha.

Przykład 6. Uproszczenie wyrażenia

Uprość wyrażenie sin⁡(90∘−α)⋅tg⁡α\sin(90^\circ - \alpha) \cdot \operatorname{tg} \alpha dla kąta ostrego α\alpha.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z kątem uzupełniającym.

Przypadki szczególne

Wartości dla typowych kątów znajdziesz w tablicy wartości trygonometrycznych.

Kąt 45° sin⁡45∘=cos⁡45∘=22\displaystyle \sin 45^\circ = \cos 45^\circ = \frac{\sqrt{2}}{2}
Kąt 45∘45^\circ uzupełnia sam siebie, bo 90∘−45∘=45∘90^\circ - 45^\circ = 45^\circ. Dlatego jego sinus i cosinus są równe.
Kąty 30° i 60° sin⁡60∘=cos⁡30∘=32\displaystyle \sin 60^\circ = \cos 30^\circ = \frac{\sqrt{3}}{2}
W drugą stronę też działa: sin⁡30∘=cos⁡60∘=12\sin 30^\circ = \cos 60^\circ = \tfrac{1}{2}. Wystarczy zapamiętać wartości dla jednego z tych kątów.
Kąty 0° i 90° sin⁡90∘=cos⁡0∘=1\displaystyle \sin 90^\circ = \cos 0^\circ = 1
Para skrajna: sin⁡0∘=cos⁡90∘=0\sin 0^\circ = \cos 90^\circ = 0. Dla α=90∘\alpha = 90^\circ kąt uzupełniający ma 0∘0^\circ, a wzór nadal działa.
Miara łukowa sin⁡(π2−α)=cos⁡α\displaystyle \sin\left(\frac{\pi}{2} - \alpha\right) = \cos \alpha
W radianach kąt prosty to π2\tfrac{\pi}{2}. Zapis sin⁡(90−α)\sin(90 - \alpha) bez znaku stopnia oznacza 90 radianów, czyli zupełnie inny kąt.
Kąt większy niż 90° sin⁡(90∘−120∘)=cos⁡120∘\displaystyle \sin(90^\circ - 120^\circ) = \cos 120^\circ
Dla α=120∘\alpha = 120^\circ kąt uzupełniający jest ujemny: 90∘−120∘=−30∘90^\circ - 120^\circ = -30^\circ. Wzór dalej obowiązuje: sin⁡(−30∘)=cos⁡120∘=−12\sin(-30^\circ) = \cos 120^\circ = -\tfrac{1}{2}, więc obie strony są ujemne, jak w przykładzie 2.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.