Logarytmy
Definicja logarytmu, logarytm iloczynu, ilorazu i potęgi, zmiana podstawy oraz logarytm naturalny i dziesiętny. Logarytm odwraca potęgowanie, dlatego wszystkie 15 wzorów sprawdzamy na potęgach dwójki. Nazwa wzoru prowadzi do pełnego wyjaśnienia z przykładami.
Pod linijką stoją kolejne potęgi dwójki, a nad nimi ich logarytmy o podstawie 2. Każdy krok w prawo to mnożenie przez 2, więc mnożenie liczb to dodawanie kroków:
Podstawowe wzory
Logarytm to wykładnik, do którego trzeba podnieść podstawę , żeby dostać . Logarytmujesz tylko liczby dodatnie, a podstawa musi być dodatnia i różna od 1.
-
Definicja logarytmu
Logarytm to wykładnik potęgi. Każdy logarytm zamienisz na równość potęg i odwrotnie, a od tej zamiany zaczyna się wiele zadań.
Dla podstawy 2
-
Logarytm z podstawy
Podstawa w pierwszej potędze daje samą siebie, więc logarytm z podstawy zawsze wynosi 1.
Dla podstawy 2
-
Logarytm jedności
Każda dopuszczalna podstawa w potędze zerowej daje 1, więc logarytm z jedynki zawsze wynosi 0.
Dla podstawy 2
-
Dla podstawy 2
Działania na logarytmach
Logarytm zamienia mnożenie na dodawanie, a potęgowanie na mnożenie. Wzory działają dla dodatnich i .
-
Logarytm iloczynu
Logarytm iloczynu to suma logarytmów. Na rysunku mnożenie przez 8 i przez 4 to trzy kroki i dwa kroki w prawo.
Dla podstawy 2
-
Dla podstawy 2
-
Dla podstawy 2
-
Dla podstawy 2
Zmiana podstawy logarytmu
Jak przejść do logarytmu o innej podstawie. Przydaje się, gdy w zadaniu spotykają się różne podstawy albo gdy kalkulator liczy tylko i .
-
Wzór na zmianę podstawy
Logarytm o dowolnej podstawie zapiszesz jako iloraz dwóch logarytmów o wspólnej podstawie , na przykład 10 albo .
Dla wspólnej podstawy 2
-
Odwrotność logarytmu
Gdy zamienisz podstawę z liczbą logarytmowaną, dostaniesz odwrotność. To szczególny przypadek wzoru na zmianę podstawy.
Dla 8 i 2
-
Dla podstawy 4 = 2²
-
Potęga logarytmu w wykładniku
Potęgowanie i logarytmowanie przy tej samej podstawie znoszą się nawzajem.
Dla podstawy 2
Logarytmy specjalne
Logarytmy o podstawach , 10 i 2 mają własne oznaczenia.
-
Logarytm naturalny
Logarytm o podstawie , czyli liczbie Eulera. Pojawia się w analizie matematycznej i w fizyce.
Dla e²
-
Logarytm dziesiętny
Logarytm o podstawie 10, zapisywany bez podstawy. Korzysta się z niego w skali decybeli, przy pH i w skali Richtera.
Dla 1000
-
Logarytm binarny
Logarytm o podstawie 2, oznaczany też lb. Mówi, ile razy trzeba podwoić 1, żeby dostać daną liczbę, dlatego przydaje się w informatyce.
Dla 64
Kiedy logarytm istnieje
Zanim zaczniesz przekształcać logarytmy, sprawdź dwa warunki. Bez nich w równaniach łatwo dostać rozwiązanie, które wcale nim nie jest.
- Liczba logarytmowana
- Logarytm z zera ani z liczby ujemnej nie istnieje, bo żadna potęga dodatniej podstawy nie daje takiego wyniku.
- Podstawa logarytmu
- Przy podstawie 1 każda potęga daje 1, więc logarytm nie miałby jednej wartości.
- Równanie logarytmiczne
- Najpierw dziedzina Wypisz warunki dla każdego logarytmu w równaniu, a na końcu sprawdź, czy rozwiązania je spełniają.
Zadania z logarytmów
Wzory zostają w głowie dopiero po kilku zadaniach. Każde zadanie z tego zbioru ma rozwiązanie krok po kroku.
Wzory z broszury CKE, którą dostaniesz na maturze, zebraliśmy w tablicach maturalnych, w dziale o logarytmach. Pozostałe kategorie znajdziesz w spisie wszystkich wzorów.