Logarytm z podstawy

Gdy liczba logarytmowana jest równa podstawie, logarytm wynosi 1. Tak jest przy każdej podstawie, bo każda liczba w pierwszej potędze daje samą siebie.

log⁡aa=1\log_a a = 1

logarytm dziesiętny

log⁡10=1\log 10 = 1

logarytm naturalny

ln⁡e=1\ln e = 1

nie myl z logarytmem z jedynki

log⁡a1=0\log_a 1 = 0
aa to podstawa logarytmu: liczba dodatnia i różna od 1. Wzór wynika wprost z definicji logarytmu.

Czym jest logarytm z podstawy?

To logarytm, w którym ta sama liczba stoi w podstawie i pod logarytmem, na przykład log⁡55\log_5 5 albo log⁡1212\log_{\frac{1}{2}} \frac{1}{2}. Logarytm pyta, do jakiej potęgi podnieść podstawę. Tu chcesz dostać tę samą liczbę, od której zaczynasz, więc wystarczy pierwsza potęga.

Sam wzór jest prosty. W zadaniach trudniej go zauważyć, bo podstawa rzadko stoi pod logarytmem od razu. Częściej powstaje dopiero po połączeniu kilku logarytmów, jak w zadaniu niżej.

Skąd się bierze ten wzór?

Z definicji logarytmu. Oznacz szukany logarytm literą cc i zamień go na potęgę.

  1. log⁡aa=c  ⟺  ac=a\log_a a = c \iff a^c = a
  2. ac=a1a^c = a^1
  3. c=1c = 1

Ostatni krok wymaga założenia a≠1a \neq 1. Jedynka w każdej potędze daje 1, więc równanie 1c=11^c = 1 spełnia każde cc. Dlatego zapis log⁡11\log_1 1 nie ma sensu, choć liczba równa się podstawie.

Jak wykorzystać logarytm z podstawy krok po kroku

Obliczymy log⁡62+log⁡63\log_6 2 + \log_6 3. Żadnego z tych logarytmów nie da się policzyć osobno w pamięci, a mimo to suma wychodzi okrągła. Takie zadania często trafiają się na maturze. Tych samych pięciu kroków użyjesz zawsze, gdy w zadaniu ma się pojawić logarytm z podstawy.

Zadanie log⁡62+log⁡63\log_6 2 + \log_6 3 log⁡66\log_6 6 =1= 1
  1. Sprawdź podstawy logarytmów

    Logarytmy da się połączyć w jeden tylko wtedy, gdy mają tę samą podstawę. Tu oba mają podstawę 6.

  2. Połącz logarytmy w jeden

    Suma logarytmów o tej samej podstawie to logarytm iloczynu. Liczby logarytmowane się mnożą.

    1. log⁡62+log⁡63=log⁡6(2⋅3)\log_6 2 + \log_6 3 = \log_6 (2 \cdot 3)
    2. =log⁡66= \log_6 6
  3. Porównaj liczbę logarytmowaną z podstawą

    Od tego, czym jest liczba pod logarytmem, zależy wynik. U nas pod logarytmem stoi 6, czyli sama podstawa, więc idziemy pierwszą ścieżką. Pozostałe dwie opisują kolumny obok.

    log⁡aa\log_a a Liczba równa podstawie

    Nasz logarytm: log⁡66\log_6 6

    Wynik to pierwsza potęga:

    log⁡aa=1\log_a a = 1

    Rozwiązanie krok po kroku: krok 4

    log⁡a1\log_a 1 Jedynka

    Wynik to potęga zerowa:

    log⁡a1=0\log_a 1 = 0

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 3

    log⁡aan\log_a a^n Potęga podstawy

    Wynik to wykładnik tej potęgi:

    log⁡aan=n\log_a a^n = n

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 2

  4. Zastosuj wzór

    Liczba pod logarytmem jest równa podstawie, więc logarytm wynosi 1.

    1. log⁡66=1\log_6 6 = 1
  5. Zapisz wynik i sprawdź go

    Suma dwóch nieokrągłych logarytmów dała dokładnie 1.

    Odpowiedź: log⁡62+log⁡63=1\log_6 2 + \log_6 3 = 1.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Ułamek w podstawie

Oblicz log⁡2323\log_{\frac{2}{3}} \dfrac{2}{3}.

Przykład 2. Liczba podobna do podstawy

Oblicz log⁡33\log_{\sqrt{3}} 3.

Przykład 3. Podstawa i jedynka w jednym wyrażeniu

Oblicz 3log⁡77+log⁡713\log_7 7 + \log_7 1.

Przykład 4. Różnica logarytmów

Oblicz log⁡550−log⁡510\log_5 50 - \log_5 10.

Przykład 5. Logarytm dziesiętny

Oblicz log⁡2+log⁡5\log 2 + \log 5.

Przykład 6. Równanie

Rozwiąż równanie log⁡x(2x−3)=1\log_x (2x - 3) = 1.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu, w którym pojawia się logarytm z podstawy.

Przypadki szczególne

Te postacie wzoru spotkasz najczęściej. Warto rozpoznawać je od razu.

Logarytm dziesiętny z 10 log⁡10=1\displaystyle \log 10 = 1
Gdy podstawy nie ma w zapisie, chodzi o 10. Więcej na stronie logarytm dziesiętny.
Logarytm naturalny z e ln⁡e=1\displaystyle \ln e = 1
Zapis ln⁡\ln oznacza logarytm o podstawie e≈2,718e \approx 2{,}718. Więcej na stronie logarytm naturalny.
Pierwsza potęga podstawy log⁡aan=n\displaystyle \log_a a^n = n
Logarytm z podstawy to ten wzór dla n=1n = 1, bo a=a1a = a^1. Więcej na stronie logarytm potęgi podstawy.
Podstawa równa 1 log⁡11\displaystyle \log_1 1
Ten zapis nie ma wartości, bo podstawa logarytmu nie może być jedynką. Liczba jest równa podstawie, a mimo to wzór nie działa.

Gdzie jeszcze przydaje się logarytm z podstawy

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.