Przykład 1. Ułamek w podstawie
Oblicz .
-
Liczba pod logarytmem jest równa podstawie. Wzór działa też dla podstawy mniejszej od 1.
Sprawdzenie: .
Odpowiedź: .
Gdy liczba logarytmowana jest równa podstawie, logarytm wynosi 1. Tak jest przy każdej podstawie, bo każda liczba w pierwszej potędze daje samą siebie.
logarytm dziesiętny
logarytm naturalny
nie myl z logarytmem z jedynki
To logarytm, w którym ta sama liczba stoi w podstawie i pod logarytmem, na przykład albo . Logarytm pyta, do jakiej potęgi podnieść podstawę. Tu chcesz dostać tę samą liczbę, od której zaczynasz, więc wystarczy pierwsza potęga.
Sam wzór jest prosty. W zadaniach trudniej go zauważyć, bo podstawa rzadko stoi pod logarytmem od razu. Częściej powstaje dopiero po połączeniu kilku logarytmów, jak w zadaniu niżej.
Z definicji logarytmu. Oznacz szukany logarytm literą i zamień go na potęgę.
Ostatni krok wymaga założenia . Jedynka w każdej potędze daje 1, więc równanie spełnia każde . Dlatego zapis nie ma sensu, choć liczba równa się podstawie.
Obliczymy . Żadnego z tych logarytmów nie da się policzyć osobno w pamięci, a mimo to suma wychodzi okrągła. Takie zadania często trafiają się na maturze. Tych samych pięciu kroków użyjesz zawsze, gdy w zadaniu ma się pojawić logarytm z podstawy.
Logarytmy da się połączyć w jeden tylko wtedy, gdy mają tę samą podstawę. Tu oba mają podstawę 6.
Suma logarytmów o tej samej podstawie to logarytm iloczynu. Liczby logarytmowane się mnożą.
Od tego, czym jest liczba pod logarytmem, zależy wynik. U nas pod logarytmem stoi 6, czyli sama podstawa, więc idziemy pierwszą ścieżką. Pozostałe dwie opisują kolumny obok.
Nasz logarytm:
Wynik to pierwsza potęga:
Rozwiązanie krok po kroku: krok 4
Wynik to potęga zerowa:
Rozwiązanie krok po kroku: przykład 3
Wynik to wykładnik tej potęgi:
Rozwiązanie krok po kroku: przykład 2
Liczba pod logarytmem jest równa podstawie, więc logarytm wynosi 1.
Suma dwóch nieokrągłych logarytmów dała dokładnie 1.
Odpowiedź: .
Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.
Oblicz .
Liczba pod logarytmem jest równa podstawie. Wzór działa też dla podstawy mniejszej od 1.
Sprawdzenie: .
Odpowiedź: .
Oblicz .
Liczba 3 nie jest równa podstawie, ale jest jej kwadratem.
Logarytm potęgi podstawy to wykładnik tej potęgi.
Wzór dałby tu zły wynik. Pasuje dopiero do .
Odpowiedź: .
Oblicz .
Pod pierwszym logarytmem stoi podstawa, pod drugim jedynka.
Podstaw wartości.
Odpowiedź: .
Oblicz .
Różnica logarytmów o tej samej podstawie to logarytm ilorazu.
Podziel i zastosuj wzór.
Odpowiedź: .
Oblicz .
Bez podstawy w zapisie chodzi o 10. Połącz logarytmy w logarytm iloczynu.
Pod logarytmem stoi podstawa.
Odpowiedź: .
Rozwiąż równanie .
Zapisz założenia dla podstawy i liczby logarytmowanej.
Logarytm równa się 1 tylko wtedy, gdy liczba jest równa podstawie.
Rozwiąż równanie liniowe.
Sprawdzenie założeń: podstawa 3 jest dodatnia i różna od 1, a .
Odpowiedź: .
Unikaj ich w każdym zadaniu, w którym pojawia się logarytm z podstawy.
Te postacie wzoru spotkasz najczęściej. Warto rozpoznawać je od razu.
Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.