Logarytm ilorazu

Logarytm ilorazu to różnica logarytmów: licznika minus mianownika. Wzór czytasz w obie strony, a w zadaniach najczęściej łączysz różnicę logarytmów w jeden.

log⁡axy=log⁡ax−log⁡ay\log_a \frac{x}{y} = \log_a x - \log_a y

jedynka w liczniku

log⁡a1y=−log⁡ay\displaystyle \log_a \frac{1}{y} = -\log_a y

mianownik równy podstawie

log⁡axa=log⁡ax−1\displaystyle \log_a \frac{x}{a} = \log_a x - 1

log⁡axlog⁡ay\dfrac{\log_a x}{\log_a y} iloraz logarytmów

To nie jest logarytm ilorazu, tylko zmiana podstawy.

aa to podstawa (a>0a > 0, a≠1a \neq 1), a xx i yy to liczby dodatnie. Wzór jest w tablicach maturalnych CKE.

Czym jest logarytm ilorazu?

Logarytm liczy kroki na linijce potęg: każdy krok w prawo to mnożenie przez podstawę. Dzielenie to kroki w lewo. Gdy dojdziesz do 32, a potem podzielisz przez 4, cofasz się o dwa kroki z pięciu.

Tak działa każdy logarytm: dzielenie liczb zamienia się w odejmowanie wykładników. Dzięki temu różnica dwóch nieokrągłych logarytmów często daje wynik całkowity.

Skąd się bierze ten wzór?

Z definicji logarytmu i z dzielenia potęg. Oznacz logarytmy licznika i mianownika literami pp i qq.

  1. log⁡ax=p  ⟺  x=ap\log_a x = p \iff x = a^p
  2. log⁡ay=q  ⟺  y=aq\log_a y = q \iff y = a^q
  3. xy=apaq=ap−q\displaystyle \frac{x}{y} = \frac{a^p}{a^q} = a^{p - q}
  4. log⁡axy=p−q\displaystyle \log_a \frac{x}{y} = p - q
  5. log⁡axy=log⁡ax−log⁡ay\displaystyle \log_a \frac{x}{y} = \log_a x - \log_a y

Przy dzieleniu potęg tej samej podstawy wykładniki się odejmują, a logarytmy to właśnie wykładniki. Ten sam wynik daje logarytm iloczynu, bo dzielenie przez yy to mnożenie przez 1y\tfrac{1}{y}.

Jak połączyć różnicę logarytmów krok po kroku

Obliczymy log⁡354−log⁡32\log_3 54 - \log_3 2. Osobno żaden z tych logarytmów nie jest okrągły, ale ich różnica jest liczbą całkowitą. Tych samych czterech kroków użyjesz przy każdej różnicy logarytmów.

Zadanie log⁡354−log⁡32\log_3 54 - \log_3 2 log⁡327\log_3 27 =3= 3
  1. Sprawdź, czy wzór pasuje do zadania

    Wzór łączy różnicę logarytmów o tej samej podstawie. U nas oba logarytmy mają podstawę 3 i stoi między nimi minus, więc idziemy pierwszą ścieżką. Pozostałe dwie opisują kolumny obok.

    log⁡ax−log⁡ay\log_a x - \log_a y Różnica logarytmów

    Nasza różnica: log⁡354−log⁡32\log_3 54 - \log_3 2

    Połącz w logarytm ilorazu:

    log⁡axy\displaystyle \log_a \frac{x}{y}

    Rozwiązanie krok po kroku: krok 2

    log⁡a(x−y)\log_a (x - y) Logarytm różnicy

    Wzór nie działa. Najpierw odejmij liczby pod logarytmem:

    log⁡2(10−2)=log⁡28=3\log_2 (10 - 2) = \log_2 8 = 3

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 6

    log⁡axlog⁡ay\dfrac{\log_a x}{\log_a y} Iloraz logarytmów

    To zmiana podstawy, nie ten wzór:

    log⁡8log⁡2=log⁡28=3\displaystyle \frac{\log 8}{\log 2} = \log_2 8 = 3

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 7

  2. Podziel liczby logarytmowane

    Różnica logarytmów o tej samej podstawie to logarytm ilorazu. Podstawa zostaje, liczba z pierwszego logarytmu idzie do licznika, z drugiego do mianownika.

    1. log⁡354−log⁡32=log⁡3542\displaystyle \log_3 54 - \log_3 2 = \log_3 \frac{54}{2}
    2. =log⁡327= \log_3 27
  3. Zapisz iloraz jako potęgę podstawy

    Iloraz wyszedł okrągły: 27 to trzy do sześcianu. Zostaje logarytm potęgi podstawy, czyli wykładnik.

    1. 27=3327 = 3^3
    2. log⁡327=log⁡333=3\log_3 27 = \log_3 3^3 = 3
  4. Zapisz wynik i sprawdź go

    Dwa nieokrągłe logarytmy dały po połączeniu liczbę całkowitą.

    Odpowiedź: log⁡354−log⁡32=3\log_3 54 - \log_3 2 = 3.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Logarytm dziesiętny z 5

Wiedząc, że log⁡2≈0,301\log 2 \approx 0{,}301, oblicz log⁡5\log 5.

Przykład 2. Różnica dwóch logarytmów

Oblicz log⁡248−log⁡26\log_2 48 - \log_2 6.

Przykład 3. Logarytm ułamka

Wiedząc, że log⁡23≈1,585\log_2 3 \approx 1{,}585, oblicz log⁡234\log_2 \dfrac{3}{4}.

Przykład 4. Równanie

Rozwiąż równanie log⁡3x−log⁡32=2\log_3 x - \log_3 2 = 2.

Przykład 5. Równanie z niewiadomą w obu logarytmach

Rozwiąż równanie log⁡2(x+6)−log⁡2x=2\log_2 (x + 6) - \log_2 x = 2.

Przykład 6. Logarytm różnicy

Oblicz log⁡2(10−2)\log_2 (10 - 2).

Przykład 7. Iloraz logarytmów

Oblicz log⁡8log⁡2\dfrac{\log 8}{\log 2}.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu, w którym łączysz albo rozkładasz logarytmy.

Przypadki szczególne

Kilka sytuacji pojawia się w zadaniach tak często, że warto je znać.

Jedynka w liczniku log⁡a1y=−log⁡ay\displaystyle \log_a \frac{1}{y} = -\log_a y
Bo log⁡a1=0\log_a 1 = 0. Logarytm odwrotności to ten sam logarytm z minusem, na przykład log⁡218=−3\log_2 \tfrac{1}{8} = -3.
Mianownik równy podstawie log⁡axa=log⁡ax−1\displaystyle \log_a \frac{x}{a} = \log_a x - 1
Logarytm z podstawy to 1. Na przykład log⁡353=log⁡35−1\log_3 \tfrac{5}{3} = \log_3 5 - 1.
Ta sama liczba log⁡axx=0\displaystyle \log_a \frac{x}{x} = 0
Iloraz to 1, a logarytm jedności to 0.
Iloraz potęg podstawy log⁡aaman=m−n\displaystyle \log_a \frac{a^m}{a^n} = m - n
Na przykład log⁡2324=5−2=3\log_2 \tfrac{32}{4} = 5 - 2 = 3, jak na linijce.
Potęga dziesiątki w mianowniku log⁡x10n=log⁡x−n\displaystyle \log \frac{x}{10^n} = \log x - n
Na przykład log⁡0,02=log⁡2100=log⁡2−2\log 0{,}02 = \log \tfrac{2}{100} = \log 2 - 2.

Gdzie jeszcze przydaje się logarytm ilorazu

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.