Przykład 1. Potęga ukryta w liczbie
Oblicz .
-
Zapisz 125 jako potęgę piątki.
-
Odczytaj wykładnik.
Odpowiedź: .
Gdy liczba pod logarytmem jest potęgą podstawy, logarytm to wykładnik tej potęgi. Cała praca polega na tym, żeby zapisać liczbę jako potęgę podstawy, także gdy stoi w niej pierwiastek albo ułamek.
logarytm z podstawy
logarytm jedności
w drugą stronę
To logarytm, pod którym stoi potęga jego podstawy, na przykład albo . Logarytm pyta, do jakiej potęgi podnieść podstawę. Odpowiedź masz zapisaną w samym pytaniu: to wykładnik.
W zadaniach potęga rzadko jest zapisana wprost. Zamiast zobaczysz , a zamiast raczej . Najpierw trzeba więc rozpoznać w liczbie potęgę podstawy.
Z definicji logarytmu. Oznacz szukany logarytm literą i zamień go na potęgę.
Dwie potęgi tej samej podstawy są równe tylko przy równych wykładnikach. To działa dla każdego , także ujemnego i ułamkowego, bo podstawa jest dodatnia i różna od 1.
Obliczymy . W liczbie są pierwiastek i ułamek, więc potęgi trójki trzeba poskładać samemu. Tych samych pięciu kroków użyjesz przy każdym logarytmie, w którym liczba kryje potęgę podstawy.
Podstawa to 3. Pierwiastek kwadratowy to potęga o wykładniku jedna druga, a 9 to trzy do kwadratu.
Przy dzieleniu potęg o tej samej podstawie wykładniki się odejmują.
Wzór działa tylko wtedy, gdy podstawa potęgi jest taka sama jak podstawa logarytmu. U nas w obu miejscach stoi 3, więc idziemy pierwszą ścieżką. Pozostałe dwie opisują kolumny obok.
Nasz logarytm:
Logarytm to wykładnik:
Rozwiązanie krok po kroku: krok 4
Zapisz liczbę jako potęgę podstawy o wykładniku ułamkowym:
Rozwiązanie krok po kroku: przykład 4
Wykładnik wychodzi przed logarytm, ale logarytm zostaje:
Rozwiązanie krok po kroku: przykład 6
Pod logarytmem stoi potęga podstawy, więc logarytm jest równy jej wykładnikowi. Minus i ułamek przechodzą bez zmian.
Podnieś podstawę do otrzymanego wykładnika. Powinna wyjść liczba spod logarytmu.
Odpowiedź: .
Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.
Oblicz .
Zapisz 125 jako potęgę piątki.
Odczytaj wykładnik.
Odpowiedź: .
Oblicz .
Odwrotność potęgi to potęga o wykładniku ujemnym.
Odczytaj wykładnik.
Odpowiedź: .
Oblicz .
Pierwiastek trzeciego stopnia to wykładnik jedna trzecia. Zapisz 4 jako potęgę dwójki.
Przy potędze potęgi wykładniki się mnożą.
Odczytaj wykładnik.
Odpowiedź: .
Oblicz .
Liczba 8 nie jest całkowitą potęgą czwórki, ale obie są potęgami dwójki.
Zapisz dwójkę jako pierwiastek z czwórki i podnieś do sześcianu.
Odczytaj wykładnik.
Ten sam wynik daje zamiana na potęgę według definicji logarytmu: , czyli .
Odpowiedź: .
Rozwiąż równanie .
Lewa strona to logarytm potęgi podstawy, więc jest równa wykładnikowi.
Rozwiąż równanie liniowe.
Odpowiedź: .
Uprość .
Podstawa potęgi to 3, a nie 2. Wykładnik wychodzi przed logarytm według wzoru na logarytm potęgi.
Liczby nie da się zapisać prościej, bo 3 nie jest wymierną potęgą dwójki. Wynosi około 1,585.
Odpowiedź: .
Oblicz .
Podstawą logarytmu naturalnego jest , więc odczytujesz wykładnik.
Bez podstawy w zapisie chodzi o 10. Zapisz ułamek jako potęgę dziesiątki.
Dodaj.
Odpowiedź: .
Unikaj ich w każdym zadaniu, w którym zapisujesz liczbę jako potęgę podstawy.
Kilka postaci wzoru pojawia się tak często, że warto rozpoznawać je od razu.
Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.