Logarytm potęgi podstawy

Gdy liczba pod logarytmem jest potęgą podstawy, logarytm to wykładnik tej potęgi. Cała praca polega na tym, żeby zapisać liczbę jako potęgę podstawy, także gdy stoi w niej pierwiastek albo ułamek.

log⁡aan=n\log_a a^n = n

n=1n = 1 logarytm z podstawy

log⁡aa=1\log_a a = 1

n=0n = 0 logarytm jedności

log⁡a1=0\log_a 1 = 0

w drugą stronę

alog⁡ab=ba^{\log_a b} = b
aa to podstawa logarytmu (a>0a > 0, a≠1a \neq 1), a nn to dowolna liczba rzeczywista: całkowita, ujemna albo ułamek. Wzór jest w tablicach maturalnych CKE.

Czym jest logarytm potęgi podstawy?

To logarytm, pod którym stoi potęga jego podstawy, na przykład log⁡225\log_2 2^5 albo log⁡1010−3\log_{10} 10^{-3}. Logarytm pyta, do jakiej potęgi podnieść podstawę. Odpowiedź masz zapisaną w samym pytaniu: to wykładnik.

W zadaniach potęga rzadko jest zapisana wprost. Zamiast log⁡553\log_5 5^3 zobaczysz log⁡5125\log_5 125, a zamiast log⁡33−2\log_3 3^{-2} raczej log⁡319\log_3 \tfrac{1}{9}. Najpierw trzeba więc rozpoznać w liczbie potęgę podstawy.

Skąd się bierze ten wzór?

Z definicji logarytmu. Oznacz szukany logarytm literą cc i zamień go na potęgę.

  1. log⁡aan=c  ⟺  ac=an\log_a a^n = c \iff a^c = a^n
  2. c=nc = n

Dwie potęgi tej samej podstawy są równe tylko przy równych wykładnikach. To działa dla każdego nn, także ujemnego i ułamkowego, bo podstawa jest dodatnia i różna od 1.

Jak obliczyć logarytm potęgi podstawy krok po kroku

Obliczymy log⁡339\log_3 \dfrac{\sqrt{3}}{9}. W liczbie są pierwiastek i ułamek, więc potęgi trójki trzeba poskładać samemu. Tych samych pięciu kroków użyjesz przy każdym logarytmie, w którym liczba kryje potęgę podstawy.

Zadanie log⁡3(3:9)\log_3 (\sqrt{3} : 9) 3−3/23^{-3/2} =−32= -\tfrac{3}{2}
  1. Zapisz każdą część liczby jako potęgę podstawy

    Podstawa to 3. Pierwiastek kwadratowy to potęga o wykładniku jedna druga, a 9 to trzy do kwadratu.

    1. 3=312,9=32\sqrt{3} = 3^{\frac{1}{2}}, \quad 9 = 3^2
    2. 39=31232\displaystyle \frac{\sqrt{3}}{9} = \frac{3^{\frac{1}{2}}}{3^2}
  2. Złóż wszystko w jedną potęgę

    Przy dzieleniu potęg o tej samej podstawie wykładniki się odejmują.

    1. 31232=312−2\displaystyle \frac{3^{\frac{1}{2}}}{3^2} = 3^{\frac{1}{2} - 2}
    2. =3−32= 3^{-\frac{3}{2}}
  3. Sprawdź, czy potęga ma podstawę logarytmu

    Wzór działa tylko wtedy, gdy podstawa potęgi jest taka sama jak podstawa logarytmu. U nas w obu miejscach stoi 3, więc idziemy pierwszą ścieżką. Pozostałe dwie opisują kolumny obok.

    log⁡aan\log_a a^n Potęga podstawy

    Nasz logarytm: log⁡33−32\log_3 3^{-\frac{3}{2}}

    Logarytm to wykładnik:

    log⁡aan=n\log_a a^n = n

    Rozwiązanie krok po kroku: krok 4

    log⁡pkpm\log_{p^k} p^m Potęgi tej samej liczby

    Zapisz liczbę jako potęgę podstawy o wykładniku ułamkowym:

    log⁡48=log⁡4432=32\log_4 8 = \log_4 4^{\frac{3}{2}} = \tfrac{3}{2}

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 4

    log⁡abn\log_a b^n Inna podstawa potęgi

    Wykładnik wychodzi przed logarytm, ale logarytm zostaje:

    log⁡234=4log⁡23\log_2 3^4 = 4\log_2 3

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 6

  4. Odczytaj wykładnik

    Pod logarytmem stoi potęga podstawy, więc logarytm jest równy jej wykładnikowi. Minus i ułamek przechodzą bez zmian.

    1. log⁡33−32=−32\displaystyle \log_3 3^{-\frac{3}{2}} = -\frac{3}{2}
  5. Zapisz wynik i sprawdź go

    Podnieś podstawę do otrzymanego wykładnika. Powinna wyjść liczba spod logarytmu.

    Odpowiedź: log⁡339=−32\log_3 \dfrac{\sqrt{3}}{9} = -\dfrac{3}{2}.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Potęga ukryta w liczbie

Oblicz log⁡5125\log_5 125.

Przykład 2. Ułamek pod logarytmem

Oblicz log⁡3127\log_3 \dfrac{1}{27}.

Przykład 3. Pierwiastek sześcienny

Oblicz log⁡243\log_2 \sqrt[3]{4}.

Przykład 4. Potęgi tej samej liczby

Oblicz log⁡48\log_4 8.

Przykład 5. Równanie z niewiadomą w wykładniku

Rozwiąż równanie log⁡22x+1=5\log_2 2^{x + 1} = 5.

Przykład 6. Potęga innej liczby

Uprość log⁡234\log_2 3^4.

Przykład 7. Logarytm naturalny i dziesiętny

Oblicz ln⁡e3+log⁡0,01\ln e^3 + \log 0{,}01.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu, w którym zapisujesz liczbę jako potęgę podstawy.

Przypadki szczególne

Kilka postaci wzoru pojawia się tak często, że warto rozpoznawać je od razu.

Wykładnik równy 1 log⁡aa=1\displaystyle \log_a a = 1
Podstawa to jej własna pierwsza potęga. Więcej na stronie logarytm z podstawy.
Wykładnik równy 0 log⁡a1=0\displaystyle \log_a 1 = 0
Jedynka to zerowa potęga każdej podstawy. Więcej na stronie logarytm jedności.
Potęga liczby e ln⁡en=n\displaystyle \ln e^n = n
Logarytm naturalny ma podstawę ee. Na przykład ln⁡e=12\ln \sqrt{e} = \tfrac{1}{2}.
Potęga dziesiątki log⁡10n=n\displaystyle \log 10^n = n
Logarytm dziesiętny liczy zera. Na przykład log⁡1000=3\log 1000 = 3, a log⁡0,001=−3\log 0{,}001 = -3.
Wzór w drugą stronę alog⁡ab=b\displaystyle a^{\log_a b} = b
Potęgowanie i logarytm o tej samej podstawie znoszą się też w odwrotnej kolejności. Więcej na stronie potęga logarytmu w wykładniku.

Gdzie jeszcze przydaje się logarytm potęgi podstawy

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.