Logarytm z potęgi w podstawie

Gdy podstawa logarytmu jest potęgą, jej wykładnik wychodzi przed logarytm jako odwrotność. Dzięki temu logarytm o podstawie 4, 19\tfrac{1}{9} albo 2\sqrt{2} sprowadzisz do prostszej podstawy.

log⁡anb=1n⋅log⁡ab\displaystyle \log_{a^n} b = \frac{1}{n} \cdot \log_a b

pierwiastek w podstawie

log⁡anb=nlog⁡ab\log_{\sqrt[n]{a}} b = n \log_a b

odwrotność w podstawie

log⁡1ab=−log⁡ab\log_{\frac{1}{a}} b = -\log_a b

potęgi w obu miejscach

log⁡anbm=mnlog⁡ab\displaystyle \log_{a^n} b^m = \frac{m}{n} \log_a b
aa jest dodatnie i różne od 1, bb jest dodatnie, a n≠0n \neq 0. Wzór wynika ze zmiany podstawy, która jest w tablicach maturalnych CKE.

Czym jest logarytm z potęgi w podstawie?

Logarytm liczy kroki podstawy na linijce potęg. Gdy podstawa rośnie, krok się wydłuża i do tej samej liczby wystarczy mniej kroków. Krok czwórki to dwa kroki dwójki, więc kroków czwórki jest dwa razy mniej.

Wykładnik w podstawie działa odwrotnie niż wykładnik pod logarytmem. Potęga liczby logarytmowanej mnoży logarytm, a potęga podstawy go dzieli.

Skąd się bierze ten wzór?

Ze zmiany podstawy na aa i z logarytmu potęgi podstawy w mianowniku.

  1. log⁡anb=log⁡ablog⁡aan\displaystyle \log_{a^n} b = \frac{\log_a b}{\log_a a^n}
  2. =log⁡abn\displaystyle = \frac{\log_a b}{n}
  3. =1n⋅log⁡ab\displaystyle = \frac{1}{n} \cdot \log_a b

Wykładnik nn nie może być zerem, bo a0=1a^0 = 1, a podstawa logarytmu nie może być jedynką.

Jak obliczyć logarytm z potęgą w podstawie krok po kroku

Obliczymy log⁡1927\log_{\frac{1}{9}} 27. Podstawa jest ułamkiem, a 27 nie jest jej całkowitą potęgą. Obie liczby to jednak potęgi trójki. Tych samych pięciu kroków użyjesz przy każdej podstawie, która jest potęgą prostszej liczby.

Zadanie log⁡1/927\log_{1/9} 27 log⁡3−227\log_{3^{-2}} 27 −12log⁡327-\tfrac{1}{2} \log_3 27 =−32= -\tfrac{3}{2}
  1. Sprawdź, gdzie stoi potęga

    Ten wzór dotyczy potęgi w podstawie. U nas podstawa 19\tfrac{1}{9} to potęga trójki, więc idziemy pierwszą ścieżką. Pozostałe dwie opisują kolumny obok.

    log⁡anb\log_{a^n} b Potęga w podstawie

    Nasz logarytm: log⁡1927\log_{\frac{1}{9}} 27

    Wykładnik dzieli logarytm:

    1nlog⁡ab\displaystyle \frac{1}{n} \log_a b

    Rozwiązanie krok po kroku: krok 2

    log⁡abn\log_a b^n Potęga pod logarytmem

    Wykładnik mnoży logarytm:

    log⁡abn=nlog⁡ab\log_a b^n = n \log_a b

    Więcej: logarytm potęgi

    log⁡anb\log_{\sqrt[n]{a}} b Pierwiastek w podstawie

    Wykładnik to ułamek, więc jego odwrotność mnoży:

    log⁡28=2log⁡28=6\log_{\sqrt{2}} 8 = 2\log_2 8 = 6

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 2

  2. Zapisz podstawę jako potęgę

    Dziewięć to trzy do kwadratu, a odwrotność to wykładnik ujemny. Minus jest częścią wykładnika i trafi do ułamka przed logarytmem.

    1. 19=132=3−2\displaystyle \frac{1}{9} = \frac{1}{3^2} = 3^{-2}
    2. log⁡1927=log⁡3−227\log_{\frac{1}{9}} 27 = \log_{3^{-2}} 27
  3. Wyciągnij wykładnik z podstawy

    Wykładnik −2-2 wychodzi przed logarytm jako odwrotność: 1−2=−12\tfrac{1}{-2} = -\tfrac{1}{2}.

    1. log⁡3−227=−12log⁡327\displaystyle \log_{3^{-2}} 27 = -\frac{1}{2} \log_3 27
  4. Policz logarytm o nowej podstawie

    Dwadzieścia siedem to trzy do sześcianu, więc logarytm wynosi 3.

    1. log⁡327=log⁡333=3\log_3 27 = \log_3 3^3 = 3
    2. −12⋅3=−32\displaystyle -\frac{1}{2} \cdot 3 = -\frac{3}{2}
  5. Zapisz wynik i sprawdź go

    Wynik jest ujemny, bo podstawa jest mniejsza od 1, a liczba większa od 1.

    Odpowiedź: log⁡1927=−32\log_{\frac{1}{9}} 27 = -\dfrac{3}{2}.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Kwadrat w podstawie

Oblicz log⁡25125\log_{25} 125.

Przykład 2. Pierwiastek w podstawie

Oblicz log⁡28\log_{\sqrt{2}} 8.

Przykład 3. Odwrotność w podstawie

Oblicz log⁡1464\log_{\frac{1}{4}} 64.

Przykład 4. Logarytm dziesiętny i potęga dziesiątki

Oblicz log⁡1000100\log_{1000} 100.

Przykład 5. Wyrażenie przez dany logarytm

Wiedząc, że log⁡23=p\log_2 3 = p, zapisz log⁡89\log_8 9 za pomocą pp.

Przykład 6. Porównanie logarytmów

Która liczba jest większa: log⁡232\log_2 32 czy log⁡432\log_4 32?

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z potęgą w podstawie logarytmu.

Przypadki szczególne

Kilka postaci wzoru pojawia się w zadaniach tak często, że warto je znać.

Kwadrat w podstawie log⁡a2b=12log⁡ab\displaystyle \log_{a^2} b = \frac{1}{2}\log_a b
Najczęstszy przypadek: podstawy 4, 9, 25, 100. Liczy to przykład 1.
Odwrotność w podstawie log⁡1ab=−log⁡ab\displaystyle \log_{\frac{1}{a}} b = -\log_a b
Wykładnik −1-1 zmienia tylko znak. Na przykład log⁡128=−3\log_{\frac{1}{2}} 8 = -3.
Pierwiastek w podstawie log⁡anb=nlog⁡ab\displaystyle \log_{\sqrt[n]{a}} b = n\log_a b
Wykładnik 1n\tfrac{1}{n} ma odwrotność nn, więc logarytm rośnie.
Ta sama potęga w obu miejscach log⁡anbn=log⁡ab\displaystyle \log_{a^n} b^n = \log_a b
Wykładniki się skracają. Na przykład log⁡925=log⁡35\log_9 25 = \log_3 5.

Gdzie jeszcze przydaje się ten wzór

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.