Logarytm dziesiętny

Logarytm dziesiętny to logarytm o podstawie 10. Zapisujesz go bez podstawy, jako log⁡x\log x. Dla potęg dziesiątki liczy zera, a dla każdej innej liczby mówi, ile ma cyfr.

log⁡x=log⁡10x\log x = \log_{10} x

potęga dziesiątki

log⁡10n=n\log 10^n = n

liczba razy potęga dziesiątki

log⁡(a⋅10n)=n+log⁡a\log (a \cdot 10^n) = n + \log a

nie myl z ln

ln⁡10≈2,303\ln 10 \approx 2{,}303
xx to liczba dodatnia. Gdy w zapisie logarytmu brakuje podstawy, chodzi o 10. Tak jest też w tablicach maturalnych CKE.

Czym jest logarytm dziesiętny?

To odpowiedź na pytanie, do jakiej potęgi podnieść 10, żeby dostać daną liczbę. Dla potęg dziesiątki odpowiedź widać od razu: tyle, ile zer ma liczba. Dla ułamków dziesiętnych wynik jest ujemny i mówi, o ile miejsc przesunął się przecinek.

Potęgi dziesiątki i ich logarytmy dziesiętne
xx 0,010{,}01 0,10{,}1 11 1010 100100 10001000
log⁡x\log x −2-2 −1-1 00 11 22 33

Liczby pomiędzy potęgami dziesiątki mają logarytm pomiędzy liczbami całkowitymi. Na przykład 500 leży między 100 a 1000, więc log⁡500\log 500 leży między 2 a 3 i wynosi około 2,699.

Dlaczego logarytm dziesiętny liczy zera?

Z logarytmu potęgi podstawy. Liczba z nn zerami to 10n10^n, a logarytm potęgi swojej podstawy jest równy wykładnikowi.

  1. 1000=1031000 = 10^3
  2. log⁡1000=log⁡103=3\log 1000 = \log 10^3 = 3

Każdą dodatnią liczbę możesz zapisać jako liczbę od 1 do 10 razy potęgę dziesiątki, na przykład 500=5⋅102500 = 5 \cdot 10^2. Wtedy z logarytmu iloczynu log⁡500=2+log⁡5\log 500 = 2 + \log 5. Część całkowita logarytmu to wykładnik potęgi dziesiątki, a reszta pochodzi z liczby od 1 do 10.

Jak policzyć cyfry dużej liczby krok po kroku

Ile cyfr ma liczba 21002^{100}? Wiadomo, że log⁡2≈0,30103\log 2 \approx 0{,}30103. Tej liczby nie da się wymnożyć na zwykłym kalkulatorze, ale logarytm dziesiętny powie, między którymi potęgami dziesiątki leży. Tych samych pięciu kroków użyjesz przy każdym takim pytaniu.

Liczba 21002^{100} 100log⁡2100 \log 2 ≈30,103\approx 30{,}103 31 cyfr31 \text{ cyfr}
  1. Zlogarytmuj liczbę

    Według logarytmu potęgi wykładnik 100 wychodzi przed logarytm.

    1. log⁡2100=100log⁡2\log 2^{100} = 100 \log 2
  2. Podstaw wartość logarytmu

    Pomnóż przez 100, czyli przesuń przecinek o dwa miejsca.

    1. 100log⁡2≈100⋅0,30103=30,103100 \log 2 \approx 100 \cdot 0{,}30103 = 30{,}103
  3. Odczytaj część całkowitą logarytmu

    Logarytm leży między 30 a 31, więc liczba leży między 103010^{30} a 103110^{31}. Od części całkowitej zależy liczba cyfr, więc idziemy pierwszą ścieżką. Pozostałe dwie opisują kolumny obok.

    log⁡x=n,…\log x = n{,}\ldots Logarytm nie jest całkowity

    Nasz logarytm: 30,10330{,}103

    Liczba ma o jedną cyfrę więcej niż część całkowita:

    n+1 cyfrn + 1 \text{ cyfr}

    Rozwiązanie krok po kroku: krok 4

    log⁡x=n\log x = n Logarytm całkowity

    Liczba to dokładnie 10n10^n, czyli jedynka i nn zer:

    log⁡1000=3, 4 cyfry\log 1000 = 3, \ \text{4 cyfry}

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 1

    log⁡x<0\log x < 0 Logarytm ujemny

    Liczba jest mniejsza od 1, a logarytm mówi, gdzie stoi pierwsza cyfra po przecinku:

    log⁡0,002≈−2,7\log 0{,}002 \approx -2{,}7

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 2

    1. 1030<2100<103110^{30} < 2^{100} < 10^{31}
  4. Policz cyfry

    Najmniejsza liczba większa od 103010^{30} to jedynka z trzydziestoma zerami, czyli 31 cyfr. Liczby mniejsze od 103110^{31} mają co najwyżej 31 cyfr.

    1. 30+1=31 cyfr30 + 1 = 31 \text{ cyfr}
  5. Zapisz wynik i sprawdź go

    Sprawdź tę samą metodę na liczbie, którą łatwo wymnożyć.

    Odpowiedź: liczba 21002^{100} ma 31 cyfr.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Potęga dziesiątki

Oblicz log⁡10 000\log 10\,000.

Przykład 2. Ułamek dziesiętny

Oblicz log⁡0,001\log 0{,}001.

Przykład 3. Suma logarytmów

Oblicz log⁡2+log⁡5\log 2 + \log 5.

Przykład 4. Równanie wykładnicze

Wiedząc, że log⁡5≈0,699\log 5 \approx 0{,}699, rozwiąż równanie 10x=50010^x = 500.

Przykład 5. Odczyn pH

Odczyn roztworu to pH=−log⁡[H+]\text{pH} = -\log [\text{H}^+]. Oblicz pH, gdy stężenie jonów wodorowych wynosi 0,0010{,}001 mol/dm³.

Przykład 6. Decybele

Poziom głośności to L=10log⁡II0L = 10 \log \dfrac{I}{I_0} decybeli. Ile wynosi, gdy natężenie dźwięku jest 100 razy większe od progowego?

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z logarytmem dziesiętnym.

Przypadki szczególne

Kilka wartości i wzorów pojawia się w zadaniach tak często, że warto je znać.

Logarytm z jedynki log⁡1=0\displaystyle \log 1 = 0
Bo 100=110^0 = 1. Więcej na stronie logarytm jedności.
Logarytm z dziesięciu log⁡10=1\displaystyle \log 10 = 1
Bo 101=1010^1 = 10. Więcej na stronie logarytm z podstawy.
Potęga i logarytm się znoszą 10log⁡x=x\displaystyle 10^{\log x} = x
Działa dla każdego x>0x > 0. Więcej na stronie potęga logarytmu w wykładniku.
Zamiana na inną podstawę log⁡ab=log⁡blog⁡a\displaystyle \log_a b = \frac{\log b}{\log a}
Tak liczysz dowolny logarytm na kalkulatorze. Więcej na stronie zmiana podstawy.
Liczby niedodatnie log⁡0, log⁡(−10)\displaystyle \log 0, \ \log (-10)
Nie istnieją, bo żadna potęga dziesiątki nie jest zerem ani liczbą ujemną.

Gdzie jeszcze przydaje się logarytm dziesiętny

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.