Odwrotność logarytmu

Gdy zamienisz miejscami podstawę i liczbę logarytmowaną, logarytm odwraca się jak ułamek. Dzięki temu pozbędziesz się logarytmu z mianownika i połączysz logarytmy o różnych podstawach.

log⁡ab=1log⁡ba\displaystyle \log_a b = \frac{1}{\log_b a}

iloczyn odwrotnych logarytmów

log⁡ab⋅log⁡ba=1\log_a b \cdot \log_b a = 1

logarytm w mianowniku

1log⁡ba=log⁡ab\displaystyle \frac{1}{\log_b a} = \log_a b

log⁡a1b\log_a \tfrac{1}{b} logarytm odwrotności liczby

To nie ten wzór: log⁡a1b=−log⁡ab\log_a \tfrac{1}{b} = -\log_a b.

aa i bb są dodatnie i różne od 1, bo każda z nich bywa tu podstawą. Wzór to szczególny przypadek zmiany podstawy, który jest w tablicach maturalnych CKE.

Czym jest odwrotność logarytmu?

Logarytm mówi, ile kroków podstawy mieści się w drodze do liczby. Do 8 prowadzą trzy kroki dwójki, więc log⁡28=3\log_2 8 = 3. Odwróć pytanie: jaką część kroku ósemki trzeba zrobić, żeby dojść do 2? Jeden krok ósemki to trzy kroki dwójki, więc do 2 wystarczy jedna trzecia.

Tak jest zawsze. Jeśli krok aa trzeba powtórzyć nn razy, żeby dojść do bb, to krok bb to nn kroków aa, a sam krok aa jest jego nn-tą częścią.

Skąd się bierze ten wzór?

Z wzoru na zmianę podstawy. Jako nową podstawę wybierz liczbę bb, a licznik zamieni się w logarytm z podstawy.

  1. log⁡ab=log⁡bblog⁡ba\displaystyle \log_a b = \frac{\log_b b}{\log_b a}
  2. log⁡ab=1log⁡ba\displaystyle \log_a b = \frac{1}{\log_b a}

Dlatego bb nie może być równe 1: logarytm o podstawie 1 nie istnieje, a log⁡a1=0\log_a 1 = 0 nie ma odwrotności.

Jak pozbyć się logarytmu z mianownika krok po kroku

Obliczymy 1log⁡26+1log⁡36\dfrac{1}{\log_2 6} + \dfrac{1}{\log_3 6}. Logarytmy stoją w mianownikach i mają różne podstawy, więc nie da się ich od razu dodać. Tych samych pięciu kroków użyjesz przy każdym ułamku z logarytmem w mianowniku.

Zadanie 1:log⁡26+1:log⁡361 : \log_2 6 + 1 : \log_3 6 log⁡62+log⁡63\log_6 2 + \log_6 3 log⁡66\log_6 6 =1= 1
  1. Sprawdź, co stoi w mianowniku

    Wzór odwraca ułamek, w którym jedynka stoi nad samym logarytmem. U nas oba ułamki mają taką postać, więc idziemy pierwszą ścieżką. Pozostałe dwie opisują kolumny obok.

    1log⁡ba\dfrac{1}{\log_b a} Logarytm w mianowniku

    Nasz ułamek: 1log⁡26\tfrac{1}{\log_2 6}

    Zamień miejscami podstawę i liczbę:

    1log⁡26=log⁡62\displaystyle \frac{1}{\log_2 6} = \log_6 2

    Rozwiązanie krok po kroku: krok 2

    log⁡ab⋅log⁡ba\log_a b \cdot \log_b a Iloczyn odwrotnych

    Iloczyn logarytmu i jego odwrotności to 1:

    log⁡52⋅log⁡25=1\log_5 2 \cdot \log_2 5 = 1

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 3

    log⁡a1b\log_a \tfrac{1}{b} Odwrotność liczby

    To inny wzór. Odwrotność liczby daje minus, a nie odwrotność logarytmu:

    log⁡218=−3\log_2 \tfrac{1}{8} = -3

    Więcej: częsty błąd

  2. Odwróć oba logarytmy

    Liczba spod logarytmu staje się podstawą, a podstawa liczbą. Jedynka i kreska ułamkowa znikają.

    1. 1log⁡26=log⁡62\displaystyle \frac{1}{\log_2 6} = \log_6 2
    2. 1log⁡36=log⁡63\displaystyle \frac{1}{\log_3 6} = \log_6 3
    3. =log⁡62+log⁡63= \log_6 2 + \log_6 3
  3. Połącz logarytmy w jeden

    Po odwróceniu oba logarytmy mają tę samą podstawę 6. Ich suma to logarytm iloczynu.

    1. log⁡62+log⁡63=log⁡6(2⋅3)\log_6 2 + \log_6 3 = \log_6 (2 \cdot 3)
    2. =log⁡66= \log_6 6
  4. Zastosuj logarytm z podstawy

    Pod logarytmem stoi jego podstawa, a logarytm z podstawy to 1.

    1. log⁡66=1\log_6 6 = 1
  5. Zapisz wynik i sprawdź go

    Dwa ułamki z nieokrągłymi logarytmami dały razem dokładnie 1.

    Odpowiedź: 1log⁡26+1log⁡36=1\dfrac{1}{\log_2 6} + \dfrac{1}{\log_3 6} = 1.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Odwrócenie znanego logarytmu

Wiedząc, że log⁡216=4\log_2 16 = 4, oblicz log⁡162\log_{16} 2.

Przykład 2. Podstawa większa od liczby

Oblicz log⁡273\log_{27} 3.

Przykład 3. Iloczyn odwrotnych logarytmów

Oblicz log⁡52⋅log⁡25\log_5 2 \cdot \log_2 5.

Przykład 4. Wyrażenie przez dany logarytm

Wiedząc, że log⁡32=p\log_3 2 = p, zapisz log⁡29\log_2 9 za pomocą pp.

Przykład 5. Równanie z niewiadomą w podstawie

Rozwiąż równanie log⁡x2=13\log_x 2 = \dfrac{1}{3}.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu, w którym odwracasz logarytm.

Przypadki szczególne

Kilka sytuacji pojawia się w zadaniach tak często, że warto je znać.

Iloczyn odwrotnych logarytmów log⁡ab⋅log⁡ba=1\displaystyle \log_a b \cdot \log_b a = 1
Ta sama treść wzoru zapisana bez ułamka. Liczy to przykład 3.
Podstawa jest potęgą liczby log⁡ana=1n\displaystyle \log_{a^n} a = \frac{1}{n}
Bo log⁡aan=n\log_a a^n = n. Na przykład log⁡100010=13\log_{1000} 10 = \tfrac{1}{3}.
Ta sama liczba log⁡aa=1log⁡aa=1\displaystyle \log_a a = \frac{1}{\log_a a} = 1
Jedynka jest swoją własną odwrotnością, więc logarytm z podstawy nie zmienia się po odwróceniu.
Znak logarytmu log⁡128=1log⁡812=−3\displaystyle \log_{\frac{1}{2}} 8 = \frac{1}{\log_8 \frac{1}{2}} = -3
Odwrócenie nie zmienia znaku. Logarytm ujemny ma ujemną odwrotność: log⁡812=−13\log_8 \tfrac{1}{2} = -\tfrac{1}{3}.
Liczba równa 1 log⁡a1=0\displaystyle \log_a 1 = 0
Zero nie ma odwrotności, a log⁡1a\log_1 a nie istnieje. Wzoru nie stosujesz, gdy któraś z liczb jest jedynką.

Gdzie jeszcze przydaje się odwrotność logarytmu

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.