Logarytm iloczynu

Logarytm iloczynu to suma logarytmów czynników. Wzór czytasz w obie strony: rozkładasz iloczyn na sumę albo łączysz sumę logarytmów w jeden, co w zadaniach zdarza się częściej.

log⁡a(x⋅y)=log⁡ax+log⁡ay\log_a (x \cdot y) = \log_a x + \log_a y

dwa takie same czynniki

log⁡a(x⋅x)=2log⁡ax\log_a (x \cdot x) = 2\log_a x

czynnik równy podstawie

log⁡a(a⋅x)=1+log⁡ax\log_a (a \cdot x) = 1 + \log_a x

log⁡a(x+y)\log_a (x + y) logarytm sumy

Nie rozkłada się na sumę logarytmów.

aa to podstawa (a>0a > 0, a≠1a \neq 1), a xx i yy to liczby dodatnie. Wzór jest w tablicach maturalnych CKE.

Czym jest logarytm iloczynu?

Logarytm liczy, ile razy trzeba pomnożyć przez podstawę, żeby dojść od jedynki do danej liczby. Gdy mnożysz przez 8, a potem przez 4, robisz najpierw trzy takie kroki, a potem dwa. Razem to pięć kroków, czyli logarytm z 32.

Tak działa każdy logarytm: mnożenie liczb zamienia się w dodawanie wykładników. Dzięki temu dwa nieokrągłe logarytmy często dają po połączeniu wynik całkowity.

Skąd się bierze ten wzór?

Z definicji logarytmu i z mnożenia potęg. Oznacz logarytmy czynników literami pp i qq, czyli zapisz czynniki jako potęgi podstawy.

  1. log⁡ax=p  ⟺  x=ap\log_a x = p \iff x = a^p
  2. log⁡ay=q  ⟺  y=aq\log_a y = q \iff y = a^q
  3. x⋅y=ap⋅aq=ap+qx \cdot y = a^p \cdot a^q = a^{p + q}
  4. log⁡a(x⋅y)=p+q\log_a (x \cdot y) = p + q
  5. log⁡a(x⋅y)=log⁡ax+log⁡ay\log_a (x \cdot y) = \log_a x + \log_a y

Przy mnożeniu potęg tej samej podstawy wykładniki się dodają, a logarytmy to właśnie wykładniki.

Jak połączyć logarytmy w jeden krok po kroku

Obliczymy log⁡123+log⁡1248\log_{12} 3 + \log_{12} 48. Osobno żaden z tych logarytmów nie jest okrągły, ale po połączeniu wychodzi liczba całkowita. Tych samych czterech kroków użyjesz przy każdej sumie logarytmów.

Zadanie log⁡123+log⁡1248\log_{12} 3 + \log_{12} 48 log⁡12144\log_{12} 144 =2= 2
  1. Sprawdź, czy wzór pasuje do zadania

    Wzór łączy sumę logarytmów o tej samej podstawie. U nas oba logarytmy mają podstawę 12, więc idziemy pierwszą ścieżką. Pozostałe dwie opisują kolumny obok.

    log⁡ax+log⁡ay\log_a x + \log_a y Ta sama podstawa

    Nasza suma: log⁡123+log⁡1248\log_{12} 3 + \log_{12} 48

    Połącz w logarytm iloczynu:

    log⁡a(x⋅y)\log_a (x \cdot y)

    Rozwiązanie krok po kroku: krok 2

    log⁡ax+log⁡by\log_a x + \log_b y Różne podstawy

    Nie łączysz. Policz każdy logarytm osobno albo zmień podstawę:

    log⁡28+log⁡48=3+32\log_2 8 + \log_4 8 = 3 + \tfrac{3}{2}

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 7

    log⁡a(x+y)\log_a (x + y) Logarytm sumy

    Wzór nie działa. Najpierw dodaj liczby pod logarytmem:

    log⁡3(3+6)=log⁡39=2\log_3 (3 + 6) = \log_3 9 = 2

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 6

  2. Pomnóż liczby logarytmowane

    Suma logarytmów o tej samej podstawie to logarytm iloczynu. Podstawa zostaje, liczby się mnożą.

    1. log⁡123+log⁡1248=log⁡12(3⋅48)\log_{12} 3 + \log_{12} 48 = \log_{12} (3 \cdot 48)
    2. =log⁡12144= \log_{12} 144
  3. Zapisz iloczyn jako potęgę podstawy

    Iloczyn wyszedł okrągły: 144 to dwanaście do kwadratu. Teraz zostaje logarytm potęgi podstawy, czyli wykładnik.

    1. 144=122144 = 12^2
    2. log⁡12144=log⁡12122=2\log_{12} 144 = \log_{12} 12^2 = 2
  4. Zapisz wynik i sprawdź go

    Dwa nieokrągłe logarytmy dały po połączeniu liczbę całkowitą.

    Odpowiedź: log⁡123+log⁡1248=2\log_{12} 3 + \log_{12} 48 = 2.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Rozkład iloczynu

Wiedząc, że log⁡23≈1,585\log_2 3 \approx 1{,}585, oblicz log⁡224\log_2 24.

Przykład 2. Logarytm dziesiętny

Wiedząc, że log⁡2≈0,301\log 2 \approx 0{,}301, oblicz log⁡200\log 200.

Przykład 3. Suma dwóch logarytmów

Oblicz log⁡64+log⁡69\log_6 4 + \log_6 9.

Przykład 4. Trzy logarytmy

Oblicz log⁡52+log⁡510+log⁡51,25\log_5 2 + \log_5 10 + \log_5 1{,}25.

Przykład 5. Równanie

Rozwiąż równanie log⁡2x+log⁡2(x−2)=3\log_2 x + \log_2 (x - 2) = 3.

Przykład 6. Logarytm sumy

Oblicz log⁡3(3+6)\log_3 (3 + 6).

Przykład 7. Różne podstawy

Oblicz log⁡28+log⁡48\log_2 8 + \log_4 8.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu, w którym łączysz albo rozkładasz logarytmy.

Przypadki szczególne

Kilka sytuacji pojawia się w zadaniach tak często, że warto je znać.

Więcej czynników log⁡a(xyz)=log⁡ax+log⁡ay+log⁡az\displaystyle \log_a (xyz) = \log_a x + \log_a y + \log_a z
Wzór stosujesz tyle razy, ile trzeba. Liczba czynników nie ma znaczenia.
Czynnik równy podstawie log⁡a(ax)=1+log⁡ax\displaystyle \log_a (a x) = 1 + \log_a x
Logarytm z podstawy to 1. Na przykład log⁡315=log⁡3(3⋅5)=1+log⁡35\log_3 15 = \log_3 (3 \cdot 5) = 1 + \log_3 5.
Potęga dziesiątki log⁡(10n⋅x)=n+log⁡x\displaystyle \log (10^n \cdot x) = n + \log x
Liczba zer przechodzi do części całkowitej. Na przykład log⁡2000=3+log⁡2\log 2000 = 3 + \log 2.
Dwa takie same czynniki log⁡a(x⋅x)=2log⁡ax\displaystyle \log_a (x \cdot x) = 2\log_a x
To pierwszy krok do wzoru na logarytm potęgi.
Czynniki ujemne log⁡2((−2)(−8))=4\displaystyle \log_2 \big((-2)(-8)\big) = 4
Iloczyn jest dodatni, więc logarytm istnieje. Rozłożyć go jednak nie można, bo log⁡2(−2)\log_2 (-2) nie istnieje. Wzór wymaga, żeby każdy czynnik był dodatni.

Gdzie jeszcze przydaje się logarytm iloczynu

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.