Funkcja liniowa
Postać kierunkowa i ogólna, współczynnik kierunkowy, miejsce zerowe oraz warunki równoległości i prostopadłości prostych. Każdy z 8 wzorów sprawdzamy na tej samej prostej, więc widać, co który z nich pokazuje na wykresie. Nazwa wzoru prowadzi do pełnego wyjaśnienia z przykładami.
To nasza przykładowa funkcja. Jej wykres przechodzi przez punkty i . Wyniki wzorów to konkretne punkty, odcinki i proste na rysunku:
Wzory funkcji liniowej
Wzór funkcji
Jak zapisać prostą i jak znaleźć jej równanie, gdy znasz dwa jej punkty.
-
Postać kierunkowa
Najczęstszy zapis funkcji liniowej. Współczynnik mówi, jak stromo biegnie prosta, a to punkt, w którym przecina ona oś OY.
Dla naszej funkcji
-
Postać ogólna
Opisuje każdą prostą na płaszczyźnie, także pionową, której nie zapiszesz w postaci kierunkowej. Z niej korzysta wzór na odległość punktu od prostej.
Dla naszej funkcji
-
Równanie prostej przez dwa punkty
Równanie prostej, gdy znasz dwa jej punkty. Możesz też najpierw policzyć , a potem , podstawiając jeden z punktów do .
Przez P(1, −2) i Q(3, 2)
Nachylenie i miejsce zerowe
Co odczytasz z samego wzoru: czy funkcja rośnie i gdzie przecina oś OX.
-
Współczynnik kierunkowy
Przyrost podzielony przez przyrost między dwoma punktami prostej. Gdy , funkcja rośnie, gdy , maleje, a gdy , jest stała.
Z punktów P i Q
-
Miejsce zerowe
Punkt, w którym prosta przecina oś OX. Wzór działa dla . Funkcja stała nie ma miejsca zerowego, chyba że ; wtedy miejscem zerowym jest każdy .
Dla naszej funkcji
Wzajemne położenie prostych
Kiedy dwie proste są równoległe albo prostopadłe i jak daleko punkt leży od prostej.
-
Warunek równoległości prostych
Proste równoległe mają ten sam współczynnik kierunkowy i różnią się tylko wyrazem wolnym.
Prosta równoległa przez (0, 1)
-
Warunek prostopadłości prostych
Współczynniki prostych prostopadłych są swoimi odwrotnościami z przeciwnym znakiem. Warunek nie obejmuje pary prostej pionowej i poziomej, bo prosta pionowa nie ma współczynnika kierunkowego.
Prosta y = −½x + 1
-
Odległość punktu od prostej
Wstawiasz współrzędne punktu do lewej strony postaci ogólnej, bierzesz wartość bezwzględną i dzielisz przez .
Dla punktu (0, 0)
Znak współczynnika a
Z samego znaku odczytasz, czy funkcja rośnie, maleje, czy jest stała. Wyraz wolny mówi tylko, gdzie prosta przecina oś OY, czyli jaką wartość ma funkcja dla .
- funkcja rosnąca Im większe , tym większa wartość. Prosta wznosi się w prawo.
- funkcja stała Wzór ma postać , a wykres jest poziomą prostą.
- funkcja malejąca Im większe , tym mniejsza wartość. Prosta opada w prawo.
Zadania z funkcji liniowej
Każde zadanie z tego zbioru ma wskazówkę i rozwiązanie krok po kroku.
Wzory z broszury CKE, którą dostaniesz na maturze, zebraliśmy w tablicach maturalnych. Równanie prostej i warunki równoległości oraz prostopadłości są tam w dziale o geometrii analitycznej. Pozostałe kategorie znajdziesz w spisie wszystkich wzorów.