Funkcja liniowa - zadania maturalne z rozwiązaniami krok po kroku

31 zadań z funkcji liniowej, ułożonych na wzór zadań maturalnych. Zaczynasz od wartości funkcji i miejsca zerowego, a kończysz na zadaniach z parametrem i zadaniach tekstowych.

31 zadań 28 z poziomu podstawowego 3 z rozszerzonego

Rozwiązania krok po kroku: https://tablicematematyczne.pl/zadania/funkcja-liniowa

Najpierw spróbuj rozwiązać zadanie samodzielnie. Jeśli utkniesz, otwórz wskazówkę. Pełne rozwiązanie pokazuje każde przekształcenie i wzór, z którego korzysta. Zadania z poziomu rozszerzonego mają przy tytule znak R.

Widoczne zadania: 31 z 31

Co trzeba umieć przed rozwiązywaniem zadań

Funkcja liniowa ma wzór y=ax+by = ax + b. Współczynnik aa mówi, o ile zmienia się wartość funkcji, gdy argument rośnie o 1, a bb jest wartością funkcji dla x=0x = 0. Większość zadań poniżej rozwiążesz sześcioma wzorami. Kliknij wzór, żeby zobaczyć jego wyprowadzenie i więcej przykładów.

A. Wartości funkcji i miejsce zerowe

Wartość funkcji obliczasz, wstawiając argument w miejsce xx. Miejsce zerowe to argument, dla którego wartość jest równa 0, więc przyrównujesz wzór do zera.

Zadanie 1. Wartości funkcji

1 pkt #

Funkcja ff jest określona wzorem f(x)=−3x+5f(x) = -3x + 5. Oblicz f(2)f(2), f(−1)f(-1) oraz f(13)f\left(\frac{1}{3}\right).

Zadanie 2. Miejsce zerowe z ułamkiem

1 pkt #

Miejscem zerowym funkcji f(x)=23x−4f(x) = \frac{2}{3}x - 4 jest liczba:

  • A. −6-6
  • B. 83\frac{8}{3}
  • C. 66
  • D. −4-4

Zadanie 3. Argument dla danej wartości

1 pkt #

Funkcja ff jest określona wzorem f(x)=4x−7f(x) = 4x - 7. Dla jakiego argumentu wartość tej funkcji jest równa 5?

Zadanie 4. Czy punkt należy do wykresu

1 pkt #

Funkcja ff jest określona wzorem f(x)=−2x+3f(x) = -2x + 3. Które z punktów A=(2,−1)A = (2, -1), B=(−1,4)B = (-1, 4), C=(12,2)C = \left(\frac{1}{2}, 2\right) należą do wykresu tej funkcji?

Zadanie 5. Parametr z miejsca zerowego

1 pkt #

Liczba 3 jest miejscem zerowym funkcji liniowej f(x)=(m−2)x+6f(x) = (m - 2)x + 6. Wynika stąd, że:

  • A. m=0m = 0
  • B. m=2m = 2
  • C. m=−2m = -2
  • D. m=4m = 4

Zadanie 6. Z postaci ogólnej do kierunkowej

1 pkt #

Prosta o równaniu 3x+2y−8=03x + 2y - 8 = 0 jest wykresem funkcji liniowej. Wyznacz współczynnik kierunkowy tej prostej i punkt, w którym przecina ona oś OY.

B. Wykres i monotoniczność

Znak aa mówi, czy funkcja rośnie, czy maleje, a bb wskazuje punkt przecięcia wykresu z osią OY. Te dwie liczby wystarczą do szkicu wykresu i do nierówności typu f(x)>0f(x) \gt 0.

Zadanie 7. Która funkcja jest malejąca

1 pkt #

Która z podanych funkcji jest malejąca?

  • A. f(x)=2x−5f(x) = 2x - 5
  • B. f(x)=(3−2)x+1f(x) = \left(\sqrt{3} - 2\right)x + 1
  • C. f(x)=12xf(x) = \frac{1}{2}x
  • D. f(x)=(π−3)x+4f(x) = (\pi - 3)x + 4

Zadanie 8. Punkty przecięcia z osiami

2 pkt #

Wyznacz punkty przecięcia wykresu funkcji f(x)=−12x+2f(x) = -\frac{1}{2}x + 2 z osiami układu współrzędnych i naszkicuj ten wykres.

Zadanie 9. Odczytywanie z wykresu

2 pkt #

Na rysunku przedstawiono wykres funkcji liniowej ff. Punkty AA i BB leżą w węzłach kratki. Odczytaj z wykresu miejsce zerowe funkcji, zbiór argumentów, dla których funkcja przyjmuje wartości dodatnie, oraz zbiór argumentów, dla których f(x)≤3f(x) \leq 3.

−1 1 3 4 5 −2 −1 1 2 3 4 x y

Zadanie 10. Kiedy wartości są dodatnie

1 pkt #

Funkcja f(x)=−4x+10f(x) = -4x + 10 przyjmuje wartości dodatnie wtedy i tylko wtedy, gdy:

  • A. x>52x \gt \frac{5}{2}
  • B. x<52x \lt \frac{5}{2}
  • C. x<−52x \lt -\frac{5}{2}
  • D. x>25x \gt \frac{2}{5}

Zadanie 11. Zbiór wartości na przedziale

2 pkt #

Funkcja f(x)=−2x+1f(x) = -2x + 1 jest określona dla x∈⟨−1,3⟩x \in \langle -1, 3 \rangle. Wyznacz zbiór wartości tej funkcji oraz jej najmniejszą i największą wartość.

C. Wzór funkcji liniowej - zadania

We wzorze y=ax+by = ax + b są dwie niewiadome, więc potrzebujesz dwóch informacji o prostej, na przykład dwóch punktów albo punktu i kąta nachylenia. Gotowy wzór sprawdź, podstawiając każdy podany punkt.

Zadanie 12. Wzór z dwóch punktów

2 pkt #

Wyznacz wzór funkcji liniowej, której wykres przechodzi przez punkty A=(−1,5)A = (-1, 5) i B=(3,−3)B = (3, -3).

Zadanie 13. Wzór odczytany z wykresu

2 pkt #

Na rysunku przedstawiono wykres funkcji liniowej ff. Punkty AA i BB leżą w węzłach kratki. Wyznacz wzór funkcji ff.

−2 −1 1 2 3 4 −1 1 3 4 5 x y

Zadanie 14. Miejsce zerowe i jeden punkt

2 pkt #

Miejscem zerowym funkcji liniowej ff jest liczba −4-4, a f(2)=3f(2) = 3. Wyznacz wzór tej funkcji.

Zadanie 15. Prosta nachylona pod kątem 60°

2 pkt #

Prosta nachylona do osi OX pod kątem 60∘60^\circ przechodzi przez punkt P=(3,2)P = \left(\sqrt{3}, 2\right). Wyznacz równanie tej prostej w postaci kierunkowej.

Zadanie 16. Trzeci punkt na tej samej prostej

2 pkt #

Punkty A=(−2,−5)A = (-2, -5), B=(1,1)B = (1, 1) i C=(4,m)C = (4, m) leżą na jednej prostej. Oblicz mm.

D. Proste równoległe i prostopadłe

Proste równoległe mają ten sam współczynnik kierunkowy, a iloczyn współczynników prostych prostopadłych jest równy −1-1. Gdy prosta jest dana w postaci ogólnej, najpierw wyznacz z niej yy.

Zadanie 17. Prosta równoległa przez punkt

2 pkt #

Wyznacz równanie prostej równoległej do prostej y=3x−2y = 3x - 2, przechodzącej przez punkt P=(−1,4)P = (-1, 4).

Zadanie 18. Prosta prostopadła przez punkt

2 pkt #

Wyznacz równanie prostej prostopadłej do prostej y=2x+1y = 2x + 1, przechodzącej przez punkt P=(4,−1)P = (4, -1).

Zadanie 19. Parametr i proste równoległe

1 pkt #

Proste o równaniach y=(2m−1)x+3y = (2m - 1)x + 3 oraz y=5x−4y = 5x - 4 są równoległe, gdy:

  • A. m=2m = 2
  • B. m=3m = 3
  • C. m=−2m = -2
  • D. m=52m = \frac{5}{2}

Zadanie 20. Parametr i proste prostopadłe

1 pkt #

Proste o równaniach y=(m+1)x−2y = (m + 1)x - 2 oraz y=−13x+5y = -\frac{1}{3}x + 5 są prostopadłe, gdy:

  • A. m=2m = 2
  • B. m=−43m = -\frac{4}{3}
  • C. m=−2m = -2
  • D. m=4m = 4

Zadanie 21. Prostopadła do prostej w postaci ogólnej

2 pkt #

Wyznacz równanie prostej prostopadłej do prostej 2x−3y+6=02x - 3y + 6 = 0, przechodzącej przez punkt P=(2,−1)P = (2, -1). Zapisz je w postaci ogólnej.

Zadanie 22. Punkt przecięcia dwóch prostych

2 pkt #

Wyznacz współrzędne punktu przecięcia prostych y=2x−3y = 2x - 3 oraz y=−x+6y = -x + 6.

Zadanie 23. Odległość punktu od prostej R

2 pkt #

Oblicz odległość punktu P=(2,−1)P = (2, -1) od prostej y=34x+2y = \frac{3}{4}x + 2.

E. Funkcja liniowa z parametrem - zadania

Parametr mm to liczba, którą trzeba znaleźć. Zapisz warunek z treści za pomocą współczynników aa i bb, a potem rozwiąż równanie lub nierówność z niewiadomą mm. Sprawdź też osobno przypadek a=0a = 0.

Zadanie 24. Kiedy funkcja jest rosnąca

1 pkt #

Wyznacz wszystkie wartości parametru mm, dla których funkcja f(x)=(3−2m)x+5f(x) = (3 - 2m)x + 5 jest rosnąca.

Zadanie 25. Kiedy funkcja jest stała

2 pkt #

Funkcja ff jest określona wzorem f(x)=(m2−4)x+m−2f(x) = (m^2 - 4)x + m - 2. Wyznacz wszystkie wartości mm, dla których funkcja jest stała. Dla której z nich wykres funkcji pokrywa się z osią OX?

Zadanie 26. Wykres omija trzecią ćwiartkę R

3 pkt #

Wyznacz wszystkie wartości parametru mm, dla których wykres funkcji f(x)=(m−1)x+m+3f(x) = (m - 1)x + m + 3 nie przechodzi przez trzecią ćwiartkę układu współrzędnych.

Zadanie 27. Proste bez punktów wspólnych R

3 pkt #

Wyznacz wszystkie wartości parametru mm, dla których proste 2x+my−4=02x + my - 4 = 0 oraz mx+8y−8=0mx + 8y - 8 = 0 nie mają punktów wspólnych.

F. Zadania tekstowe z funkcją liniową

Ustal najpierw, co jest argumentem, a co wartością funkcji. Stała kwota lub stan początkowy to wyraz wolny bb, a zmiana przypadająca na jednostkę to współczynnik aa.

Zadanie 28. Opłata za przejazd taksówką

2 pkt #

Taksówkarz pobiera opłatę początkową 9 zł oraz 3,50 zł za każdy przejechany kilometr. Zapisz wzór funkcji, która opisuje koszt przejazdu w zależności od liczby kilometrów xx. Oblicz koszt przejazdu na trasie 12 km oraz długość trasy, za którą zapłacono 72 zł.

Zadanie 29. Woda wypływająca ze zbiornika

2 pkt #

W zbiorniku jest 600 litrów wody. Po otwarciu zaworu wypływa z niego 15 litrów na minutę. Zapisz wzór funkcji V(t)V(t), która opisuje ilość wody w zbiorniku po tt minutach, i podaj jej dziedzinę. Po ilu minutach w zbiorniku zostanie 150 litrów?

Zadanie 30. Porównanie dwóch abonamentów

3 pkt #

Abonament A kosztuje 30 zł miesięcznie oraz 0,20 zł za każdą minutę rozmowy. Abonament B kosztuje 50 zł miesięcznie oraz 0,10 zł za minutę. Przy jakiej liczbie minut oba abonamenty kosztują tyle samo? Który abonament jest tańszy przy 300 minutach rozmów w miesiącu?

Zadanie 31. Stopnie Celsjusza i Fahrenheita

2 pkt #

Temperatura w stopniach Fahrenheita FF jest funkcją liniową temperatury w stopniach Celsjusza CC. Woda zamarza w 0∘C0^\circ\text{C}, czyli w 32∘F32^\circ\text{F}, a wrze w 100∘C100^\circ\text{C}, czyli w 212∘F212^\circ\text{F}. Wyznacz wzór tej funkcji i oblicz, ile stopni Fahrenheita odpowiada temperaturze 37∘C37^\circ\text{C}.

Najczęstsze błędy w zadaniach z funkcji liniowej

Tych pięć pomyłek łatwo popełnić, nawet gdy znasz wzór.

  • Nie zmieniaj kolejności punktów w mianowniku

    W liczniku i mianowniku odejmuj współrzędne w tej samej kolejności. Gdy w jednym miejscu zaczniesz od punktu BB, a w drugim od AA, wyjdzie współczynnik z przeciwnym znakiem. Zobacz zadanie 12.

    Źle
    a=−3−5−1−3=2a = \frac{-3 - 5}{-1 - 3} = 2
    Dobrze
    a=−3−53−(−1)=−2a = \frac{-3 - 5}{3 - (-1)} = -2
  • Nie gub minusa przy prostej prostopadłej

    Współczynnik prostej prostopadłej to odwrotność ze zmienionym znakiem. Sama odwrotność daje prostą, która przecina daną pod innym kątem niż prosty, jak pokazuje zadanie 18.

    Źle
    y=2x+1  ⇒  a=12y = 2x + 1 \;\Rightarrow\; a = \frac{1}{2}
    Dobrze
    y=2x+1  ⇒  a=−12y = 2x + 1 \;\Rightarrow\; a = -\frac{1}{2}
  • Nie zostawiaj zwrotu nierówności po dzieleniu przez liczbę ujemną

    Dzielenie obu stron przez liczbę ujemną odwraca znak nierówności. Ten błąd daje odpowiedź A w zadaniu 10.

    Źle
    −4x>−10  ⇒  x>52-4x \gt -10 \;\Rightarrow\; x \gt \frac{5}{2}
    Dobrze
    −4x>−10  ⇒  x<52-4x \gt -10 \;\Rightarrow\; x \lt \frac{5}{2}
  • Nie odczytuj współczynnika kierunkowego z postaci ogólnej

    Liczba przy xx w równaniu Ax+By+C=0Ax + By + C = 0 nie jest współczynnikiem kierunkowym. Najpierw wyznacz yy, jak w zadaniu 6.

    Źle
    3x+2y−8=0  ⇒  a=33x + 2y - 8 = 0 \;\Rightarrow\; a = 3
    Dobrze
    3x+2y−8=0  ⇒  a=−323x + 2y - 8 = 0 \;\Rightarrow\; a = -\frac{3}{2}
  • Nie pomijaj funkcji stałej w zadaniach z parametrem

    Dla a=0a = 0 wzór nadal opisuje prostą, tyle że poziomą. Często spełnia ona warunek z treści, jak w zadaniu 26, gdzie dla m=1m = 1 wykres to prosta y=4y = 4.

    Źle
    m∈⟨−3,1)m \in \langle -3, 1)
    Dobrze
    m∈⟨−3,1⟩m \in \langle -3, 1 \rangle

Porady do zadań z funkcją liniową

Zrób szkic przed rachunkami
Punkt (0,b)(0, b) i znak aa wystarczą, żeby narysować prostą w przybliżeniu. Na szkicu od razu widać, gdzie funkcja jest dodatnia i czy wynik ma sens.
Sprawdzaj wzór podanymi punktami
Gdy masz już aa i bb, podstaw do wzoru każdy punkt z treści. Jeśli któryś się nie zgadza, błąd jest najczęściej w znaku współczynnika.
Sprowadzaj proste do postaci kierunkowej
Warunki równoległości i prostopadłości porównują współczynniki aa. Prostą zapisaną w postaci ogólnej najpierw przekształć, jak w zadaniu 21.
Korzystaj z tablic
Równanie prostej oraz warunki równoległości i prostopadłości znajdziesz w dziale o geometrii analitycznej w tablicach maturalnych.

Pytania o funkcję liniową

Jak wyznaczyć wzór funkcji liniowej z dwóch punktów?

Oblicz współczynnik kierunkowy a=y2−y1x2−x1a = \frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1}. Potem podstaw aa i współrzędne jednego z punktów do wzoru y=ax+by = ax + b i wyznacz bb. Dla punktów A=(−1,5)A = (-1, 5) i B=(3,−3)B = (3, -3) wychodzi a=−2a = -2 i b=3b = 3, czyli y=−2x+3y = -2x + 3. Całe rozwiązanie jest w zadaniu 12.

Jak odczytać wzór funkcji liniowej z wykresu?

Wyraz wolny bb odczytasz z punktu, w którym prosta przecina oś OY. Współczynnik aa policz z dwóch punktów leżących w węzłach kratki: podziel zmianę wartości przez zmianę argumentu. Przykład jest w zadaniu 13.

Kiedy funkcja liniowa jest rosnąca, a kiedy malejąca?

Decyduje znak współczynnika kierunkowego aa. Dla a>0a \gt 0 funkcja jest rosnąca, dla a<0a \lt 0 malejąca, a dla a=0a = 0 stała. Wyraz wolny bb nie ma wpływu na monotoniczność.

Kiedy funkcja liniowa nie ma miejsca zerowego?

Gdy a=0a = 0 i b≠0b \neq 0. Funkcja ma wtedy wzór y=by = b, a jej wykres jest poziomą prostą, która nie przecina osi OX. Dla a=0a = 0 i b=0b = 0 każda liczba jest miejscem zerowym, a dla a≠0a \neq 0 miejsce zerowe jest jedno: x0=−bax_0 = -\frac{b}{a}.

Czy funkcja liniowa jest na maturze podstawowej?

Tak. Wzór, wykres, miejsce zerowe, monotoniczność oraz proste równoległe i prostopadłe należą do poziomu podstawowego. Odległość punktu od prostej należy do poziomu rozszerzonego, dlatego zadanie 23 ma znak R. Filtr „Podstawowe” nad zadaniami pokazuje tylko zadania z poziomu podstawowego.

Jak zapisać zadania z funkcji liniowej w PDF?

Nad zadaniami są dwa przyciski. „Drukuj zadania” daje kartę pracy bez rozwiązań, a „PDF z rozwiązaniami” dodaje pełne rozwiązania. W oknie drukowania wybierz zapis do pliku PDF.

Wzory potrzebne do tych zadań

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.