Postać ogólna równania prostej

Równanie Ax+By+C=0Ax + By + C = 0 opisuje każdą prostą na płaszczyźnie, także pionową, której nie zapiszesz jako y=ax+by = ax + b. Gdy B≠0B \neq 0, łatwo z niego przejść do postaci kierunkowej i odczytać nachylenie.

Ax+By+C=0Ax + By + C = 0

B≠0B \neq 0 postać kierunkowa

y=−ABx−CB\displaystyle y = -\frac{A}{B}x - \frac{C}{B}

B≠0B \neq 0 współczynnik kierunkowy

a=−AB\displaystyle a = -\frac{A}{B}

B=0B = 0 prosta pionowa

x=−CA\displaystyle x = -\frac{C}{A}
AA, BB i CC to liczby rzeczywiste, przy czym AA i BB nie mogą być jednocześnie równe zero. AA stoi przy xx, BB przy yy, a CC to wyraz wolny.

Czym jest postać ogólna?

To równanie prostej, w którym wszystkie wyrazy stoją po lewej stronie, a po prawej zostaje zero. Punkt leży na prostej wtedy, gdy po podstawieniu jego współrzędnych lewa strona wychodzi równa zero.

Postać kierunkowa y=ax+by = ax + b opisuje tylko wykresy funkcji, więc pomija proste pionowe. Postać ogólna obejmuje wszystkie proste. Korzysta z niej też wzór na odległość punktu od prostej, dlatego w geometrii analitycznej warto umieć przechodzić z jednej postaci do drugiej.

Jak pracować z postacią ogólną krok po kroku

Prosta ma równanie 2x+3y−6=02x + 3y - 6 = 0. Wyznaczymy jej współczynnik kierunkowy i punkty przecięcia z osiami, a potem ją narysujemy. Tych samych pięciu kroków użyjesz dla każdej prostej w postaci ogólnej.

Równanie 2x+3y−6=02x + 3y - 6 = 0 A=2,  B=3,  C=−6A = 2,\; B = 3,\; C = -6 y=−23x+2y = -\tfrac{2}{3}x + 2 (0,2), (3,0)(0, 2),\ (3, 0)
  1. Odczytaj współczynniki A, B i C

    Porównaj równanie z Ax+By+C=0Ax + By + C = 0. Każdy współczynnik bierzesz razem ze znakiem, który stoi przed nim.

    Współczynniki równania 2x + 3y − 6 = 0
    AA BB CC
    22 33 −6-6
  2. Sprawdź, czy prosta jest pionowa

    O tym, co zrobić dalej, decydują AA i BB. Najważniejsze jest BB: tylko gdy B≠0B \neq 0, da się wyznaczyć yy. U nas A=2A = 2 i B=3B = 3, więc prosta jest ukośna. Dwa pozostałe przypadki pokazują przykłady 2 i 3 niżej na stronie.

    A≠0, B≠0A \neq 0,\ B \neq 0 Prosta ukośna

    Nasza prosta: B=3B = 3

    Przejdź do postaci kierunkowej. Nachylenie da współczynnik

    a=−AB\displaystyle a = -\frac{A}{B}

    Rozwiązanie krok po kroku: krok 3

    A=0A = 0 Prosta pozioma

    W równaniu nie ma xx. Zostaje By+C=0By + C = 0, czyli funkcja stała:

    y=−CB\displaystyle y = -\frac{C}{B}

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 3

    B=0B = 0 Prosta pionowa

    W równaniu nie ma yy. Prosta jest równoległa do osi OY i nie ma postaci kierunkowej:

    x=−CA\displaystyle x = -\frac{C}{A}

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 2

  3. Przekształć do postaci kierunkowej

    Zostaw wyraz z yy po lewej stronie, resztę przenieś na prawą, zmieniając znaki. Potem podziel obie strony przez B=3B = 3.

    1. 3y=−2x+63y = -2x + 6
    2. y=−23x+2\displaystyle y = -\frac{2}{3}x + 2

    Współczynnik kierunkowy to a=−23a = -\frac{2}{3}, czyli tyle samo, ile daje wzór a=−ABa = -\frac{A}{B}. Jest ujemny, więc funkcja maleje.

  4. Wyznacz punkty przecięcia z osiami

    Na osi OY jest x=0x = 0, a na osi OX jest y=0y = 0. W postaci ogólnej wystarczy wstawić zero w miejsce jednej zmiennej.

    1. x=0:3y−6=0  ⇒  y=2x = 0:\quad 3y - 6 = 0 \;\Rightarrow\; y = 2
    2. y=0:2x−6=0  ⇒  x=3y = 0:\quad 2x - 6 = 0 \;\Rightarrow\; x = 3
    3. (0,2),(3,0)(0, 2),\quad (3, 0)
  5. Narysuj prostą i sprawdź wynik

    Zaznacz oba punkty i przeprowadź przez nie prostą. Trójkąt między nimi pokazuje nachylenie: z PP idziesz 3 kratki w prawo i 2 w dół.

    −1 1 2 5 −1 1 3 x y
    Prosta przecina oś OY w P(0,2)P(0, 2), a oś OX w Q(3,0)Q(3, 0). Jedna kratka to jedna jednostka.

    Odpowiedź: prosta 2x+3y−6=02x + 3y - 6 = 0 ma postać kierunkową y=−23x+2y = -\frac{2}{3}x + 2 i przecina osie w punktach (0,2)(0, 2) i (3,0)(3, 0).

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Z postaci kierunkowej do ogólnej

Zapisz prostą y=23x−12y = \frac{2}{3}x - \frac{1}{2} w postaci ogólnej o współczynnikach całkowitych.

Przykład 2. Prosta pionowa

Zapisz w postaci ogólnej prostą pionową przechodzącą przez punkt (5,1)(5, 1).

Przykład 3. Prosta pozioma

Prosta przechodzi przez punkty (−1,4)(-1, 4) i (3,4)(3, 4). Zapisz jej równanie w postaci ogólnej.

Przykład 4. Czy punkt leży na prostej

Sprawdź, czy punkty P(2,−1)P(2, -1) i R(1,1)R(1, 1) leżą na prostej 3x−2y−8=03x - 2y - 8 = 0.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z postacią ogólną.

Przypadki szczególne

Te własności postaci ogólnej oszczędzają liczenia w zadaniach z kilkoma prostymi.

Prosta przez początek układu C=0  ⇒  Ax+By=0\displaystyle C = 0 \;\Rightarrow\; Ax + By = 0
Punkt (0,0)(0, 0) spełnia równanie, więc prosta przez niego przechodzi.
Równanie pomnożone przez liczbę k⋅(Ax+By+C)=0, k≠0\displaystyle k \cdot (Ax + By + C) = 0,\ k \neq 0
Pomnożenie obu stron przez liczbę różną od zera nie zmienia prostej. Równania 2x+3y−6=02x + 3y - 6 = 0 i 4x+6y−12=04x + 6y - 12 = 0 opisują tę samą prostą, dlatego postać ogólna nie jest jedna.
Proste równoległe A1B2−A2B1=0\displaystyle A_1 B_2 - A_2 B_1 = 0
Tak sprawdzisz równoległość bez przechodzenia do postaci kierunkowej. Działa także dla prostych pionowych, dla których współczynnika kierunkowego nie ma.
Proste prostopadłe A1A2+B1B2=0\displaystyle A_1 A_2 + B_1 B_2 = 0
Na przykład 2x+3y−6=02x + 3y - 6 = 0 i 3x−2y+1=03x - 2y + 1 = 0 są prostopadłe, bo 2⋅3+3⋅(−2)=02 \cdot 3 + 3 \cdot (-2) = 0.

Gdzie jeszcze przydaje się postać ogólna

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.