Miejsce zerowe funkcji liniowej

Miejsce zerowe to argument, dla którego funkcja przyjmuje wartość 0, czyli miejsce, w którym wykres przecina oś OX. Dla funkcji f(x)=ax+bf(x) = ax + b wystarczą do tego dwa współczynniki.

x0=−bax_0 = -\frac{b}{a}

to samo z równania

ax+b=0ax + b = 0

punkt przecięcia z osią OX

(x0, 0)(x_0,\ 0)

a=0a = 0 funkcja stała

Wzór nie działa. Funkcja y=by = b nie ma miejsca zerowego albo, gdy b=0b = 0, każda liczba jest jej miejscem zerowym.

aa to współczynnik kierunkowy, a bb to wyraz wolny z postaci kierunkowej f(x)=ax+bf(x) = ax + b. Wzór działa, gdy a≠0a \neq 0.

Skąd się bierze ten wzór?

Szukasz takiego xx, dla którego f(x)=0f(x) = 0. Wystarczy rozwiązać równanie liniowe: przenieść bb na drugą stronę i podzielić przez aa.

  1. ax+b=0  ⇒  ax=−b  ⇒  x=−ba\displaystyle ax + b = 0 \;\Rightarrow\; ax = -b \;\Rightarrow\; x = -\frac{b}{a}

Dzielić można tylko przez liczbę różną od zera, dlatego wzór wymaga a≠0a \neq 0. Na wykresie miejsce zerowe to pierwsza współrzędna punktu, w którym prosta przecina oś OX.

Jak obliczyć miejsce zerowe krok po kroku

Wyznaczymy miejsce zerowe funkcji f(x)=2x−4f(x) = 2x - 4, a potem odczytamy, gdzie funkcja jest dodatnia, a gdzie ujemna. Tych samych pięciu kroków użyjesz dla każdej funkcji liniowej.

Funkcja f(x)=2x−4f(x) = 2x - 4 a=2,  b=−4a = 2,\; b = -4 x0=2x_0 = 2 f(x)>0  ⟺  x>2f(x) > 0 \iff x > 2
  1. Odczytaj współczynniki a i b

    Współczynnik aa stoi przy xx, a bb to liczba bez xx. Oba bierzesz razem ze znakiem, więc tutaj bb jest ujemne.

    Współczynniki funkcji f(x) = 2x − 4
    aa bb
    22 −4-4
  2. Sprawdź, czy a jest różne od zera

    Od tego zależy, ile miejsc zerowych ma funkcja. U nas a=2≠0a = 2 \neq 0, więc miejsce zerowe jest jedno i policzymy je ze wzoru. Dwa pozostałe przypadki dotyczą funkcji stałej.

    a≠0a \neq 0 Jedno miejsce zerowe

    Nasza funkcja: a=2a = 2

    f(x)=2x−4f(x) = 2x - 4

    Prosta ukośna przecina oś OX dokładnie raz.

    Rozwiązanie krok po kroku: krok 3

    a=0, b≠0a = 0,\ b \neq 0 Brak miejsc zerowych

    f(x)=3f(x) = 3

    Prosta pozioma leży nad osią OX albo pod nią i nigdy jej nie przecina.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 4

    a=0, b=0a = 0,\ b = 0 Każda liczba

    f(x)=0f(x) = 0

    Wykres pokrywa się z osią OX, więc każdy argument daje wartość 0.

    Więcej: przypadki szczególne

  3. Podstaw do wzoru

    Wpisz b=−4b = -4 w nawiasie. Minus ze wzoru i minus liczby dają razem plus.

    1. x0=−ba=−−42=42\displaystyle x_0 = -\frac{b}{a} = -\frac{-4}{2} = \frac{4}{2}
    2. x0=2x_0 = 2
  4. Sprawdź wynik

    Podstaw miejsce zerowe do wzoru funkcji. Musi wyjść zero.

    1. f(2)=2⋅2−4=0f(2) = 2 \cdot 2 - 4 = 0

    To samo dostaniesz bez wzoru, rozwiązując równanie 2x−4=02x - 4 = 0: 2x=42x = 4, czyli x=2x = 2. Wykres przecina oś OX w punkcie (2,0)(2, 0).

  5. Odczytaj, gdzie funkcja jest dodatnia, a gdzie ujemna

    Miejsce zerowe dzieli oś OX na dwie części. Współczynnik a=2a = 2 jest dodatni, więc funkcja rośnie: na prawo od 2 jej wartości są dodatnie, a na lewo ujemne.

    Wykres funkcji f(x)=2x−4f(x) = 2x - 4. Na zielono zaznaczone argumenty, dla których f(x)>0f(x) > 0.
    1. f(x)>0  ⟺  x>2f(x) > 0 \iff x > 2
    2. f(x)<0  ⟺  x<2f(x) < 0 \iff x < 2

    Odpowiedź: miejscem zerowym funkcji f(x)=2x−4f(x) = 2x - 4 jest x0=2x_0 = 2. Funkcja przyjmuje wartości dodatnie dla x>2x > 2 i ujemne dla x<2x < 2.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Trzy minusy naraz

Wyznacz punkt przecięcia wykresu funkcji f(x)=−2x−8f(x) = -2x - 8 z osią OX.

Przykład 2. Miejsce zerowe w postaci ułamka

Wyznacz miejsce zerowe funkcji f(x)=3x+7f(x) = 3x + 7.

Przykład 3. Brakujący wyraz wolny

Funkcja f(x)=4x+bf(x) = 4x + b ma miejsce zerowe x0=3x_0 = 3. Wyznacz bb.

Przykład 4. Zadanie z parametrem

Dla jakiej wartości parametru mm funkcja f(x)=(m−1)x+3f(x) = (m - 1)x + 3 nie ma miejsca zerowego?

Przykład 5. Prosta w postaci ogólnej

Wyznacz miejsce zerowe funkcji, której wykresem jest prosta 2x+3y−6=02x + 3y - 6 = 0.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z miejscem zerowym.

Przypadki szczególne

W tych sytuacjach miejsce zerowe znasz od razu albo wiesz, gdzie go szukać.

Prosta przez początek układu b=0  ⇒  x0=0\displaystyle b = 0 \;\Rightarrow\; x_0 = 0
Funkcja f(x)=axf(x) = ax przyjmuje wartość 0 dla x=0x = 0, więc jej wykres przechodzi przez punkt (0,0)(0, 0).
Funkcja zerowa a=0, b=0  ⇒  f(x)=0\displaystyle a = 0,\ b = 0 \;\Rightarrow\; f(x) = 0
Wykres leży na osi OX, więc każda liczba rzeczywista jest miejscem zerowym. To jedyna funkcja liniowa, która ma ich więcej niż jedno.
Znak miejsca zerowego a⋅b>0  ⇒  x0<0\displaystyle a \cdot b > 0 \;\Rightarrow\; x_0 < 0
Gdy aa i bb mają ten sam znak, ułamek ba\frac{b}{a} jest dodatni, a miejsce zerowe ujemne. Gdy mają różne znaki, miejsce zerowe jest dodatnie. Tak sprawdzisz wynik bez liczenia.
Funkcja w postaci ogólnej Ax+By+C=0  ⇒  x0=−CA\displaystyle Ax + By + C = 0 \;\Rightarrow\; x_0 = -\frac{C}{A}
Wystarczy wstawić y=0y = 0, jak w przykładzie 5. Wymaga to A≠0A \neq 0.

Gdzie jeszcze przydaje się miejsce zerowe

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.