Suma sinusów

Wzór zamienia sumę dwóch sinusów w iloczyn. Dzięki temu policzysz sin⁡75∘+sin⁡15∘\sin 75^\circ + \sin 15^\circ z wartości dla kątów 45° i 30°, a równanie z sumą sinusów rozłożysz na dwa prostsze.

sin⁡α+sin⁡β=2sin⁡α+β2cos⁡α−β2\sin \alpha + \sin \beta = 2 \sin \frac{\alpha + \beta}{2} \cos \frac{\alpha - \beta}{2}

różnica sinusów

sin⁡α−sin⁡β=2cos⁡α+β2sin⁡α−β2\displaystyle \sin \alpha - \sin \beta = 2 \cos \frac{\alpha + \beta}{2} \sin \frac{\alpha - \beta}{2}

suma cosinusów

cos⁡α+cos⁡β=2cos⁡α+β2cos⁡α−β2\displaystyle \cos \alpha + \cos \beta = 2 \cos \frac{\alpha + \beta}{2} \cos \frac{\alpha - \beta}{2}
Wzór działa dla dowolnych kątów α\alpha i β\beta. Sinus bierze połowę sumy kątów, a cosinus połowę różnicy. Kolejność kątów w różnicy nie ma znaczenia, bo cos⁡(−x)=cos⁡x\cos(-x) = \cos x.

Skąd się bierze ten wzór?

Zapisz oba kąty przez ich średnią i połowę różnicy: x=α+β2x = \tfrac{\alpha + \beta}{2} i y=α−β2y = \tfrac{\alpha - \beta}{2}. Wtedy α=x+y\alpha = x + y i β=x−y\beta = x - y. Dodaj wzory na sinus sumy i sinus różnicy:

  1. sin⁡(x+y)=sin⁡xcos⁡y+cos⁡xsin⁡y\sin(x + y) = \sin x \cos y + \cos x \sin y
  2. sin⁡(x−y)=sin⁡xcos⁡y−cos⁡xsin⁡y\sin(x - y) = \sin x \cos y - \cos x \sin y
  3. sin⁡(x+y)+sin⁡(x−y)=2sin⁡xcos⁡y\sin(x + y) + \sin(x - y) = 2 \sin x \cos y

Iloczyny cos⁡xsin⁡y\cos x \sin y mają przeciwne znaki i się znoszą. Wróć do α\alpha i β\beta, a dostaniesz wzór z góry strony.

Wzór ma też prosty obraz. Punkty PP i QQ leżą na okręgu o promieniu 1 pod kątami α\alpha i β\beta, a MM to środek cięciwy PQPQ.

Wysokość środka MM to średnia wysokości punktów PP i QQ, czyli połowa sumy sinusów.

Trójkąt OPQOPQ jest równoramienny, więc OMOM dzieli kąt POQPOQ na połowy i jest prostopadły do cięciwy. Kąt POMPOM ma α−β2\tfrac{\alpha - \beta}{2}, dlatego OM=cos⁡α−β2OM = \cos \tfrac{\alpha - \beta}{2}. Odcinek OMOM tworzy z osią xx kąt α+β2\tfrac{\alpha + \beta}{2}, więc wysokość MHMH to:

  1. MH=OM⋅sin⁡α+β2\displaystyle MH = OM \cdot \sin \frac{\alpha + \beta}{2}
  2. MH=cos⁡α−β2sin⁡α+β2\displaystyle MH = \cos \frac{\alpha - \beta}{2} \sin \frac{\alpha + \beta}{2}

Ta sama wysokość to sin⁡α+sin⁡β2\tfrac{\sin \alpha + \sin \beta}{2}. Pomnóż obie strony przez 2, a wyjdzie wzór na sumę sinusów.

Jak zamienić sumę sinusów na iloczyn krok po kroku

Oblicz sin⁡75∘+sin⁡15∘\sin 75^\circ + \sin 15^\circ bez kalkulatora. Żadnego z tych kątów nie ma w tabeli kątów szczególnych, ale ich połowa sumy i połowa różnicy tam są.

Zadanie sin⁡75∘+sin⁡15∘\sin 75^\circ + \sin 15^\circ 45∘45^\circ 30∘30^\circ 62\tfrac{\sqrt{6}}{2}
  1. Policz połowę sumy kątów

    To kąt, który trafi pod sinus.

    1. 75∘+15∘2=90∘2=45∘\displaystyle \frac{75^\circ + 15^\circ}{2} = \frac{90^\circ}{2} = 45^\circ
  2. Policz połowę różnicy kątów

    Ten kąt trafi pod cosinus. Odejmij mniejszy kąt od większego. Odwrotna kolejność dałaby −30∘-30^\circ, a cos⁡(−30∘)=cos⁡30∘\cos(-30^\circ) = \cos 30^\circ, więc wynik byłby ten sam.

    1. 75∘−15∘2=60∘2=30∘\displaystyle \frac{75^\circ - 15^\circ}{2} = \frac{60^\circ}{2} = 30^\circ
  3. Podstaw do wzoru i pomnóż

    Wstaw oba kąty i odczytaj wartości dla 45° i 30°.

    1. sin⁡75∘+sin⁡15∘=2sin⁡45∘cos⁡30∘\displaystyle \sin 75^\circ + \sin 15^\circ = 2 \sin 45^\circ \cos 30^\circ
    2. =2⋅22⋅32\displaystyle = 2 \cdot \frac{\sqrt{2}}{2} \cdot \frac{\sqrt{3}}{2}
    3. =62\displaystyle = \frac{\sqrt{6}}{2}
  4. Sprawdź wynik inną drogą

    Wartości sin⁡75∘\sin 75^\circ i sin⁡15∘\sin 15^\circ dają wzory na sinus sumy dla 45∘+30∘45^\circ + 30^\circ i sinus różnicy dla 45∘−30∘45^\circ - 30^\circ:

    1. sin⁡75∘=6+24,sin⁡15∘=6−24\displaystyle \sin 75^\circ = \frac{\sqrt{6} + \sqrt{2}}{4}, \quad \sin 15^\circ = \frac{\sqrt{6} - \sqrt{2}}{4}
    2. sin⁡75∘+sin⁡15∘=264=62\displaystyle \sin 75^\circ + \sin 15^\circ = \frac{2\sqrt{6}}{4} = \frac{\sqrt{6}}{2}

    Odpowiedź: sin⁡75∘+sin⁡15∘=62\sin 75^\circ + \sin 15^\circ = \tfrac{\sqrt{6}}{2}.

Więcej przykładów

Spróbuj najpierw rozwiązać każde zadanie samodzielnie, a potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Suma zwinięta w jeden cosinus

Zapisz sin⁡50∘+sin⁡10∘\sin 50^\circ + \sin 10^\circ jako jedną funkcję trygonometryczną.

Przykład 2. Dowód z pierwiastkiem

Wykaż, że sin⁡80∘+sin⁡40∘=3cos⁡20∘\sin 80^\circ + \sin 40^\circ = \sqrt{3} \cos 20^\circ.

Przykład 3. Równanie z sumą sinusów

Rozwiąż równanie sin⁡3x+sin⁡x=0\sin 3x + \sin x = 0 dla x∈[0∘,360∘)x \in [0^\circ, 360^\circ).

Przykład 4. Iloraz sumy sinusów i sumy cosinusów

Wykaż, że sin⁡α+sin⁡βcos⁡α+cos⁡β=tg⁡α+β2\dfrac{\sin \alpha + \sin \beta}{\cos \alpha + \cos \beta} = \operatorname{tg} \dfrac{\alpha + \beta}{2}, o ile mianownik nie jest zerem.

Przykład 5. Kąty trójkąta

Kąty α\alpha, β\beta, γ\gamma są kątami trójkąta. Wykaż, że sin⁡α+sin⁡β=2cos⁡γ2cos⁡α−β2\sin \alpha + \sin \beta = 2 \cos \tfrac{\gamma}{2} \cos \tfrac{\alpha - \beta}{2}.

Przykład 6. Kąty różniące się o 120°

Uprość sin⁡x+sin⁡(x+120∘)\sin x + \sin(x + 120^\circ).

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z sumą sinusów.

Przypadki szczególne

Wartości dla typowych kątów znajdziesz w tabeli wartości dla kątów 30°, 45° i 60°.

Równe kąty sin⁡α+sin⁡α=2sin⁡αcos⁡0∘=2sin⁡α\displaystyle \sin \alpha + \sin \alpha = 2 \sin \alpha \cos 0^\circ = 2 \sin \alpha
Połowa różnicy to 0°, a cos⁡0∘=1\cos 0^\circ = 1. Wzór zgadza się z prostym dodawaniem.
Kąty przeciwne sin⁡α+sin⁡(−α)=2sin⁡0∘cos⁡α=0\displaystyle \sin \alpha + \sin(-\alpha) = 2 \sin 0^\circ \cos \alpha = 0
Sinus jest funkcją nieparzystą, więc sinusy kątów przeciwnych się znoszą.
Kiedy suma jest zerem sin⁡α+β2=0lubcos⁡α−β2=0\displaystyle \sin \frac{\alpha + \beta}{2} = 0 \quad \text{lub} \quad \cos \frac{\alpha - \beta}{2} = 0
Pierwszy warunek daje β=−α+k⋅360∘\beta = -\alpha + k \cdot 360^\circ, drugi β=α+180∘+k⋅360∘\beta = \alpha + 180^\circ + k \cdot 360^\circ. Z tego korzysta się przy równaniach, jak w przykładzie 3.
Największa możliwa suma ∣sin⁡α+sin⁡β∣≤2∣cos⁡α−β2∣\displaystyle \left|\sin \alpha + \sin \beta\right| \leq 2 \left|\cos \frac{\alpha - \beta}{2}\right|
Im bardziej kąty się różnią, tym mniejszy jest cosinus połowy różnicy i tym mniejsza może być suma. Na rysunku to długość OMOM.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.