Iloczyn sinusa i cosinusa

Iloczyn sinusa i cosinusa to średnia sinusów sumy i różnicy kątów. Wzór przydaje się, gdy kąty α\alpha i β\beta nie są w tabeli, ale ich suma i różnica tam są.

sin⁡αcos⁡β=12[sin⁡(α+β)+sin⁡(α−β)]\sin \alpha \cos \beta = \frac{1}{2} \left[\sin(\alpha + \beta) + \sin(\alpha - \beta)\right]

cosinus razy sinus

cos⁡αsin⁡β=12[sin⁡(α+β)−sin⁡(α−β)]\displaystyle \cos \alpha \sin \beta = \frac{1}{2} \left[\sin(\alpha + \beta) - \sin(\alpha - \beta)\right]

równe kąty, gdy β = α

sin⁡αcos⁡α=12sin⁡2α\displaystyle \sin \alpha \cos \alpha = \frac{1}{2} \sin 2\alpha
Wzór działa dla dowolnych kątów. W nawiasie stoją sinusy, nie cosinusy. W różnicy α−β\alpha - \beta od kąta sinusa odejmujesz kąt cosinusa, bo sinus kąta ujemnego jest ujemny.

Skąd się bierze ten wzór?

Zapisz wzory na sinus sumy i sinus różnicy jeden pod drugim i dodaj je:

  1. sin⁡(α+β)=sin⁡αcos⁡β+cos⁡αsin⁡β\sin(\alpha + \beta) = \sin \alpha \cos \beta + \cos \alpha \sin \beta
  2. sin⁡(α−β)=sin⁡αcos⁡β−cos⁡αsin⁡β\sin(\alpha - \beta) = \sin \alpha \cos \beta - \cos \alpha \sin \beta
  3. sin⁡(α+β)+sin⁡(α−β)=2sin⁡αcos⁡β\sin(\alpha + \beta) + \sin(\alpha - \beta) = 2 \sin \alpha \cos \beta

Składniki cos⁡αsin⁡β\cos \alpha \sin \beta się znoszą, a sin⁡αcos⁡β\sin \alpha \cos \beta zostaje dwa razy. Podziel obie strony przez 2 i masz wzór z góry strony. To ten sam rachunek co przy sumie sinusów, tylko czytany w drugą stronę.

Dlatego pasuje do niego ten sam rysunek. Punkty PP i QQ leżą na okręgu o promieniu 1 pod kątami α+β\alpha + \beta i α−β\alpha - \beta, a MM to środek cięciwy PQPQ.

Na rysunku α=60∘\alpha = 60^\circ i β=40∘\beta = 40^\circ, więc PP leży pod kątem 100°, a QQ pod kątem 20°. Wysokość punktu MM leży w połowie między wysokościami PP i QQ.

Kąt POQPOQ ma miarę 2β2\beta, a OMOM dzieli go na połowy, więc OM=cos⁡βOM = \cos \beta. Odcinek OMOM tworzy z osią xx kąt α\alpha, średnią kątów punktów PP i QQ. Wysokość punktu MM to:

  1. MH=OM⋅sin⁡α=sin⁡αcos⁡β\displaystyle MH = OM \cdot \sin \alpha = \sin \alpha \cos \beta

Środek cięciwy leży na wysokości równej średniej wysokości jej końców, czyli 12[sin⁡(α+β)+sin⁡(α−β)]\tfrac{1}{2}\left[\sin(\alpha + \beta) + \sin(\alpha - \beta)\right].

Jak zamienić iloczyn sinusa i cosinusa na sumę krok po kroku

Oblicz sin⁡15∘⋅cos⁡75∘\sin 15^\circ \cdot \cos 75^\circ bez kalkulatora. Kątów 15° i 75° nie ma w tabeli kątów szczególnych, ale ich suma i różnica tam są. Tu α=15∘\alpha = 15^\circ to kąt sinusa, a β=75∘\beta = 75^\circ to kąt cosinusa.

Zadanie sin⁡15∘⋅cos⁡75∘\sin 15^\circ \cdot \cos 75^\circ sin⁡90∘=1\sin 90^\circ = 1 sin⁡(−60∘)=−32\sin(-60^\circ) = -\tfrac{\sqrt{3}}{2} 2−34\tfrac{2 - \sqrt{3}}{4}
  1. Policz sumę kątów i jej sinus

    To kąt pierwszego sinusa w nawiasie.

    1. 15∘+75∘=90∘\displaystyle 15^\circ + 75^\circ = 90^\circ
    2. sin⁡90∘=1\displaystyle \sin 90^\circ = 1
  2. Od kąta sinusa odejmij kąt cosinusa

    Kąt sinusa jest tu mniejszy, więc różnica wychodzi ujemna. Sinus kąta ujemnego to sinus kąta przeciwnego ze znakiem minus.

    1. 15∘−75∘=−60∘\displaystyle 15^\circ - 75^\circ = -60^\circ
    2. sin⁡(−60∘)=−sin⁡60∘=−32\displaystyle \sin(-60^\circ) = -\sin 60^\circ = -\frac{\sqrt{3}}{2}
  3. Podstaw do wzoru

    Dodaj oba sinusy i weź połowę.

    1. sin⁡15∘cos⁡75∘=12[sin⁡90∘+sin⁡(−60∘)]\displaystyle \sin 15^\circ \cos 75^\circ = \frac{1}{2} \left[\sin 90^\circ + \sin(-60^\circ)\right]
    2. =12[1−32]\displaystyle = \frac{1}{2} \left[1 - \frac{\sqrt{3}}{2}\right]
    3. =2−34\displaystyle = \frac{2 - \sqrt{3}}{4}
  4. Sprawdź wynik inną drogą

    Kąty 15° i 75° dają razem 90°, więc cos⁡75∘=sin⁡15∘\cos 75^\circ = \sin 15^\circ. Iloczyn to kwadrat sinusa, a ten daje wzór na cosinus podwojonego kąta:

    1. sin⁡15∘cos⁡75∘=sin⁡215∘=1−cos⁡30∘2\displaystyle \sin 15^\circ \cos 75^\circ = \sin^2 15^\circ = \frac{1 - \cos 30^\circ}{2}
    2. =12[1−32]=2−34\displaystyle = \frac{1}{2}\left[1 - \frac{\sqrt{3}}{2}\right] = \frac{2 - \sqrt{3}}{4}

    Odpowiedź: sin⁡15∘⋅cos⁡75∘=2−34\sin 15^\circ \cdot \cos 75^\circ = \tfrac{2 - \sqrt{3}}{4}.

Więcej przykładów

Spróbuj najpierw rozwiązać każde zadanie samodzielnie, a potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Kąty w odwrotnej roli

Oblicz sin⁡75∘⋅cos⁡15∘\sin 75^\circ \cdot \cos 15^\circ.

Przykład 2. Kąty o połowach stopni

Oblicz sin⁡52,5∘⋅cos⁡7,5∘\sin 52{,}5^\circ \cdot \cos 7{,}5^\circ.

Przykład 3. Iloczyn zamieniony na sumę

Zapisz sin⁡7xcos⁡3x\sin 7x \cos 3x jako sumę sinusów.

Przykład 4. Cosinus razy sinus

Zapisz cos⁡5xsin⁡x\cos 5x \sin x jako sumę sinusów.

Przykład 5. Równanie z iloczynem

Rozwiąż równanie 2sin⁡3xcos⁡x=sin⁡4x2 \sin 3x \cos x = \sin 4x dla x∈[0∘,180∘)x \in [0^\circ, 180^\circ).

Przykład 6. Całka iloczynu

Oblicz całkę ∫sin⁡5xcos⁡2x dx\int \sin 5x \cos 2x \, dx. To zadanie z poziomu rozszerzonego i studiów.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z iloczynem sinusa i cosinusa.

Przypadki szczególne

Wartości dla typowych kątów znajdziesz w tabeli wartości dla kątów 30°, 45° i 60°.

Równe kąty sin⁡αcos⁡α=12sin⁡2α\displaystyle \sin \alpha \cos \alpha = \frac{1}{2} \sin 2\alpha
Różnica kątów to 0°, a sin⁡0∘=0\sin 0^\circ = 0. Zostaje połowa sinusa podwojonego kąta.
Kąty dające razem 90° sin⁡αcos⁡(90∘−α)=sin⁡2α\displaystyle \sin \alpha \cos(90^\circ - \alpha) = \sin^2 \alpha
Drugi czynnik to sin⁡α\sin \alpha. Ze wzoru wychodzi 12[1−cos⁡2α]\tfrac{1}{2}\left[1 - \cos 2\alpha\right], jak w zadaniu krok po kroku.
Kąty dające razem 180° sin⁡αcos⁡(180∘−α)=−12sin⁡2α\displaystyle \sin \alpha \cos(180^\circ - \alpha) = -\frac{1}{2} \sin 2\alpha
Cosinus kąta 180∘−α180^\circ - \alpha to −cos⁡α-\cos \alpha, więc wynik to połowa sinusa podwojonego kąta z minusem.
Cosinus kąta zerowego sin⁡αcos⁡0∘=12[sin⁡α+sin⁡α]=sin⁡α\displaystyle \sin \alpha \cos 0^\circ = \frac{1}{2} \left[\sin \alpha + \sin \alpha\right] = \sin \alpha
Suma i różnica kątów są równe, a połowa dwóch jednakowych sinusów to jeden sinus.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.