Różnica cosinusów

Wzór zamienia różnicę dwóch cosinusów w iloczyn dwóch sinusów. Spośród czterech wzorów tego typu tylko ten ma minus przed iloczynem i to on sprawia uczniom najwięcej kłopotu.

cos⁡α−cos⁡β=−2sin⁡α+β2sin⁡α−β2\cos \alpha - \cos \beta = -2 \sin \frac{\alpha + \beta}{2} \sin \frac{\alpha - \beta}{2}

suma cosinusów, dla porównania

cos⁡α+cos⁡β=2cos⁡α+β2cos⁡α−β2\displaystyle \cos \alpha + \cos \beta = 2 \cos \frac{\alpha + \beta}{2} \cos \frac{\alpha - \beta}{2}

ta sama różnica bez minusa z przodu

cos⁡α−cos⁡β=2sin⁡α+β2sin⁡β−α2\displaystyle \cos \alpha - \cos \beta = 2 \sin \frac{\alpha + \beta}{2} \sin \frac{\beta - \alpha}{2}
Wzór działa dla dowolnych kątów α\alpha i β\beta. Minus możesz przenieść do drugiego sinusa, odwracając w nim różnicę kątów. Kolejność kątów ma znaczenie: zamiana zmienia znak wyniku.

Skąd się bierze ten wzór?

Zapisz oba kąty przez ich średnią i połowę różnicy: x=α+β2x = \tfrac{\alpha + \beta}{2} i y=α−β2y = \tfrac{\alpha - \beta}{2}. Wtedy α=x+y\alpha = x + y i β=x−y\beta = x - y. Odejmij wzór na cosinus różnicy od wzoru na cosinus sumy:

  1. cos⁡(x+y)=cos⁡xcos⁡y−sin⁡xsin⁡y\cos(x + y) = \cos x \cos y - \sin x \sin y
  2. cos⁡(x−y)=cos⁡xcos⁡y+sin⁡xsin⁡y\cos(x - y) = \cos x \cos y + \sin x \sin y
  3. cos⁡(x+y)−cos⁡(x−y)=−2sin⁡xsin⁡y\cos(x + y) - \cos(x - y) = -2 \sin x \sin y

Iloczyny cosinusów się znoszą. Iloczyn sinusów w pierwszym wzorze stoi z minusem, a w drugim z plusem, więc po odjęciu zostają dwa minusy. Stąd znak przed wzorem.

Na okręgu o promieniu 1 różnica cosinusów to przesunięcie w poziomie od punktu QQ pod kątem β\beta do punktu PP pod kątem α\alpha.

Punkt PP leży na lewo od QQ, więc cos⁡α\cos \alpha jest mniejszy od cos⁡β\cos \beta. Niebieska przyprostokątna RQRQ to cos⁡β−cos⁡α\cos \beta - \cos \alpha, różnica z odwrotnym znakiem.

Cała cięciwa ma długość 2sin⁡α−β22 \sin \tfrac{\alpha - \beta}{2}, a kąt przy PP między pionem a cięciwą to α+β2\tfrac{\alpha + \beta}{2}. Przyprostokątna RQRQ leży naprzeciw tego kąta, więc:

  1. RQ=PQ⋅sin⁡α+β2\displaystyle RQ = PQ \cdot \sin \frac{\alpha + \beta}{2}
  2. cos⁡β−cos⁡α=2sin⁡α+β2sin⁡α−β2\displaystyle \cos \beta - \cos \alpha = 2 \sin \frac{\alpha + \beta}{2} \sin \frac{\alpha - \beta}{2}

Pomnóż obie strony przez −1-1, a po lewej zostanie cos⁡α−cos⁡β\cos \alpha - \cos \beta. Minus przed wzorem bierze się z tego, że cosinus maleje, gdy kąt rośnie od 0° do 180°.

Jak zamienić różnicę cosinusów na iloczyn krok po kroku

Oblicz cos⁡75∘−cos⁡15∘\cos 75^\circ - \cos 15^\circ bez kalkulatora. Kątów 75° i 15° nie ma w tabeli kątów szczególnych, ale ich połowa sumy i połowa różnicy tam są.

Zadanie cos⁡75∘−cos⁡15∘\cos 75^\circ - \cos 15^\circ 45∘45^\circ 30∘30^\circ −22-\tfrac{\sqrt{2}}{2}
  1. Policz połowę sumy kątów

    To kąt pod pierwszym sinusem.

    1. 75∘+15∘2=90∘2=45∘\displaystyle \frac{75^\circ + 15^\circ}{2} = \frac{90^\circ}{2} = 45^\circ
  2. Policz połowę różnicy kątów

    To kąt pod drugim sinusem. Odejmuj w tej samej kolejności co w zadaniu: od kąta z pierwszego cosinusa odejmij kąt z drugiego.

    1. 75∘−15∘2=60∘2=30∘\displaystyle \frac{75^\circ - 15^\circ}{2} = \frac{60^\circ}{2} = 30^\circ
  3. Podstaw do wzoru, pamiętając o minusie

    Wstaw oba kąty i odczytaj wartości dla 45° i 30°. Minus zapisz od razu, w pierwszej linijce.

    1. cos⁡75∘−cos⁡15∘=−2sin⁡45∘sin⁡30∘\displaystyle \cos 75^\circ - \cos 15^\circ = -2 \sin 45^\circ \sin 30^\circ
    2. =−2⋅22⋅12\displaystyle = -2 \cdot \frac{\sqrt{2}}{2} \cdot \frac{1}{2}
    3. =−22\displaystyle = -\frac{\sqrt{2}}{2}
  4. Sprawdź wynik inną drogą

    Wartości cos⁡75∘\cos 75^\circ i cos⁡15∘\cos 15^\circ dają wzory na cosinus sumy dla 45∘+30∘45^\circ + 30^\circ i cosinus różnicy dla 45∘−30∘45^\circ - 30^\circ:

    1. cos⁡75∘=6−24,cos⁡15∘=6+24\displaystyle \cos 75^\circ = \frac{\sqrt{6} - \sqrt{2}}{4}, \quad \cos 15^\circ = \frac{\sqrt{6} + \sqrt{2}}{4}
    2. cos⁡75∘−cos⁡15∘=−224=−22\displaystyle \cos 75^\circ - \cos 15^\circ = -\frac{2\sqrt{2}}{4} = -\frac{\sqrt{2}}{2}

    Odpowiedź: cos⁡75∘−cos⁡15∘=−22\cos 75^\circ - \cos 15^\circ = -\tfrac{\sqrt{2}}{2}.

Więcej przykładów

Spróbuj najpierw rozwiązać każde zadanie samodzielnie, a potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Różnica zwinięta w jeden sinus

Zapisz cos⁡80∘−cos⁡20∘\cos 80^\circ - \cos 20^\circ jako jedną funkcję trygonometryczną.

Przykład 2. Odwrotna kolejność

Oblicz cos⁡15∘−cos⁡75∘\cos 15^\circ - \cos 75^\circ.

Przykład 3. Równanie z różnicą cosinusów

Rozwiąż równanie cos⁡3x−cos⁡x=0\cos 3x - \cos x = 0 dla x∈[0∘,360∘)x \in [0^\circ, 360^\circ).

Przykład 4. Który cosinus jest większy?

Bez kalkulatora ustal, który z cosinusów jest większy: cos⁡40∘\cos 40^\circ czy cos⁡50∘\cos 50^\circ.

Przykład 5. Iloraz różnicy cosinusów i sumy sinusów

Wykaż, że cos⁡α−cos⁡βsin⁡α+sin⁡β=−tg⁡α−β2\dfrac{\cos \alpha - \cos \beta}{\sin \alpha + \sin \beta} = -\operatorname{tg} \dfrac{\alpha - \beta}{2}, o ile mianownik nie jest zerem.

Przykład 6. Kąty przesunięte o 60°

Uprość cos⁡(x+60∘)−cos⁡(x−60∘)\cos(x + 60^\circ) - \cos(x - 60^\circ).

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z różnicą cosinusów.

Przypadki szczególne

Wartości dla typowych kątów znajdziesz w tabeli wartości dla kątów 30°, 45° i 60°.

Równe kąty cos⁡α−cos⁡α=−2sin⁡αsin⁡0∘=0\displaystyle \cos \alpha - \cos \alpha = -2 \sin \alpha \sin 0^\circ = 0
Połowa różnicy to 0°, a sin⁡0∘=0\sin 0^\circ = 0. Wzór zgadza się z prostym odejmowaniem.
Kąty przeciwne cos⁡α−cos⁡(−α)=−2sin⁡0∘sin⁡α=0\displaystyle \cos \alpha - \cos(-\alpha) = -2 \sin 0^\circ \sin \alpha = 0
Cosinus jest funkcją parzystą, więc kąty przeciwne mają ten sam cosinus, a różnica znika.
Zamiana kolejności cos⁡β−cos⁡α=−(cos⁡α−cos⁡β)\displaystyle \cos \beta - \cos \alpha = -(\cos \alpha - \cos \beta)
Po zamianie kątów połowa różnicy zmienia znak, a sinus razem z nią. Tak jest w przykładzie 2.
Kiedy różnica jest zerem sin⁡α+β2=0lubsin⁡α−β2=0\displaystyle \sin \frac{\alpha + \beta}{2} = 0 \quad \text{lub} \quad \sin \frac{\alpha - \beta}{2} = 0
Pierwszy warunek daje β=−α+k⋅360∘\beta = -\alpha + k \cdot 360^\circ, drugi β=α+k⋅360∘\beta = \alpha + k \cdot 360^\circ. To dokładnie kąty o równych cosinusach.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.