Cosinus różnicy kątów

Cosinus różnicy to iloczyn cosinusów plus iloczyn sinusów. Choć w nawiasie stoi minus, między iloczynami jest plus, bo punkt kąta α−β\alpha - \beta leży dalej od osi yy niż punkt samego kąta α\alpha.

cos⁡(α−β)=cos⁡αcos⁡β+sin⁡αsin⁡β\cos(\alpha - \beta) = \cos \alpha \cos \beta + \sin \alpha \sin \beta

cosinus sumy

cos⁡(α+β)=cos⁡αcos⁡β−sin⁡αsin⁡β\cos(\alpha + \beta) = \cos \alpha \cos \beta - \sin \alpha \sin \beta

odwrócona kolejność

cos⁡(β−α)=cos⁡(α−β)\cos(\beta - \alpha) = \cos(\alpha - \beta)
Wzór działa dla dowolnych kątów α\alpha i β\beta. Kolejność kątów w nawiasie nie zmienia wyniku, bo oba iloczyny są symetryczne.

Skąd się bierze ten wzór?

Weź rysunek z sinusa różnicy: odcinek OPOP długości 1 pod kątem α−β\alpha - \beta, czyli pod ramieniem kąta α\alpha, i trójkąt prostokątny OAPOAP z przyprostokątnymi cos⁡β\cos \beta i sin⁡β\sin \beta. Tym razem patrz na szerokości, czyli na odległości punktów od osi yy.

Niebieski odcinek na osi to szerokość punktu AA. Czarny odcinek obok to poziomy bok małego trójkąta, o który PP leży dalej od osi yy. Razem dają szerokość punktu PP, czyli cos⁡(α−β)\cos(\alpha - \beta).

Szerokość punktu AA to cos⁡αcos⁡β\cos \alpha \cos \beta, bo leży on na ramieniu kąta α\alpha w odległości cos⁡β\cos \beta od OO. Mały trójkąt pod AA ma przeciwprostokątną sin⁡β\sin \beta i kąt α\alpha przy wierzchołku AA. Jego poziomy bok leży naprzeciw tego kąta, więc ma długość sin⁡αsin⁡β\sin \alpha \sin \beta, i ten odcinek się dodaje.

  1. cos⁡(α−β)=cos⁡αcos⁡β+sin⁡αsin⁡β\cos(\alpha - \beta) = \cos \alpha \cos \beta + \sin \alpha \sin \beta

Bez rysunku: wstaw −β-\beta do wzoru na cosinus sumy. Sinus kąta przeciwnego zmienia znak, więc minus między iloczynami zamienia się w plus.

Jak obliczyć cos 15° krok po kroku

Oblicz dokładną wartość cos⁡15∘\cos 15^\circ bez kalkulatora. Kąt jest mały, więc wynik powinien wyjść blisko 1.

Zadanie cos⁡15∘\cos 15^\circ cos⁡(45∘−30∘)\cos(45^\circ - 30^\circ) 64+24\tfrac{\sqrt{6}}{4} + \tfrac{\sqrt{2}}{4} 6+24\tfrac{\sqrt{6} + \sqrt{2}}{4}
  1. Zapisz kąt jako różnicę kątów z tablicy

    Kąt 15∘15^\circ da się otrzymać z kątów 30∘30^\circ, 45∘45^\circ i 60∘60^\circ na kilka sposobów. Każdy prowadzi do tego samego wyniku:

    15∘=45∘−30∘15^\circ = 45^\circ - 30^\circ Różnica 45° i 30°

    Nasz rozkład: cos⁡(45∘−30∘)\cos(45^\circ - 30^\circ)

    cos⁡(α−β)\cos(\alpha - \beta)

    Wzór z tej strony z α=45∘\alpha = 45^\circ i β=30∘\beta = 30^\circ.

    Rozwiązanie krok po kroku: krok 4

    15∘=60∘−45∘15^\circ = 60^\circ - 45^\circ Różnica 60° i 45°

    cos⁡(α−β)\cos(\alpha - \beta)

    Ten sam wzór z innymi kątami. Dobry sposób na sprawdzenie wyniku.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 1

    15∘=30∘:215^\circ = 30^\circ : 2 Połowa kąta 30°

    cos⁡α2\displaystyle \cos \frac{\alpha}{2}

    Inny wzór, z pierwiastkiem, który trudniej uprościć.

    Więcej: cosinus połowy kąta

    1. cos⁡15∘=cos⁡(45∘−30∘)\cos 15^\circ = \cos(45^\circ - 30^\circ)
  2. Wypisz sinusy i cosinusy obu kątów

    Wzór potrzebuje czterech liczb. Znajdziesz je wśród wartości funkcji dla kątów 30°, 45° i 60°.

    Cosinusy i sinusy kątów 45° i 30°
    cos⁡45∘\cos 45^\circ cos⁡30∘\cos 30^\circ sin⁡45∘\sin 45^\circ sin⁡30∘\sin 30^\circ
    22\dfrac{\sqrt{2}}{2} 32\dfrac{\sqrt{3}}{2} 22\dfrac{\sqrt{2}}{2} 12\dfrac{1}{2}
  3. Podstaw do wzoru

    Za α\alpha weź 45∘45^\circ, a za β\beta kąt 30∘30^\circ. Najpierw iloczyn cosinusów, potem plus i iloczyn sinusów.

    1. cos⁡15∘=cos⁡45∘cos⁡30∘+sin⁡45∘sin⁡30∘\cos 15^\circ = \cos 45^\circ \cos 30^\circ + \sin 45^\circ \sin 30^\circ
    2. =22⋅32+22⋅12\displaystyle = \frac{\sqrt{2}}{2} \cdot \frac{\sqrt{3}}{2} + \frac{\sqrt{2}}{2} \cdot \frac{1}{2}
    3. =64+24\displaystyle = \frac{\sqrt{6}}{4} + \frac{\sqrt{2}}{4}
  4. Zapisz wynik jednym ułamkiem i sprawdź go

    Oba ułamki mają mianownik 4, więc dodajesz same liczniki.

    1. cos⁡15∘=6+24\displaystyle \cos 15^\circ = \frac{\sqrt{6} + \sqrt{2}}{4}

    Odpowiedź: cos⁡15∘=6+24\cos 15^\circ = \tfrac{\sqrt{6} + \sqrt{2}}{4}.

Więcej przykładów

Spróbuj najpierw rozwiązać każde zadanie samodzielnie, a potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Ten sam kąt z innego rozkładu

Oblicz cos⁡15∘\cos 15^\circ, zapisując 15∘15^\circ jako 60∘−45∘60^\circ - 45^\circ.

Przykład 2. Zwijanie wzoru

Oblicz cos⁡70∘cos⁡10∘+sin⁡70∘sin⁡10∘\cos 70^\circ \cos 10^\circ + \sin 70^\circ \sin 10^\circ bez kalkulatora.

Przykład 3. Kąty dane przez sinusy

Kąty α\alpha i β\beta są ostre, sin⁡α=45\sin \alpha = \tfrac{4}{5} i sin⁡β=513\sin \beta = \tfrac{5}{13}. Oblicz cos⁡(α−β)\cos(\alpha - \beta).

Przykład 4. Cosinus kąta uzupełniającego

Wykaż, że cos⁡(90∘−α)=sin⁡α\cos(90^\circ - \alpha) = \sin \alpha.

Przykład 5. Różnica kąta z samym sobą

Zastosuj wzór dla β=α\beta = \alpha i zinterpretuj wynik.

Przykład 6. Odwrócona kolejność kątów

Wykaż, że cos⁡(β−α)=cos⁡(α−β)\cos(\beta - \alpha) = \cos(\alpha - \beta).

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z cosinusem różnicy.

Przypadki szczególne

Wartości dla typowych kątów znajdziesz w tabeli wartości dla kątów 30°, 45° i 60°.

Zamiana kolejności kątów cos⁡(β−α)=cos⁡(α−β)\displaystyle \cos(\beta - \alpha) = \cos(\alpha - \beta)
Cosinus jest funkcją parzystą, więc kąt β−α\beta - \alpha i przeciwny do niego α−β\alpha - \beta mają ten sam cosinus. Przy sinusie różnicy zamiana kolejności zmienia znak.
Sinus różnicy sin⁡(α−β)=sin⁡αcos⁡β−cos⁡αsin⁡β\displaystyle \sin(\alpha - \beta) = \sin \alpha \cos \beta - \cos \alpha \sin \beta
Tam w każdym iloczynie stoi jeden sinus i jeden cosinus, a znak jest taki sam jak w nawiasie. Tu jest odwrotnie pod oboma względami.
Kąty równe cos⁡(α−α)=cos⁡2α+sin⁡2α=1\displaystyle \cos(\alpha - \alpha) = \cos^2 \alpha + \sin^2 \alpha = 1
Wychodzi jedynka trygonometryczna, jak w przykładzie 5.
Różnica z 90° cos⁡(90∘−α)=sin⁡α\displaystyle \cos(90^\circ - \alpha) = \sin \alpha
Wzór na cosinus kąta uzupełniającego, wyprowadzony w przykładzie 4.
Różnica z 180° cos⁡(180∘−α)=−cos⁡α\displaystyle \cos(180^\circ - \alpha) = -\cos \alpha
Wynika z cos⁡180∘=−1\cos 180^\circ = -1 i sin⁡180∘=0\sin 180^\circ = 0. Dlatego cosinus kąta rozwartego jest ujemny.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.