Iloczyn sinusów

Wzór zamienia iloczyn dwóch sinusów w różnicę cosinusów. Przydaje się, gdy kąty α\alpha i β\beta nie są w tabeli, ale ich różnica i suma tam są.

sin⁡αsin⁡β=12[cos⁡(α−β)−cos⁡(α+β)]\sin \alpha \sin \beta = \frac{1}{2} \left[\cos(\alpha - \beta) - \cos(\alpha + \beta)\right]

iloczyn cosinusów, dla porównania

cos⁡αcos⁡β=12[cos⁡(α−β)+cos⁡(α+β)]\displaystyle \cos \alpha \cos \beta = \frac{1}{2} \left[\cos(\alpha - \beta) + \cos(\alpha + \beta)\right]

kwadrat sinusa, gdy β = α

sin⁡2α=12[1−cos⁡2α]\displaystyle \sin^2 \alpha = \frac{1}{2} \left[1 - \cos 2\alpha\right]
Wzór działa dla dowolnych kątów. W nawiasie najpierw stoi cosinus różnicy, potem cosinus sumy, a między nimi minus. Kolejność kątów w różnicy nie gra roli, bo cos⁡(β−α)=cos⁡(α−β)\cos(\beta - \alpha) = \cos(\alpha - \beta).

Skąd się bierze ten wzór?

Zapisz wzory na cosinus różnicy i cosinus sumy jeden pod drugim i odejmij je:

  1. cos⁡(α−β)=cos⁡αcos⁡β+sin⁡αsin⁡β\cos(\alpha - \beta) = \cos \alpha \cos \beta + \sin \alpha \sin \beta
  2. cos⁡(α+β)=cos⁡αcos⁡β−sin⁡αsin⁡β\cos(\alpha + \beta) = \cos \alpha \cos \beta - \sin \alpha \sin \beta
  3. cos⁡(α−β)−cos⁡(α+β)=2sin⁡αsin⁡β\cos(\alpha - \beta) - \cos(\alpha + \beta) = 2 \sin \alpha \sin \beta

Iloczyny cosinusów się znoszą, a iloczyn sinusów zostaje dwa razy. Podziel obie strony przez 2 i masz wzór z góry strony. To ten sam rachunek co przy różnicy cosinusów, tylko czytany w drugą stronę.

Dlatego pasuje do niego ten sam rysunek. Punkty PP i QQ leżą na okręgu o promieniu 1 pod kątami α+β\alpha + \beta i α−β\alpha - \beta.

Na rysunku α=60∘\alpha = 60^\circ i β=40∘\beta = 40^\circ, więc PP leży pod kątem 100°, a QQ pod kątem 20°. Niebieska przyprostokątna RQRQ to różnica ich pierwszych współrzędnych.

Kąt POQPOQ ma miarę 2β2\beta, a OMOM dzieli go na połowy, więc każda połowa cięciwy to sin⁡β\sin \beta. Kąt przy PP między pionem a cięciwą to α\alpha, średnia kątów punktów PP i QQ. Przyprostokątna naprzeciw niego to:

  1. RQ=PQ⋅sin⁡α=2sin⁡αsin⁡β\displaystyle RQ = PQ \cdot \sin \alpha = 2 \sin \alpha \sin \beta

Ten sam odcinek to cos⁡(α−β)−cos⁡(α+β)\cos(\alpha - \beta) - \cos(\alpha + \beta). Iloczyn sinusów to więc połowa tej różnicy.

Jak zamienić iloczyn sinusów na różnicę krok po kroku

Oblicz sin⁡75∘⋅sin⁡15∘\sin 75^\circ \cdot \sin 15^\circ bez kalkulatora. Kątów 75° i 15° nie ma w tabeli kątów szczególnych, ale ich różnica i suma tam są.

Zadanie sin⁡75∘⋅sin⁡15∘\sin 75^\circ \cdot \sin 15^\circ cos⁡60∘=12\cos 60^\circ = \tfrac{1}{2} cos⁡90∘=0\cos 90^\circ = 0 14\tfrac{1}{4}
  1. Policz różnicę kątów i jej cosinus

    To kąt pierwszego cosinusa w nawiasie.

    1. 75∘−15∘=60∘\displaystyle 75^\circ - 15^\circ = 60^\circ
    2. cos⁡60∘=12\displaystyle \cos 60^\circ = \frac{1}{2}
  2. Policz sumę kątów i jej cosinus

    To kąt drugiego cosinusa.

    1. 75∘+15∘=90∘\displaystyle 75^\circ + 15^\circ = 90^\circ
    2. cos⁡90∘=0\displaystyle \cos 90^\circ = 0
  3. Podstaw do wzoru

    Od cosinusa różnicy odejmij cosinus sumy i weź połowę.

    1. sin⁡75∘sin⁡15∘=12[cos⁡60∘−cos⁡90∘]\displaystyle \sin 75^\circ \sin 15^\circ = \frac{1}{2} \left[\cos 60^\circ - \cos 90^\circ\right]
    2. =12[12−0]\displaystyle = \frac{1}{2} \left[\frac{1}{2} - 0\right]
    3. =14\displaystyle = \frac{1}{4}
  4. Sprawdź wynik inną drogą

    Kąty 75° i 15° dają razem 90°, więc sin⁡15∘=cos⁡75∘\sin 15^\circ = \cos 75^\circ. Iloczyn zamienia się w sinus podwójnego kąta:

    1. sin⁡75∘cos⁡75∘=12sin⁡150∘=12⋅12=14\displaystyle \sin 75^\circ \cos 75^\circ = \frac{1}{2} \sin 150^\circ = \frac{1}{2} \cdot \frac{1}{2} = \frac{1}{4}

    Odpowiedź: sin⁡75∘⋅sin⁡15∘=14\sin 75^\circ \cdot \sin 15^\circ = \tfrac{1}{4}.

Więcej przykładów

Spróbuj najpierw rozwiązać każde zadanie samodzielnie, a potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Iloczyn z pierwiastkiem

Oblicz sin⁡45∘⋅sin⁡15∘\sin 45^\circ \cdot \sin 15^\circ.

Przykład 2. Kwadrat sinusa

Oblicz sin⁡215∘\sin^2 15^\circ.

Przykład 3. Kąty o połowach stopni

Oblicz sin⁡52,5∘⋅sin⁡7,5∘\sin 52{,}5^\circ \cdot \sin 7{,}5^\circ.

Przykład 4. Iloczyn zamieniony na różnicę

Zapisz 2sin⁡3xsin⁡x2 \sin 3x \sin x jako różnicę cosinusów.

Przykład 5. Równanie z iloczynem sinusów

Rozwiąż równanie 2sin⁡3xsin⁡x=cos⁡2x2 \sin 3x \sin x = \cos 2x dla x∈[0∘,180∘)x \in [0^\circ, 180^\circ).

Przykład 6. Trzy sinusy

Wykaż, że sin⁡20∘sin⁡40∘sin⁡80∘=38\sin 20^\circ \sin 40^\circ \sin 80^\circ = \tfrac{\sqrt{3}}{8}.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z iloczynem sinusów.

Przypadki szczególne

Wartości dla typowych kątów znajdziesz w tabeli wartości dla kątów 30°, 45° i 60°.

Równe kąty sin⁡2α=12[1−cos⁡2α]\displaystyle \sin^2 \alpha = \frac{1}{2} \left[1 - \cos 2\alpha\right]
Różnica kątów to 0°, a cos⁡0∘=1\cos 0^\circ = 1. Wychodzi ta sama zależność co z cosinusa podwójnego kąta.
Kąty dające razem 90° sin⁡αsin⁡(90∘−α)=12sin⁡2α\displaystyle \sin \alpha \sin(90^\circ - \alpha) = \frac{1}{2} \sin 2\alpha
Drugi sinus to cos⁡α\cos \alpha, więc iloczyn jest połową sinusa podwójnego kąta. Z tego korzysta sprawdzenie w kroku 4.
Kąty przeciwne sin⁡αsin⁡(−α)=12[cos⁡2α−1]=−sin⁡2α\displaystyle \sin \alpha \sin(-\alpha) = \frac{1}{2} \left[\cos 2\alpha - 1\right] = -\sin^2 \alpha
Sinus kąta przeciwnego ma przeciwny znak, więc iloczyn jest ujemny lub zerowy.
Granice iloczynu −1≤sin⁡αsin⁡β≤1\displaystyle -1 \leq \sin \alpha \sin \beta \leq 1
Różnica dwóch cosinusów leży między −2-2 a 2, więc po wzięciu połowy wynik nie wyjdzie poza przedział od −1-1 do 1.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.