Iloczyn cosinusów

Iloczyn dwóch cosinusów to średnia cosinusów różnicy i sumy kątów. Wzór przydaje się, gdy kąty α\alpha i β\beta nie są w tabeli, ale ich różnica i suma tam są.

cos⁡αcos⁡β=12[cos⁡(α−β)+cos⁡(α+β)]\cos \alpha \cos \beta = \frac{1}{2} \left[\cos(\alpha - \beta) + \cos(\alpha + \beta)\right]

iloczyn sinusów, dla porównania

sin⁡αsin⁡β=12[cos⁡(α−β)−cos⁡(α+β)]\displaystyle \sin \alpha \sin \beta = \frac{1}{2} \left[\cos(\alpha - \beta) - \cos(\alpha + \beta)\right]

kwadrat cosinusa, gdy β = α

cos⁡2α=12[1+cos⁡2α]\displaystyle \cos^2 \alpha = \frac{1}{2} \left[1 + \cos 2\alpha\right]
Wzór działa dla dowolnych kątów. W nawiasie stoją cosinusy różnicy i sumy kątów, połączone plusem, więc ich kolejność nie gra roli. Minus między nimi należy do iloczynu sinusów.

Skąd się bierze ten wzór?

Zapisz wzory na cosinus różnicy i cosinus sumy jeden pod drugim i dodaj je:

  1. cos⁡(α−β)=cos⁡αcos⁡β+sin⁡αsin⁡β\cos(\alpha - \beta) = \cos \alpha \cos \beta + \sin \alpha \sin \beta
  2. cos⁡(α+β)=cos⁡αcos⁡β−sin⁡αsin⁡β\cos(\alpha + \beta) = \cos \alpha \cos \beta - \sin \alpha \sin \beta
  3. cos⁡(α−β)+cos⁡(α+β)=2cos⁡αcos⁡β\cos(\alpha - \beta) + \cos(\alpha + \beta) = 2 \cos \alpha \cos \beta

Iloczyny sinusów się znoszą, a iloczyn cosinusów zostaje dwa razy. Podziel obie strony przez 2 i masz wzór z góry strony. To ten sam rachunek co przy sumie cosinusów, tylko czytany w drugą stronę.

Dlatego pasuje do niego ten sam rysunek. Punkty PP i QQ leżą na okręgu o promieniu 1 pod kątami α+β\alpha + \beta i α−β\alpha - \beta, a MM to środek cięciwy PQPQ.

Na rysunku α=50∘\alpha = 50^\circ i β=30∘\beta = 30^\circ, więc PP leży pod kątem 80°, a QQ pod kątem 20°. Punkt HH leży w połowie drogi między ich rzutami.

Kąt POQPOQ ma miarę 2β2\beta, a OMOM dzieli go na połowy, więc OM=cos⁡βOM = \cos \beta. Odcinek OMOM tworzy z osią xx kąt α\alpha, średnią kątów punktów PP i QQ. Jego rzut na oś to:

  1. OH=OM⋅cos⁡α=cos⁡αcos⁡β\displaystyle OH = OM \cdot \cos \alpha = \cos \alpha \cos \beta

Środek cięciwy ma pierwszą współrzędną równą średniej współrzędnych jej końców, czyli 12[cos⁡(α−β)+cos⁡(α+β)]\tfrac{1}{2}\left[\cos(\alpha - \beta) + \cos(\alpha + \beta)\right].

Jak zamienić iloczyn cosinusów na sumę krok po kroku

Oblicz cos⁡75∘⋅cos⁡45∘\cos 75^\circ \cdot \cos 45^\circ bez kalkulatora. Kąta 75° nie ma w tabeli kątów szczególnych, ale różnica i suma obu kątów tam są.

Zadanie cos⁡75∘⋅cos⁡45∘\cos 75^\circ \cdot \cos 45^\circ cos⁡30∘=32\cos 30^\circ = \tfrac{\sqrt{3}}{2} cos⁡120∘=−12\cos 120^\circ = -\tfrac{1}{2} 3−14\tfrac{\sqrt{3} - 1}{4}
  1. Policz różnicę kątów i jej cosinus

    To kąt pierwszego cosinusa w nawiasie.

    1. 75∘−45∘=30∘\displaystyle 75^\circ - 45^\circ = 30^\circ
    2. cos⁡30∘=32\displaystyle \cos 30^\circ = \frac{\sqrt{3}}{2}
  2. Policz sumę kątów i jej cosinus

    Suma wyszła kątem rozwartym. Jego cosinus jest ujemny.

    1. 75∘+45∘=120∘\displaystyle 75^\circ + 45^\circ = 120^\circ
    2. cos⁡120∘=−12\displaystyle \cos 120^\circ = -\frac{1}{2}
  3. Podstaw do wzoru

    Dodaj oba cosinusy i weź połowę.

    1. cos⁡75∘cos⁡45∘=12[cos⁡30∘+cos⁡120∘]\displaystyle \cos 75^\circ \cos 45^\circ = \frac{1}{2} \left[\cos 30^\circ + \cos 120^\circ\right]
    2. =12[32−12]\displaystyle = \frac{1}{2} \left[\frac{\sqrt{3}}{2} - \frac{1}{2}\right]
    3. =3−14\displaystyle = \frac{\sqrt{3} - 1}{4}
  4. Sprawdź wynik inną drogą

    Wartość cos⁡75∘\cos 75^\circ daje wzór na cosinus sumy dla 45∘+30∘45^\circ + 30^\circ. Pomnóż ją przez cos⁡45∘\cos 45^\circ:

    1. cos⁡75∘cos⁡45∘=6−24⋅22=12−28\displaystyle \cos 75^\circ \cos 45^\circ = \frac{\sqrt{6} - \sqrt{2}}{4} \cdot \frac{\sqrt{2}}{2} = \frac{\sqrt{12} - 2}{8}
    2. =23−28=3−14\displaystyle = \frac{2\sqrt{3} - 2}{8} = \frac{\sqrt{3} - 1}{4}

    Odpowiedź: cos⁡75∘⋅cos⁡45∘=3−14\cos 75^\circ \cdot \cos 45^\circ = \tfrac{\sqrt{3} - 1}{4}.

Więcej przykładów

Spróbuj najpierw rozwiązać każde zadanie samodzielnie, a potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Kąty dające razem 90°

Oblicz cos⁡75∘⋅cos⁡15∘\cos 75^\circ \cdot \cos 15^\circ.

Przykład 2. Kwadrat cosinusa

Oblicz cos⁡215∘\cos^2 15^\circ.

Przykład 3. Kąty o połowach stopni

Oblicz cos⁡52,5∘⋅cos⁡7,5∘\cos 52{,}5^\circ \cdot \cos 7{,}5^\circ.

Przykład 4. Iloczyn zamieniony na sumę

Zapisz 2cos⁡3xcos⁡x2 \cos 3x \cos x jako sumę cosinusów.

Przykład 5. Równanie z iloczynem cosinusów

Rozwiąż równanie 2cos⁡3xcos⁡x=cos⁡4x2 \cos 3x \cos x = \cos 4x dla x∈[0∘,180∘)x \in [0^\circ, 180^\circ).

Przykład 6. Trzy cosinusy

Wykaż, że cos⁡20∘cos⁡40∘cos⁡80∘=18\cos 20^\circ \cos 40^\circ \cos 80^\circ = \tfrac{1}{8}.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z iloczynem cosinusów.

Przypadki szczególne

Wartości dla typowych kątów znajdziesz w tabeli wartości dla kątów 30°, 45° i 60°.

Równe kąty cos⁡2α=12[1+cos⁡2α]\displaystyle \cos^2 \alpha = \frac{1}{2} \left[1 + \cos 2\alpha\right]
Różnica kątów to 0°, a cos⁡0∘=1\cos 0^\circ = 1. Wychodzi ta sama zależność co z cosinusa podwójnego kąta.
Kąty dające razem 90° cos⁡αcos⁡(90∘−α)=12sin⁡2α\displaystyle \cos \alpha \cos(90^\circ - \alpha) = \frac{1}{2} \sin 2\alpha
Drugi cosinus to sin⁡α\sin \alpha, więc iloczyn jest połową sinusa podwójnego kąta, jak w przykładzie 1.
Kąty dające razem 180° cos⁡αcos⁡(180∘−α)=12[cos⁡(2α−180∘)−1]=−cos⁡2α\displaystyle \cos \alpha \cos(180^\circ - \alpha) = \frac{1}{2} \left[\cos(2\alpha - 180^\circ) - 1\right] = -\cos^2 \alpha
Cosinusy takich kątów są liczbami przeciwnymi, więc iloczyn nie bywa dodatni.
Kąty przeciwne cos⁡αcos⁡(−α)=cos⁡2α\displaystyle \cos \alpha \cos(-\alpha) = \cos^2 \alpha
Cosinus jest funkcją parzystą, więc wynik jest taki sam jak dla równych kątów.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.