Średnia ważona

Średnia ważona to średnia, w której nie każda liczba liczy się tak samo. Każdą wartość mnożysz przez jej wagę, iloczyny dodajesz, a sumę dzielisz przez sumę wag.

xˉ=w1x1+w2x2+…+wnxnw1+w2+…+wn\bar{x} = \frac{w_1 x_1 + w_2 x_2 + \ldots + w_n x_n}{w_1 + w_2 + \ldots + w_n}

zapis z symbolem sumy

xˉ=∑wixi∑wi\displaystyle \bar{x} = \frac{\sum w_i x_i}{\sum w_i}

wagi w procentach, razem 100%

xˉ=p1x1+…+pnxn\displaystyle \bar{x} = p_1 x_1 + \ldots + p_n x_n

wszystkie wagi równe

xˉ=x1+…+xnn\displaystyle \bar{x} = \frac{x_1 + \ldots + x_n}{n}
x1,…,xnx_1, \ldots, x_n to wartości, a w1,…,wnw_1, \ldots, w_n to ich wagi, czyli liczby dodatnie, które mówią, ile razy dana wartość się liczy. Ten sam wzór jest w tablicach maturalnych CKE.

Czym jest średnia ważona?

W zwykłej średniej arytmetycznej każda liczba ma ten sam wpływ na wynik. W średniej ważonej każda wartość dostaje wagę. Ocena ze sprawdzianu z wagą 3 liczy się tak, jakby wpisano ją do dziennika trzy razy, a kartkówka z wagą 1 tylko raz.

Tak liczy się średnią w dzienniku elektronicznym, ocenę końcową z przedmiotu, w którym egzamin waży więcej niż kolokwium, albo średnią cenę towaru kupionego w różnych ilościach. Wagi nie muszą być nazwane wprost. W zadaniu mogą się ukrywać jako liczba kilogramów, liczba uczniów albo procent.

Jak obliczyć średnią ważoną krok po kroku

Na ocenę końcową z matematyki składają się trzy oceny: 4 z kolokwium z wagą 2, 3 z egzaminu z wagą 5 i 5 za aktywność z wagą 1. Policzymy ich średnią ważoną od początku do końca. Tych samych pięciu kroków użyjesz przy każdej średniej ważonej.

Dane 4 (waga 2),  3 (waga 5),  5 (waga 1)4 \,(\text{waga } 2),\ \ 3 \,(\text{waga } 5),\ \ 5 \,(\text{waga } 1) ∑wixi=28\textstyle\sum w_i x_i = 28 ∑wi=8\textstyle\sum w_i = 8 xˉ=3,5\bar{x} = 3{,}5
  1. Wypisz wartości i ich wagi

    Ustal, co jest wartością, a co wagą. Wartość to liczba, którą uśredniasz, tutaj ocena. Waga mówi, ile razy ta ocena się liczy.

    Oceny i ich wagi
    kolokwium egzamin aktywność
    xix_i 44 33 55
    wiw_i 22 55 11
  2. Pomnóż każdą wartość przez jej wagę i dodaj iloczyny

    Każdą ocenę mnożysz przez jej wagę. Wynik to tak, jakby ocena 3 z egzaminu stała w dzienniku pięć razy: 3+3+3+3+3=5⋅33 + 3 + 3 + 3 + 3 = 5 \cdot 3.

    1. 2⋅4+5⋅3+1⋅52 \cdot 4 + 5 \cdot 3 + 1 \cdot 5
    2. 8+15+5=288 + 15 + 5 = 28
  3. Dodaj wagi

    Suma wag mówi, ile ocen byłoby w dzienniku, gdyby każdą wpisać tyle razy, ile wynosi jej waga.

    1. w1+w2+w3=2+5+1=8w_1 + w_2 + w_3 = 2 + 5 + 1 = 8
  4. Podziel sumę iloczynów przez sumę wag

    Wynik z kroku 2 dzielisz przez wynik z kroku 3.

    1. xˉ=288\displaystyle \bar{x} = \frac{28}{8}
    2. xˉ=3,5\bar{x} = 3{,}5
  5. Sprawdź wynik

    Średnia ważona zawsze leży między najmniejszą a największą wartością. U nas 3≤3,5≤53 \leq 3{,}5 \leq 5, więc wynik jest możliwy. Powinna też leżeć bliżej wartości o największej wadze. Egzamin waży najwięcej, więc średnia ciąży ku trójce.

    Widać to na osi liczbowej. Każdą ocenę narysuj tyle razy, ile wynosi jej waga, i potraktuj kropki jak jednakowe ciężarki. Średnia ważona to punkt, w którym oś się równoważy.

    xˉ=3,5\bar{x} = 3{,}5 2 3 4 5 6
    Pięć kropek nad trójką, dwie nad czwórką i jedna nad piątką. Na lewo od 3,5 jest pięć odchyleń po 0,5, razem 2,5. Na prawo dwa po 0,5 i jedno 1,5, też razem 2,5, więc oś jest w równowadze.

    Dla porównania zwykła średnia tych trzech ocen:

    1. 4+3+53=4\displaystyle \frac{4 + 3 + 5}{3} = 4

    Średnia ważona wyszła niższa, bo największą wagę ma najniższa ocena.

    Odpowiedź: średnia ważona ocen wynosi xˉ=3,5\bar{x} = 3{,}5.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Średnia cena zakupu

Sklep kupił 10 kg jabłek po 4 zł za kilogram, 6 kg po 5 zł i 4 kg po 7 zł. Ile średnio zapłacił za kilogram?

Przykład 2. Wagi w procentach

Wynik z przedmiotu to w 60% egzamin, a w 40% projekt. Ania dostała 70 punktów z egzaminu i 90 punktów za projekt. Oblicz jej wynik końcowy.

Przykład 3. Brakująca waga

Średnia ważona liczb 6 z wagą 3 i 10 z wagą ww jest równa 8,5. Oblicz ww.

Przykład 4. Jaka ocena jest potrzebna

Kuba ma z historii ocenę 4 z wagą 2 i ocenę 3 z wagą 3. Czeka go jeszcze sprawdzian z wagą 5. Jaką ocenę musi z niego dostać, żeby średnia ważona wyniosła co najmniej 4? Oceny są liczbami całkowitymi od 1 do 6.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu ze średnią ważoną.

Przypadki szczególne

W tych sytuacjach wzór się upraszcza albo wynik znasz bez długiego liczenia.

Wszystkie wagi równe w1=…=wn  ⇒  xˉ=x1+…+xnn\displaystyle w_1 = \ldots = w_n \;\Rightarrow\; \bar{x} = \frac{x_1 + \ldots + x_n}{n}
Wagi skracają się w liczniku i w mianowniku, a zostaje zwykła średnia arytmetyczna. Jeśli w zadaniu nie podano żadnych wag, liczysz właśnie ją.
Wagi sumują się do 1 ∑pi=1  ⇒  xˉ=∑pixi\displaystyle \sum p_i = 1 \;\Rightarrow\; \bar{x} = \sum p_i x_i
Mianownik jest równy 1, więc dzielenie odpada. Tak jest przy wagach w procentach, jak w przykładzie 2.
Wszystkie wagi razy ta sama liczba k⋅wi  ⇒  xˉ bez zmian\displaystyle k \cdot w_i \;\Rightarrow\; \bar{x} \text{ bez zmian}
Liczba kk pojawia się w liczniku i w mianowniku, więc się skraca. Wagi 2, 5 i 1 dają tę samą średnią co wagi 4, 10 i 2.
Dwie wartości xˉ=w1x1+w2x2w1+w2\displaystyle \bar{x} = \frac{w_1 x_1 + w_2 x_2}{w_1 + w_2}
Średnia leży na odcinku między x1x_1 a x2x_2, bliżej tej wartości, która ma większą wagę. Przy wagach 3 i 1 jest trzy razy bliżej cięższej wartości: średnia ważona 2 z wagą 3 i 6 z wagą 1 to 3.

Gdzie jeszcze pojawia się średnia ważona

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.