Promień okręgu wpisanego to pole trójkąta podzielone przez połowę jego obwodu. Wzór działa w każdym trójkącie. Najwięcej pracy wymaga zwykle samo pole.
r=pP
półobwód trójkąta
p=2a+b+c
pole, gdy znasz promień
P=r⋅p
trójkąt prostokątny, c to przeciwprostokątna
r=2a+b−c
r to promień okręgu wpisanego, P to pole trójkąta, a p to półobwód, czyli połowa sumy boków a, b, c. We wzorze Herona półobwód oznacza się też literą s.
Skąd się bierze wzór na promień okręgu wpisanego?
Okrąg wpisany w trójkąt dotyka wszystkich trzech boków. Jego środek leży w punkcie, w którym przecinają się dwusieczne kątów trójkąta. Promień poprowadzony do punktu styczności jest prostopadły do boku, więc jest wysokością.
Połącz środek okręgu z wierzchołkami. Trójkąt rozpadnie się na trzy mniejsze trójkąty. Podstawą każdego z nich jest jeden bok, a wysokością promień r.
bcarrr
Każdy z trzech trójkątów ma pole równe połowie iloczynu swojego boku i promienia r. Promienie są równe, więc wszystkie trzy wysokości też.
Dodaj pola trzech trójkątów i wyłącz r przed nawias:
P=21ar+21br+21cr
P=r⋅2a+b+c=r⋅p
r=pP
Jak obliczyć promień okręgu wpisanego krok po kroku
Trójkąt ma boki długości 13 cm, 14 cm i 15 cm. Obliczymy promień okręgu wpisanego w ten trójkąt. Trójkąt nie jest prostokątny, więc pole trzeba policzyć z samych boków.
Zadaniea=13,b=14,c=15p=21P=84r=4
Oblicz półobwód
Dodaj trzy boki i podziel sumę przez 2. Półobwód przyda się dwa razy: we wzorze na pole i we wzorze na promień.
p=213+14+15=242
p=21
Oblicz pole trójkąta
Sposób liczenia pola zależy od tego, co wiesz o trójkącie. Tutaj znasz tylko boki.
W niektórych trójkątach promień da się policzyć bez osobnego liczenia pola.
Trójkąt prostokątnyr=2a+b−c
Wystarczą boki: suma przyprostokątnych minus przeciwprostokątna, podzielone przez 2. Dla trójkąta 3, 4, 5 wychodzi r=1.
Trójkąt równobocznyr=6a3=3h
Środek okręgu wpisanego dzieli każdą wysokość w stosunku 2:1, a promień to krótsza część, jak w przykładzie 2.
Promień z samych bokówr=p(p−a)(p−b)(p−c)
Wzór Herona podzielony przez półobwód. Dla trójkąta 13, 14, 15 wychodzi 8⋅7⋅6/21=16=4.
Okrąg opisanyR=4Pabc
Okrąg opisany przechodzi przez trzy wierzchołki i leży na zewnątrz okręgu wpisanego. Jego promień liczysz z innego wzoru. Dla trójkąta 13, 14, 15 to R=8,125, czyli trochę ponad dwa razy więcej niż r.