Pole trójkąta przez podstawę i wysokość

Pole trójkąta to połowa iloczynu boku i wysokości opuszczonej na ten bok. Sam rachunek jest krótki. Najwięcej uwagi wymaga wysokość: musi być prostopadła do podstawy i należeć właśnie do niej.

P=12⋅a⋅hP = \frac{1}{2} \cdot a \cdot h

wysokość, gdy znasz pole

h=2Pa\displaystyle h = \frac{2P}{a}

trójkąt prostokątny, a i b to przyprostokątne

P=12⋅a⋅b\displaystyle P = \frac{1}{2} \cdot a \cdot b

trójkąt równoboczny o boku a

P=a234\displaystyle P = \frac{a^2\sqrt{3}}{4}
aa to dowolny bok trójkąta, który bierzesz za podstawę, a hh to wysokość opuszczona na ten bok, czyli odległość przeciwległego wierzchołka od prostej, na której leży podstawa. Wzór jest w tablicach maturalnych CKE.

Skąd się bierze wzór na pole trójkąta?

Wysokość trójkąta to odcinek, który łączy wierzchołek z prostą zawierającą przeciwległy bok i jest do niej prostopadły. Każdy trójkąt ma trzy wysokości, po jednej na każdy bok. Dlatego podstawą może być dowolny bok, byle wysokość była poprowadzona właśnie do niego.

Weź prostokąt o bokach aa i hh, w który wpisany jest trójkąt o tej samej podstawie i wysokości. Wysokość dzieli prostokąt na dwie części, a boki trójkąta przecinają każdą z nich na pół. Trójkąt zajmuje więc dokładnie połowę prostokąta, czyli 12⋅a⋅h\frac{1}{2} \cdot a \cdot h. Zobaczysz to na rysunku w kroku 5. Ten sam wynik dostaniesz dla każdego trójkąta, gdy dołożysz do niego jego kopię obróconą o 180°. Razem tworzą równoległobok o polu a⋅ha \cdot h.

Jak obliczyć pole trójkąta krok po kroku

Trójkąt równoramienny ma podstawę długości 12 cm, a każde z ramion ma 10 cm. Policzymy jego pole od początku do końca. Wysokości nie podano, więc najpierw trzeba ją wyznaczyć. Tak wygląda większość zadań o polu trójkąta.

Zadanie a=12, b=10a = 12,\ b = 10 h=8h = 8 P=48P = 48
  1. Wybierz podstawę i wypisz dane

    Za podstawę możesz wziąć dowolny bok. Wybierz ten, do którego najłatwiej poprowadzić wysokość. W trójkącie równoramiennym jest to bok między ramionami: wysokość opuszczona na niego dzieli trójkąt na dwie równe połowy.

    Dane trójkąta w centymetrach
    aa bb
    1212 1010

    aa to podstawa, a bb to długość każdego z ramion.

  2. Sprawdź, gdzie pada wysokość

    Spodek wysokości, czyli punkt, w którym wysokość spotyka prostą podstawy, nie zawsze leży na samej podstawie. Zależy to od kątów przy podstawie. Wzór na pole jest w każdym przypadku ten sam, zmienia się tylko sposób, w jaki znajdziesz hh.

    α,β<90∘\alpha, \beta < 90^\circ Wysokość wewnątrz trójkąta

    Nasz trójkąt: α=β<90∘\alpha = \beta < 90^\circ

    kąty przy podstawie ostre

    Wysokość dzieli trójkąt na dwa trójkąty prostokątne. W trójkącie równoramiennym trafia w środek podstawy, bo kąty przy podstawie są równe.

    Rozwiązanie krok po kroku: krok 3

    α=90∘\alpha = 90^\circ Wysokość to bok

    kąt prosty przy podstawie

    W trójkącie prostokątnym wysokością opuszczoną na jedną przyprostokątną jest druga przyprostokątna. Nic nie trzeba liczyć.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 3

    β>90∘\beta > 90^\circ Wysokość poza trójkątem

    kąt rozwarty przy podstawie

    Spodek wysokości leży na przedłużeniu podstawy. Do wzoru i tak wchodzi długość samej podstawy, bez przedłużenia.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 4

  3. Oblicz wysokość z twierdzenia Pitagorasa

    Wysokość odcina trójkąt prostokątny, w którym ramię jest przeciwprostokątną, a jedną z przyprostokątnych jest połowa podstawy. Drugą przyprostokątną jest szukana wysokość.

    Wysokość dzieli podstawę na dwa odcinki po 6. Każda połowa trójkąta jest trójkątem prostokątnym o bokach 6, hh i 10. Jedna kratka to 1 cm.
    1. a2=122=6\displaystyle \frac{a}{2} = \frac{12}{2} = 6
    2. h2=b2−62=102−62=64h^2 = b^2 - 6^2 = 10^2 - 6^2 = 64
    3. h=8h = 8
  4. Pomnóż podstawę przez wysokość i podziel przez 2

    Podstaw podstawę z kroku 1 i wysokość z kroku 3. Długości są w centymetrach, więc pole wychodzi w centymetrach kwadratowych.

    1. P=12⋅a⋅h=12⋅12⋅8\displaystyle P = \frac{1}{2} \cdot a \cdot h = \frac{1}{2} \cdot 12 \cdot 8
    2. P=48 cm2P = 48\ \text{cm}^2
  5. Sprawdź wynik

    Narysuj prostokąt o bokach 12 cm i 8 cm, w którym leży trójkąt. Wysokość dzieli go na dwa prostokąty 6 na 8, a ramię przecina każdy z nich wzdłuż przekątnej. Połowa każdego prostokąta należy do trójkąta, a połowa leży poza nim.

    Prostokąt (linia przerywana) ma tę samą podstawę i wysokość co trójkąt. W każdej z jego dwóch części trójkąt zajmuje dokładnie połowę.
    1. a⋅h=12⋅8=96,962=48\displaystyle a \cdot h = 12 \cdot 8 = 96,\qquad \frac{96}{2} = 48

    Wychodzi tyle samo co w kroku 4, więc wynik się zgadza.

    Odpowiedź: pole trójkąta wynosi P=48 cm2P = 48\ \text{cm}^2.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Bok i wysokość podane wprost

Jeden z boków trójkąta ma 9 cm, a wysokość opuszczona na ten bok ma 6 cm. Oblicz pole trójkąta.

Przykład 2. Wysokość, gdy znasz pole

Trójkąt ma pole 60 m², a jeden z jego boków ma 15 m. Oblicz wysokość opuszczoną na ten bok.

Przykład 3. Trójkąt prostokątny i wysokość na przeciwprostokątną

Trójkąt prostokątny ma przyprostokątne długości 6 cm i 8 cm oraz przeciwprostokątną 10 cm. Oblicz jego pole i wysokość opuszczoną na przeciwprostokątną.

Przykład 4. Wysokość poza trójkątem

Oblicz pole trójkąta o wierzchołkach A=(0,0)A = (0, 0), B=(4,0)B = (4, 0) i C=(7,3)C = (7, 3).

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z polem trójkąta.

Przypadki szczególne

W niektórych trójkątach wysokość znasz od razu albo wzór przechodzi w inny, dobrze znany.

Trójkąt prostokątny P=12⋅a⋅b\displaystyle P = \frac{1}{2} \cdot a \cdot b
Przyprostokątne aa i bb są do siebie prostopadłe, więc jedna jest wysokością opuszczoną na drugą. Wysokość na przeciwprostokątną policzysz potem z pola, jak w przykładzie 3.
Trójkąt równoboczny h=a32,P=a234\displaystyle h = \frac{a\sqrt{3}}{2},\quad P = \frac{a^2\sqrt{3}}{4}
Wysokość trójkąta równobocznego wynika z twierdzenia Pitagorasa. Gdy podstawisz ją do wzoru, dostaniesz wzór na pole trójkąta równobocznego. Dla boku 10 cm pole to 253 cm225\sqrt{3}\ \text{cm}^2.
Trójkąt rozwartokątny P=12⋅∣AB∣⋅hC\displaystyle P = \frac{1}{2} \cdot |AB| \cdot h_C
Dwie z trzech wysokości padają na przedłużenia boków. Gdy kąt przy BB jest rozwarty, tak jest z wysokością hCh_C opuszczoną na bok ABAB. Wzór działa bez zmian, ale za aa bierzesz długość samego boku, bez przedłużenia, jak w przykładzie 4.
Wierzchołek na prostej równoległej do podstawy PABC=PABC′\displaystyle P_{ABC} = P_{ABC'}
Jeśli przesuwasz wierzchołek CC wzdłuż prostej równoległej do podstawy ABAB, wysokość się nie zmienia. Wszystkie takie trójkąty mają więc to samo pole, nawet jeśli wyglądają zupełnie inaczej.

Gdzie jeszcze przydaje się ten wzór

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.