Suma n pierwszych liczb naturalnych

Liczby od 1 do nn dodasz jednym mnożeniem: nn razy n+1n + 1, podzielone przez 2. Z tego samego wzoru policzysz też sumę liczb od dowolnego kk do nn.

1+2+3+…+n=n(n+1)21 + 2 + 3 + \ldots + n = \frac{n(n + 1)}{2}

od 1 do 100

100⋅1012=5050\displaystyle \frac{100 \cdot 101}{2} = 5050

od k do n

Sn−Sk−1S_n - S_{k-1}

liczby trójkątne

1,  3,  6,  10,  15,  …1, \; 3, \; 6, \; 10, \; 15, \; \ldots
nn to ostatnia dodawana liczba, a zarazem liczba składników. Sumę oznacza się SnS_n. Wynik zawsze jest liczbą całkowitą, bo z dwóch kolejnych liczb nn i n+1n + 1 jedna jest parzysta.

Skąd się bierze wzór Gaussa?

Według znanej anegdoty mały Carl Friedrich Gauss dostał w szkole zadanie: dodać liczby od 1 do 100. Zamiast dodawać po kolei, połączył je w pary, pierwszą z ostatnią, drugą z przedostatnią i tak dalej. Każda para daje tyle samo:

  1. 1+100=2+99=3+98=…=1011 + 100 = 2 + 99 = 3 + 98 = \ldots = 101
  2. 50⋅101=505050 \cdot 101 = 5050

Ten sam pomysł widać na kratkach. Liczby od 1 do 6 to słupki o wysokości 1, 2, …, 6. Na każdy słupek kładziemy te same liczby w odwrotnej kolejności:

Dla dowolnego nn prostokąt ma nn kolumn po n+1n + 1 kratek, czyli n(n+1)n(n + 1) kratek. Suma to połowa prostokąta:

  1. 2Sn=n(n+1)2 S_n = n(n + 1)
  2. Sn=n(n+1)2\displaystyle S_n = \frac{n(n + 1)}{2}

To szczególny przypadek sumy ciągu arytmetycznego, w którym pierwszy wyraz i różnica są równe 1.

Jak policzyć sumę liczb od k do n krok po kroku

Policzymy sumę wszystkich liczb naturalnych dwucyfrowych. Nie zaczyna się ona od 1, więc wzoru nie wolno użyć wprost. Policzymy więcej, niż trzeba, a nadmiar odejmiemy.

Zadanie 10+11+12+…+9910 + 11 + 12 + \ldots + 99 90 liczb90 \text{ liczb} S99=4950S_{99} = 4950 S9=45S_9 = 45
  1. Ustal pierwszą i ostatnią liczbę

    Najmniejsza liczba dwucyfrowa to 10, największa to 99. Liczbę składników policz jako różnicę końców plus jeden, bo oba końce też się liczą:

    1. 99−10+1=9099 - 10 + 1 = 90
  2. Policz sumę od 1 do ostatniej liczby

    Wzór działa dla sum zaczynających się od 1. Policz więc sumę wszystkich liczb od 1 do 99, czyli S99S_{99}:

    1. S99=99⋅1002\displaystyle S_{99} = \frac{99 \cdot 100}{2}
    2. S99=4950S_{99} = 4950
  3. Odejmij sumę liczb, które są za dużo

    W S99S_{99} są też liczby jednocyfrowe od 1 do 9. Ostatnia z nich to 9, czyli liczba tuż przed 10. Policz ich sumę:

    1. S9=9⋅102=45\displaystyle S_9 = \frac{9 \cdot 10}{2} = 45

    1+2+…+n1 + 2 + \ldots + n Wzór wprost

    100⋅1012=5050\tfrac{100 \cdot 101}{2} = 5050

    Suma zaczyna się od 1, więc nic nie trzeba odejmować.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 1

    k+…+nk + \ldots + n Różnica dwóch sum

    Nasza suma: 10+…+9910 + \ldots + 99

    Sn−Sk−1S_n - S_{k-1}

    Od sumy do nn odejmij sumę liczb mniejszych od kk, czyli do k−1k - 1.

    2+4+…+2n2 + 4 + \ldots + 2n Co druga liczba

    2⋅n(n+1)2=n(n+1)2 \cdot \tfrac{n(n + 1)}{2} = n(n + 1)

    Wyciągnij wspólny czynnik 2 przed sumę i zostanie suma od 1 do nn.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 5

  4. Odejmij i sprawdź

    1. 10+11+…+99=S99−S910 + 11 + \ldots + 99 = S_{99} - S_9
    2. 4950−45=49054950 - 45 = 4905

    Odpowiedź: suma wszystkich liczb dwucyfrowych wynosi 4905.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Zadanie Gaussa

Oblicz sumę wszystkich liczb naturalnych od 1 do 100.

Przykład 2. Ile liczb zsumowano?

Suma kilku początkowych liczb naturalnych, liczonych od 1, wynosi 78. Ile liczb dodano?

Przykład 3. Suma od 20 do 50

Oblicz sumę liczb naturalnych od 20 do 50.

Przykład 4. Kiedy suma przekroczy 1000?

Ile co najmniej kolejnych liczb naturalnych, zaczynając od 1, trzeba dodać, żeby suma przekroczyła 1000?

Przykład 5. Suma liczb parzystych

Oblicz sumę 2+4+6+…+1002 + 4 + 6 + \ldots + 100.

Przykład 6. Granica z sumą

Oblicz granicę ciągu an=1+2+…+nn2\displaystyle a_n = \frac{1 + 2 + \ldots + n}{n^2}.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z sumą kolejnych liczb.

Przypadki szczególne

Ten sam wzór daje kilka innych, które często pojawiają się w zadaniach.

Suma od k do n k+…+n=Sn−Sk−1\displaystyle k + \ldots + n = S_n - S_{k-1}
Różnica dwóch sum Gaussa, jak w zadaniu krok po kroku, gdzie Sk−1=(k−1)k/2S_{k-1} = (k - 1)k/2. Na przykład 5+6+…+10=55−10=455 + 6 + \ldots + 10 = 55 - 10 = 45.
Liczby parzyste ∑i=1n2i=n(n+1)\displaystyle \sum_{i=1}^{n} 2i = n(n + 1)
Suma 2+4+…+2n2 + 4 + \ldots + 2n to dwa razy suma od 1 do nn. Więcej na stronie o sumie liczb parzystych.
Liczby nieparzyste ∑i=1n(2i−1)=n2\displaystyle \sum_{i=1}^{n} (2i - 1) = n^2
Suma 1+3+…+(2n−1)1 + 3 + \ldots + (2n - 1) to zawsze kwadrat, na przykład 1+3+5+7=161 + 3 + 5 + 7 = 16. Więcej na stronie o sumie liczb nieparzystych.
Liczby trójkątne Tn=n(n+1)2\displaystyle T_n = \frac{n(n + 1)}{2}
Tyle kulek mieści trójkąt o nn rzędach: 1 w pierwszym, 2 w drugim i tak dalej. Kolejne liczby trójkątne to 1, 3, 6, 10, 15, 21.
Pary z n + 1 elementów (n+12)=n(n+1)2\displaystyle \binom{n + 1}{2} = \frac{n(n + 1)}{2}
Tyle jest sposobów wyboru dwóch elementów z n+1n + 1, na przykład tyle meczów rozegra n+1n + 1 drużyn, gdy każda zagra z każdą raz.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.