Przykład 1. Zadanie Gaussa
Oblicz sumę wszystkich liczb naturalnych od 1 do 100.
-
Suma zaczyna się od 1, więc podstaw .
-
Najpierw podziel 100 przez 2, potem pomnóż.
Odpowiedź: suma wynosi 5050.
Liczby od 1 do dodasz jednym mnożeniem: razy , podzielone przez 2. Z tego samego wzoru policzysz też sumę liczb od dowolnego do .
od 1 do 100
od k do n
liczby trójkątne
Według znanej anegdoty mały Carl Friedrich Gauss dostał w szkole zadanie: dodać liczby od 1 do 100. Zamiast dodawać po kolei, połączył je w pary, pierwszą z ostatnią, drugą z przedostatnią i tak dalej. Każda para daje tyle samo:
Ten sam pomysł widać na kratkach. Liczby od 1 do 6 to słupki o wysokości 1, 2, …, 6. Na każdy słupek kładziemy te same liczby w odwrotnej kolejności:
Dla dowolnego prostokąt ma kolumn po kratek, czyli kratek. Suma to połowa prostokąta:
To szczególny przypadek sumy ciągu arytmetycznego, w którym pierwszy wyraz i różnica są równe 1.
Policzymy sumę wszystkich liczb naturalnych dwucyfrowych. Nie zaczyna się ona od 1, więc wzoru nie wolno użyć wprost. Policzymy więcej, niż trzeba, a nadmiar odejmiemy.
Najmniejsza liczba dwucyfrowa to 10, największa to 99. Liczbę składników policz jako różnicę końców plus jeden, bo oba końce też się liczą:
Wzór działa dla sum zaczynających się od 1. Policz więc sumę wszystkich liczb od 1 do 99, czyli :
W są też liczby jednocyfrowe od 1 do 9. Ostatnia z nich to 9, czyli liczba tuż przed 10. Policz ich sumę:
Suma zaczyna się od 1, więc nic nie trzeba odejmować.
Rozwiązanie krok po kroku: przykład 1
Nasza suma:
Od sumy do odejmij sumę liczb mniejszych od , czyli do .
Wyciągnij wspólny czynnik 2 przed sumę i zostanie suma od 1 do .
Rozwiązanie krok po kroku: przykład 5
Odpowiedź: suma wszystkich liczb dwucyfrowych wynosi 4905.
Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.
Oblicz sumę wszystkich liczb naturalnych od 1 do 100.
Suma zaczyna się od 1, więc podstaw .
Najpierw podziel 100 przez 2, potem pomnóż.
Odpowiedź: suma wynosi 5050.
Suma kilku początkowych liczb naturalnych, liczonych od 1, wynosi 78. Ile liczb dodano?
Przyrównaj wzór do 78 i pomnóż obie strony przez 2.
Policz deltę.
Drugi pierwiastek jest ujemny, więc go odrzuć.
Sprawdzenie: .
Odpowiedź: dodano 12 liczb.
Oblicz sumę liczb naturalnych od 20 do 50.
Policz sumę od 1 do 50.
Policz sumę liczb, których nie chcesz: od 1 do 19.
Odejmij.
Odpowiedź: suma wynosi 1085.
Ile co najmniej kolejnych liczb naturalnych, zaczynając od 1, trzeba dodać, żeby suma przekroczyła 1000?
Zapisz warunek jako nierówność.
Szukaj iloczynu dwóch kolejnych liczb blisko 2000. Pierwiastek z 2000 to około 44,7.
Sprawdź sumy po obu stronach granicy.
Odpowiedź: trzeba dodać co najmniej 45 liczb.
Oblicz sumę .
Wyciągnij 2 przed nawias. Ostatnia liczba w nawiasie to .
Użyj wzoru dla .
Więcej na stronie o sumie liczb parzystych.
Odpowiedź: suma wynosi 2550.
Oblicz granicę ciągu .
Zastąp licznik wzorem i skróć .
Ułamek dąży do zera.
Więcej o takich granicach na stronie o granicy ilorazu.
Odpowiedź: granica wynosi .
Unikaj ich w każdym zadaniu z sumą kolejnych liczb.
Ten sam wzór daje kilka innych, które często pojawiają się w zadaniach.
Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.